Danıştay 8. Daire E.2019/2661 K.2023/2688

Dava konusu istem: Davacı … adına kayıtlı …plaka sayılı aracın, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun Ek 2/3. maddesi uyarınca 60 gün süreyle trafikten men edilmesine ilişkin …tarih ve …sayılı işlem ile aynı zamanda araç sürücüsü olan davacı adına düzenlenen aynı tarihli, …sayılı ve 2.628,00-TL tutarlı para cezası işleminin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti:. İdare Mahkemesince verilen …tarih ve E:…, K:…sayılı kararda.

2918 sayılı Kanun'un Ek 2.maddesine 31/05/2012 tarihli değişiklikle eklenen üçüncü fıkranın düzenlenme amacının, korsan taşımacılığın engellenmesi olduğu, olayda ise, işlem tarihi itibariyle tespit edilen toplu ulaşım için …plakalı aracın belediyeden alınmış servis taşımacılığı yetki belgesinin ve mesleki faaliyet belgesinin bulunduğu ancak yine belediyeden alınması gereken güzergah izin belgesinin bulunmadığı tespit edilmekle birlikte dava dilekçesinde dava konusu işlem tarihinden önce söz konusu belgeyi almak için belediyeye müracaat edildiği belirtildiğinden Mahkemece verilen 05.12.2017 tarihli ara karar ile dava dışı İstanbul Büyükşehir

Belediye Başkanlığı'ndan ve davacıdan güzergah izin belgesi başvurusunun akıbetinin sorulduğu ve eğer alınmış ise belgenin bir suretinin dosyaya sunulmasının istenildiği, ara kararına cevaben davacı ve İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı tarafından dava konusu araca ilişkin Servis Taşımacılığı Yetki Belgesi,

Servis Taşımacılığı Kartı ve Personel Servis Aracı Güzergah Kullanımı İzin Belgesi'nin dosyaya sunulduğu görüldüğünden gerek dosyada bulunan gerek ara karar üzerine sunulan belgelerden aracın ticari kullanım amaçlı olduğu ve toplu taşıma faaliyeti gösterdiği kanaatine ulaşıldığı ve anılan Kanunun Ek 2.maddesinin üçüncü fıkrası kapsamında ilgili belediyeden izin ve ruhsat almaksızın korsan taşımacılık yapıldığından bahsedilemeyeceği gerekçesiyle dava konusu işlemlerin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından hukuka aykırı kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davacı tarafından savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Davalı idareye bağlı ekiplerce 26.06.2017 tarihinde yapılan denetimde, davacının hem maliki hem sürücüsü bulunduğu minibüs cinsi aracın Fatih Caddesi üzerinde yolun sağında bulunan iki şahsın el yapması üzerine durarak şahısları aracına aldığının fark edilmesi üzerine aracın durdurulduğu, içerisindeki yolcular tarafından 5-TL karşılığında Arnavutköy'den Karaburun'a gittiklerinin beyan edilmesi üzerine dava konusu işlemlerin tesis edildiği anlaşılmaktadır.

İLGİLİ MEVZUAT

2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun "Araçların tescil edildikleri amacın dışında kullanılması" başlıklı Ek-2/3 maddesinde; "...ilgili belediyeden izin veya ruhsat almaksızın, belediye sınırları dahilinde ticari amaçlı yolcu taşıyan kişiye, (...) bağlı bulunduğu durak, işyeri ve işletmelerin sorumluluklarına birinci fıkrada gösterilen idari para cezasının üç kat olarak, fiilin işlendiği tarihten itibaren bir yıl içinde tekerrürü halinde ise beş kat olarak uygulanacağı, ayrıca, aracın her defasında altmış gün süre ile trafikten men edileceği," hükmüne yer verilmiştir.

5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanununun "Ulaşım hizmetleri" başlıklı 9. maddesinde; büyükşehir içindeki karayolu üzerinde her türlü taşımacılık hizmetlerinin koordinasyon içinde yürütülmesi amacıyla ulaşım koordinasyon merkezi (UKOME) kurulacağı ve bu Kanun ile büyükşehir belediyesine verilen trafik hizmetlerini plânlama, koordinasyon ve güzergâh belirlemesi ile taksi, dolmuş ve servis araçlarının durak ve araç park yerleri ile sayısının tespitine ilişkin yetkiler ile büyükşehir sınırları dâhilinde il trafik komisyonunun yetkilerinin ulaşım koordinasyon merkezi tarafından kullanılacağı, büyükşehir belediyelerine bu Kanun ile verilen görev ve yetkilerin uygulanmasında 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun bu Kanun'a aykırı hükümlerinin uygulanmayacağı kurala bağlanmıştır.

5216 sayılı Kanunun anılan hükmüne istinaden hazırlanan ve 15/06/2006 gün ve 26199 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe konulan Büyükşehir Belediyeleri Koordinasyon Merkezleri Yönetmeliği'nin 28/2. maddesinde, "Taksi, dolmuş, minibüs ve umum servis araçları ile toplu taşım araçlarının tahsis süreleri, ticarî plâka sayıları ile bu plâkaların verilmesine ilişkin usûl, esas ve devir ücretleri UKOME’ce tespit edilir." kuralı yer almıştır.

İstanbul Büyükşehir Belediyesi Öğrenci ve Personel Taşımacılığı Yönergesi'nin 4. maddesinde "Servis Taşımacılığı Yetki Belgesi"; öğrenci veya personel servis taşıtlarıyla servis hizmeti vrmek isteyen gerçek ve tüzel kişilere; çalışma usul ve esasları, yeterlilik kriterleri çerçevesinde çalışma izni veren, 10 yıl süreli belge; "Servis Taşımacılığı Kartı", Servis Taşımacılığı Yetki Belgesine sahip kişilerin yetki belgesi süresi ve kapsamında sahip oldukları taşımacılık iznini gösterir, her bir taşımacılık izni için ayrı düzenlenen en fazla 10 yıl süreli belge; "Güzergah Kullanım İzin Belgesi", taşıtın güzergah ve şoför bilgileri, taşımacılık türünü, Servis Taşımacılığı Kartı bitiş ve başlangıç tarihini gösteren en fazla bir yıllık belge olarak tanımlanmıştır.

İstanbul Büyükşehir Belediyesi Servis Araçları Yönergesi'nin 2. maddesinde de sosyal etkinlikler grup servis taşımacılığının; düğün, nişan, cenaze, piknik, asker uğurlama, hac/umre dönemi yolcu uğurlama ve karşılama, sportif aktiviteler, plaj etkinlikleri, yaz dönemi eğitim kursları ile dernek, kurum ve kuruluşların sosyal etkinliklerinin ulaşım faaliyetlerinin gruplar halinde yapılmasını kapsadığı belirtilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Davacı tarafından, dava dilekçesinde kendi aracıyla iş ve mahalledeki arkadaşlarıyla pikniğe giderken yolda otostop çeken iki şahsın araca alınması sırasında denetime tabi tutulduğu, aracının servis taşımacılığı yetki belgesi bulunduğu, ancak eksik olan taşıma kartı ile güzergah izin belgesi başvuru sürecinin devam ettiği ileri sürülmüştür.

İdare Mahkemesi'nce, 05.12.2017 tarihli ara karar ile söz konusu araç ile ilgili olarak İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı'na güzergah izin belgesi ve taşıma kartı için yapılmış bir başvuru bulunup bulunmadığı sorularak bir başvuru var ise, sonuca ilişkin bilgi ve belgelerin sunulması davacı ve dava dışı İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı'ndan istenilmiştir. Ara karara cevaben gönderilen bilgi ve belgelerden davacının uyuşmazlık konusu aracına yönelik denetim tarihinden sonra verilmiş 14.07.2017 tarihli "sosyal etkinlik grup servis aracı güzergah izin belgesi" ile 25.09.2017 tarihli servis taşımacılığı kartı ve bir firmanın personellerinin taşımacılığında kullanılmak üzere düzenlenmiş 30.10.2017 tarihli servis taşımacılığı güzergah kullanımı izin belgesi bulunduğu görülmektedir.

İdare Mahkemesi'nce ara karar üzerine sunulan belgeler de göz önüne alınarak aracın ticari kullanım amaçlı olduğu ve toplu taşıma faaliyeti gösterdiği, gerçekleşen faaliyetin korsan taşımacılığı engelleme amacıyla yürürlüğe konulan Ek 2/3. maddesi kapsamında bulunmadığı kanaatine varılmış ise de, davacının denetim tarihinde mevcut servis taşımacılığı yetki belgesinin İstanbul Büyükşehir Belediyesi Öğrenci ve Personel Taşımacılığı Yönergesi'ne göre personel ya da öğrenci servis taşımacılığında kullanılmak üzere düzenlendiği ve servis taşıma kartı ile güzergah kullanım izin belgesinin bulunmadığı, olayda gerçekleşen taşımacılığın ise personel ya da öğrenci servis taşımacılığı olmadığı düzenlenen tutanak ve davacının iddialarından anlaşılmaktadır.

Ayrıca, davacı tarafından arkadaşlarıyla piknik yapmak üzere aracın kullanıldığı, bu sırada otostop çeken iki kişinin de araca alındığı belirtilmiş ise de, davacı ve yolcular tarafından imzalanan tutanakta yolcuların ücret karşılığı Arnavutköy'den Karaburun'a taşındıklarını belirttikleri, sosyal etkinlik kapsamında bir yolcu taşımacılığı yapıldığından söz edilebilmesi için ise sosyal etkinlikler grup servis güzergah kullanım izin belgesinin bulunması ve bu belge kapsamında taşımacılık yapıldığına ilişkin delillerin Mahkemeye sunulması gerektiği, denetim tarihi itibarıyla böyle bir belgenin de bulunmadığı, bu durumda davacının maliki ve sürücüsü bulunduğu araçla izinsiz ve ruhsatsız ticari yolcu taşımacılığı yapıldığı sonucuna varılmaktadır.

Bu itibarla, dava konusu işlemlerde hukuka aykırılık bulunmadığından temyize konu kararın bozulması gerekmektedir.