Danıştay 8. Daire E.2019/2724 K.2023/6783

Dava konusu istem: Davacı şirket tarafından, adına kayıtlı … plaka sayılı servis aracının 2918 sayılı Kanunun Ek-2/3. maddesi uyarınca 60 gün süreyle trafikten men edilmesine ilişkin 01.08.2016 tarihli işlemin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti:.

İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:… , K:… sayılı kararda; davacıya ait araçla, ilgili belediyeden izin alınmaksızın ticari amaçlı yolcu taşımacılığı yapıldığı hususunun, görevli trafik ekiplerince düzenlenen tespit tutanağı ile sabit olduğu, bu nedenle tesis edilen dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı; diğer taraftan, her ne kadar dava dilekçesinde dava konusu aracın D2 yolcu taşıma izin belgesine sahip olduğu, bu nedenle dava konusu işlemin hukuka ve mevzuata aykırı olduğu ileri sürülmüş ise de;

anılan belgenin varlığı, ticari amaçlı kullanılan araç için 2918 sayılı Yasanın Ek-2/3. maddesi uyarınca davalı idareden şehir içi yolcu taşıma belgesi alma yükümlülüğünü ortadan kaldırmayacağından bu iddiaya itibar edilmediği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu, ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacı tarafından, D2 yetki belgesi kapsamında ve Karayolu Taşıma Yönetmeliği'ne göre taşımacılık yapıldığı, bu taşımacılığa ilişkin yapılan sözleşmenin sunulduğu, 2918 sayılı Kanunun Ek 2/3. maddesinin olayda uygulanamayacağı ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davalı idare tarafından, gerekli izin belgesinin bulunmadığı, dava konusu işlemin hukuka uygun olduğu belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ … 'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

01.08.2016 tarihinde servis araçlarına yönelik yapılan denetimde düzenlenen ve araç sürücüsü tarafından da imzalanan tutanakta, Pozcu ve Davultepe'den alınan onbeş yolcunun Taşucu'nda bulunan gezi teknelerine götürüldüğünün belirtildiği ancak buna ilişkin izin belgesi bulunmadığından davaya konu işlemin tesis edildiği anlaşılmaktadır.

İLGİLİ MEVZUAT

2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun "Araçların tescil edildikleri amacın dışında kullanılması" başlıklı, işlem tarihinde yürürlükte olan haliyle Ek-2/3. maddesinde; "...ilgili belediyeden izin veya ruhsat almaksızın, belediye sınırları dahilinde ticari amaçlı yolcu taşıyan kişiye, (...) bağlı bulunduğu durak, iş yeri ve işletmelerin sorumluluklarına birinci fıkrada gösterilen idari para cezasının üç kat olarak, fiilin işlendiği tarihten itibaren bir yıl içinde tekerrürü halinde ise beş kat olarak uygulanacağı, ayrıca, aracın her defasında altmış gün süre ile trafikten men edileceği," hükmüne yer verilmiştir.

5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu'nun "Ulaşım hizmetleri" başlıklı 9. maddesinde; büyükşehir içindeki karayolu üzerinde her türlü taşımacılık hizmetlerinin koordinasyon içinde yürütülmesi amacıyla ulaşım koordinasyon merkezi (UKOME) kurulacağı ve bu Kanun ile büyükşehir belediyesine verilen trafik hizmetlerini plânlama, koordinasyon ve güzergâh belirlemesi ile taksi, dolmuş ve servis araçlarının durak ve araç park yerleri ile sayısının tespitine ilişkin yetkiler ile büyükşehir sınırları dâhilinde il trafik komisyonunun yetkilerinin ulaşım koordinasyon merkezi tarafından kullanılacağı, büyükşehir belediyelerine bu Kanun ile verilen görev ve yetkilerin uygulanmasında 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun bu Kanun'a aykırı hükümlerinin uygulanmayacağı kurala bağlanmıştır.

5216 sayılı Kanunun anılan hükmüne istinaden hazırlanan ve 15/06/2006 gün ve 26199 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe konulan Büyükşehir Belediyeleri Koordinasyon Merkezleri Yönetmeliği'nin 28/2. maddesinde, "Taksi, dolmuş, minibüs ve umum servis araçları ile toplu taşım araçlarının tahsis süreleri, ticarî plâka sayıları ile bu plâkaların verilmesine ilişkin usûl, esas ve devir ücretleri UKOME’ce tespit edilir." kuralı yer almıştır.

4925 sayılı Karayolu Taşıma Kanunu'nun 26. ve 27. maddelerinde Kanuna aykırı bir biçimde gerçekleştirilen taşımacılık faaliyetlerine ilişkin cezalar, ceza vermeye yetkili görevliler, idari para cezası dışında tesis edilecek diğer yaptırım türleri belirtilmiştir.

Öte yandan dava konusu işlem tarihinde yürürlükte olan 11.06.2009 tarih ve 27255 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Karayolu Taşıma Yönetmeliği'nin 8. maddesinin 1. fıkrasının (ğ) bendinde; "14/9/1972 tarihli ve 1618 sayılı Seyahat Acentaları ve Seyahat Acentaları Birliği Kanunu ile 5/10/2007 tarihli ve 26664 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Seyahat Acentaları Yönetmeliği hükümlerine göre kurulmuş seyahat acentalığı belgesine sahip olanların, yaptıkları organizasyonlarda verecekleri hizmetlerin kapsamına karayolu taşımacılığını da dahil etmeleri halinde; gerçekleşecek taşıma yurt içi ise A1, B2 veya D2, uluslararası ise A2 veya B2 yetki belgesi alarak taşıma yapmaları veya bu taşımaları söz konusu yetki belgesi sahiplerine yaptırmaları şarttır." hükmüne yer verilmiştir.

1618 sayılı Seyahat Acentaları ve Seyahat Acentaları Birliği Kanunu'nun 1. maddesinin (d) bendinde ise "tur"; Türkiye’nin tarihi, doğal, kültürel, turistik değerlerinden en az birini tanıtma ve ulaştırmayı birlikte kapsayan, bu hizmetlerin dahil olduğu tek bir fiyatla satılan veya satış taahhüdü yapılan ve hizmeti yirmidört saatten kısa bir süreyi kapsayan ticarî faaliyet olarak tanımlanmıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun Ek 2/3. maddesi uyarınca tesis edilen dava konusu işleme dayanak olan tutanakta, araçtaki yolcuların gezi teknelerine taşındığının ifade edildiği; davacı tarafından da denetime konu faaliyete ilişkin olarak bir yat turizmi işletmecisi ile imzalanmış arızı-mekik yolcu sözleşmesi ile uyuşmazlığa konu aracın D2 yetki belgesi kapsamında kullanıldığına dair taşıt kartının sunulduğu; öte yandan, denetim sırasında çekilen video kaydında da bu hususların aksini gösterecek herhangi bir beyanda bulunulmadığı anlaşılmaktadır.

Yukarıda yer verilen Kanun ve Yönetmelik maddeleri birlikte değerlendirildiğinde; belediye sınırları içinde karayolu taşımacılığı yapacak olan servis araçlarının güzergâh ile sayılarının UKOME tarafından tespit edileceği, 2918 sayılı Kanun'un Ek 2/3. maddesi kapsamında yaptırım uygulanabilmesi için sayısını ve güzergâhını belirleme yetkisine sahip belediyeden ruhsat veya izin almadan servis taşımacılığı faaliyeti yapıldığının somut bir biçimde ortaya konulması gerektiği sonucuna varılmaktadır.

Olayda, dosyaya sunulan delillere göre, denetim esnasında korsan servis taşımacılığı yapılmadığı, yat turizm hizmetinin bir parçası olarak verilen tarifesiz yolcu taşımacılığının gerçekleştirildiği, bu taşımacılığın karayolu taşıma mevzuatında belirtilen araçlarla ve yetki belgeleriyle yürütülmesi gerekli bir faaliyet olduğu anlaşıldığından, 2918 sayılı Kanunun Ek 2/3. maddesi uyarınca tesis edilen işlemde hukuka uyarlık bulunmamaktadır.