Danıştay 8. Daire E.2019/2753 K.2023/5434

Dava konusu istem: Davacıya ait … plakalı araçla, belediyeden izin alınmadan ticari amaçlı yolcu taşımacılığı yapıldığı gerekçesiyle, aracın 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun Ek 2/3. maddesi uyarınca 60 gün süreyle trafikten men edilmesine ilişkin 25/05/2016 tarihli Savaştepe İlçe Jandarma Komutanlığı işleminin iptaline karar verilmesi istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: … İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda; davacının, ilgili belediyeden izin almadığı halde belediye sınırları içerisinde ticari amaçlı yolcu taşımacılığı yapmak suretiyle 2918 sayılı Kanunun Ek 2/3. maddesine aykırı davrandığının sabit olması karşısında dava konusu işlemde hukuka ve mevzuata aykırılık görülmediği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve davacı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Maliki olduğu ... plaka sayılı aracının 25.05.2016 tarihinde Savaştepe-İvrindi ilçeleri arasında bulunan Sarıbeyler Mahallesinde Jandarma Trafik Ekipleri tarafından durdurularak D4 yetki belgesi bulunmadığından bahisle trafikten men işleminin tesis edildiği, kendisinin D4 yetki belgesi olan araçlarının bulunduğu, öte yandan trafikten men edilen aracının Manisa Büyükşehir Belediyesi ve Ulaştırma Bakanlığı tarafından verilen güzergah belgesinin bulunduğu, dava konusu işlemin hukuka aykırı olduğu, temyize konu kararın bozulması gerektiği ileri sürülmüştür.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davalı idare tarafından savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ: …

DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin incelenmeksizin reddine karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra işin gereği görüşüldü:

İLGİLİ MEVZUAT

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun "İstinaf" başlıklı 45. maddesinde, "1) İdare ve vergi mahkemelerinin kararlarına karşı, başka kanunlarda farklı bir kanun yolu öngörülmüş olsa dahi, mahkemenin bulunduğu yargı çevresindeki bölge idare mahkemesine, kararın tebliğinden itibaren otuz gün içinde istinaf yoluna başvurulabilir.

3) Bölge idare mahkemesi, yaptığı inceleme sonunda ilk derece mahkemesi kararını hukuka uygun bulursa istinaf başvurusunun reddine karar verir. Karardaki maddi yanlışlıkların düzeltilmesi mümkün ise gerekli düzeltmeyi yaparak aynı kararı verir.

6) Bölge idare mahkemelerinin 46 ncı maddeye göre temyize açık olmayan kararları kesindir." hükmü yer almış; aynı kanunun "Temyiz" başlıklı 46'ncı maddesinin 1. fıkrasının (d) bendinde; belli bir ticari faaliyetin icrasını süresiz veya otuz gün yahut daha uzun süreyle engelleyen işlemlere karşı açılan iptal davaları hakkında verilen kararların Danıştay'da, kararın tebliğinden itibaren otuz gün içinde temyiz edilebileceği kurala bağlanmıştır.

Öte yandan 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun "Tanımlar" başlıklı 3. maddesinde, "İşleten : Araç sahibi olan veya mülkiyeti muhafaza kaydıyla satışta alıcı sıfatıyla sicilde kayıtlı görülen veya aracın uzun süreli kiralama, ariyet veya rehni gibi hallerde kiracı, ariyet veya rehin alan kişidir.

Ancak ilgili tarafından başka bir kişinin aracı kendi hesabına ve tehlikesi kendisine ait olmak üzere işlettiği ve araç üzerinde fiili tasarrufu bulunduğu ispat edilirse, bu kimse işleten sayılır.", "Araçların tescil edildikleri amacın dışında kullanılması" başlıklı Ek 2. maddesinin işlem tarihinde yürürlükte bulunan 3. fıkrasında, "İlgili belediyeden izin veya ruhsat almaksızın, belediye sınırları dahilinde ticari amaçlı yolcu taşıyan kişiye, araç sahibine, bağlı bulunduğu durak, işyeri ve işletmelerin sorumlularına birinci fıkrada gösterilen idari para cezası üç kat olarak,

fiilin işlendiği tarihten itibaren bir yıl içinde tekerrürü halinde ise beş kat olarak uygulanır. Ayrıca, araç her defasında altmış gün süre ile trafikten men edilir." hükmü yer almıştır.

08.01.2018 tarih ve 30295 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Karayolu Taşıma Yönetmeliği'nin 4. maddesinde; vv) Sözleşmeli taşıt: Yetki belgesi sahibinin kendi unvan ve sorumluluğu altında çalıştırmak üzere, noterden veya E-Devlet kanalıyla yapılmış sözleşmeyle temin ettiği başkasına ait taşıtı veya 21/11/2012 tarihli ve 6361 sayılı Finansal Kiralama, Faktoring ve Finansman Şirketleri Kanunu kapsamında yetki belgesi sahibinin doğrudan kiracı olarak tarafı olduğu bir finansal kiralama sözleşmesi yoluyla temin ettiği taşıtı, jjj) Taşıma sözleşmesi: Tarifesiz yolcu taşımacılığında,

yetki belgesi sahibi ile taşımayı yaptıran veya taşınan grup arasında imzalanmış sözleşmeyi, mmm) Taşıt kartı: Bir taşıtın yalnız bir yetki belgesinde kayıtlı olduğunu ve bu yetki belgesi altında çalıştırılabileceğini gösteren belgeyi, üüü) Yetki belgesi: Bu Yönetmelik kapsamında faaliyette bulunacak gerçek ve tüzel kişilere çalışma izni veren ve Bakanlıkça düzenlenen belgeyi ifade eder.", 6. maddesinde; "(4) D türü yetki belgesi: Otobüsle tarifeli veya tarifesiz yurtiçi yolcu taşımacılığı veya hususi taşımacılık yapacak gerçek ve tüzel kişilere verilir.

Taşımanın şekline göre aşağıdaki türlere ayrılır: b) D2 yetki belgesi: Ticari ve tarifesiz olarak yapacaklara verilir.", 25. maddesinin 1. fıkrasının (c) bendinin (2) numaralı alt bendinde.

"D2 yetki belgesi eki taşıt belgesine, özmal otobüs cinsi taşıt sayısının 2 katını geçmemek üzere ticari olarak kayıt ve tescil edilmiş sözleşmeli otobüs cinsi taşıtlar kaydedilebilir.", 40. maddesinin 2. fıkrasında; "(2) Bir yetki belgesi sahibinin taşıt belgesine sözleşmeli olarak kayıtlı taşıtların sahipleri kendi nam ve hesabına taşıma yapamazlar.

Bu fıkraya aykırı hareket edenlere, Kanunun 26 ncı maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde belirtilen miktarda idari para cezası uygulanır." hükümleri yer almaktadır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Dosyanın incelenmesinden; davacının maliki olduğu ... plaka sayılı minibüs cinsi aracın davacının sevk ve idaresinde iken 25.05.2016 tarihinde Savaştepe İlçe Jandarma Komutanlığı trafik ekibi tarafından kontrol amaçlı durdurulduğu, yapılan denetimde aracın D2 yetki belgesinin bulunduğu, bu belge ile tarifeli yolcu taşındığı, yolcu isimlerinin tutanağa geçirildiği, Kayapaya-Soma arası yolculuk yapan kişinin 10 TL.

Yolcupınar Mahallesi-Savaştepe ilçesi arası yolculuk yapan kişinin 5 TL; diğer yolcuların ise 13 TL bedel karşılığı Soma İlçesine gittikleri, araca ait ibraz edilen güzergah izin belgesi incelendiğinde ise, "Soma Otogar-Akhisar Otogarı, ara durak, Kırkağaç" şeklinde yazılı olduğu, Balıkesir ili içerisinin yazılı olmadığı,

şoförün beyanına göre, İvrindi, Kayapaya, Yolcupınar, Esenköy köylerinden yolcu alarak Soma İlçesi ve Savaştepe ilçesine yolu taşımacılığı yaptığı, bahsi geçen aracın Balıkesir Büyükşehir Belediyesinden alınmış güzergah izin belgesi bulunmadan yolcu taşımacılığı yapıldığından 2918 sayılı Kanunun Ek 2/3. maddesi uyarınca işlem tesisi üzerine bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmıştır.

Dosyaya sunulan bilgi ve belgeler incelendiğinde; davacı …'ün maliki olduğu ... plakalı aracın dava dışı … Tur Tekstil Konf. Nak. Tic. Ltd. Şti. isimli şirketin D2 yetki belgesi kapsamında sözleşmeli olarak şirketin kullanımına bırakıldığı, söz konusu yetki belgesinin geçerlilik süresinin sonuna kadar olacak şekilde, 16.05.2015-11.05.2017 tarihleri arasında geçerli araç taşıt kartının düzenlendiği anlaşılmaktadır.

Buna göre; yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri de dikkate alındığında taşımacılığın yetki belgesi sahibi şirketin unvan ve sorumluluğu altında gerçekleştirildiği, uyuşmazlık konusu aracın da yetki belgesi sahibinin taşıt kartına kayıtlı olduğu, davacının karayolu taşıma mevzuatına göre aracıyla kendi nam ve hesabına taşıma faaliyetinde bulunabilmesinin hukuken mümkün olmadığı, dolayısıyla dava konusu aracın trafikten men edilmesine yönelik işlem yönünden davacının ticari faaliyetini etkileyen bir durumun söz konusu olmadığı sonucuna varılmaktadır.

Bu durumda, 2577 sayılı Kanunun 46/1-d bendi kapsamında bulunmayan dava konusu işleme karşı açılan davada Bölge İdare Mahkemesince verilen karara karşı yapılan temyiz başvurusunun esasının incelenme olanağı bulunmamaktadır.