Danıştay 8. Daire E.2019/3699 K.2023/2673

1. Milli sporcu olan davacının, milli sporcu bursu başvurusunun reddedilmesine ilişkin 20.11.2017 tarihli 2017- 2018 öğretim yılı kredi/ burs başvuru sonucu işlemi ile, 2. Bu işlemin dayanağı olan Gençlik ve Spor Bakanlığı Yükseköğrenim Kredi ve Yurtlar Kurumu Yönetim Kurulunun ... tarih ve ...sayılı kararının iptali, 3. Yoksun kalınan millilik bursunun yasal faiziyle birlikte iadesi ve millilik bursunun devamına karar verilmesi istenilmektedir.

DAVACININ İDDİALARI

Davacı tarafından, güreş dalında milli sporcu olduğu ve (B) sınıfı Milli Sporcu Belgesine sahip olduğu dolayısıyla millilik bursu almaya hak kazandığı, ancak Yükseköğrenim Kredi ve Yurtlar Kurumu Yönetim Kurulunun davaya konu … tarih ve E…. sayılı yazısı ile amatör milli sporcu öğrencilerin almış olduğu bursa sınırlama getirildiği, "01.01.2016 tarihinden itibaren ülkemizi olimpik ve paralimpik branşlarda aktif olarak temsil etme" şeklinde getirilen sınırlamanın hukuka ve hakkaniyete aykırı olduğu, bursların kategorize edilmesi ve burslara süre sınırını koyulmasının eşitlik ilkesine aykırı olduğu, daha önce hiçbir ayrım yapılmaksızın verilen millilik bursunun milli sporcularda haklı beklenti oluşturduğu, davacının ve diğer sporcuların millilik bursuna ihtiyaçları olduğu ileri sürülmektedir.

DAVALININ SAVUNMASI

Usul bakımından; davanın süresinde açılmadığının tespit edilmesi durumunda davanın süre aşımı nedeniyle reddi gerektiği; esas bakımından, burs kredi verilecek öğrencilerle ilgili kıstasları belirleme yetkisinin, Yüksek Öğrenim Kredi ve Yurtlar Kurumu Burs- Kredi Yönetmeliği'nin 14. maddesi uyarınca Yönetim Kurulunda olduğu, bu yetkiye dayanılarak Yönetim Kurulunun ... tarih ve ...sayılı kararıyla dava konusu kıstasların belirlediği, kurum kaynaklarının doğru ve yararlı bir şekilde kanalize edilerek, kamu zararına sebebiyet verilmemesi ve öğrencilerin spora devam etmelerinin teşvik edilmesinin amaçlandığı; belirlenen kıstaslar doğrultusunda, davacı hakkında teyit alınamaması nedeniyle öğrenim kredisi tahsis edildiği, davanın reddi gerektiği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : …

DÜŞÜNCESİ

Dava konusu işlemlerin hukuka aykırı olduğu anlaşıldığından iptaline ve yoksun kalınan millilik bursunun yasal faiziyle birlikte iadesine karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.

DANIŞTAY SAVCISI : …

DÜŞÜNCESİ

Davacının millilik bursu başvurusunun reddine ilişkin 20/11/2017 tarihli 2017-2018 öğretim yılı kredi/burs başvuru sonucu işlemi ile bu işlemin dayanağını teşkil eden ... tarih ve ... sayılı Yüksek Öğrenim Kredi ve Yurtlar Kurumu Yönetim Kurulu kararının iptaline ve yoksun kaldığı millilik bursunun yasal faizi ile birlikte iadesine karar verilmesi istenilmektedir.

Davacının, gerekli kriterleri sağlamaması ve milli sporcu olduğunun teyit edilememesi nedeniyle millilik bursu başvurusunun reddedilmesi işlemi ile dayanağı Yönetim Kurulu Kararında hukuka aykırılık bulunmadığı gibi idarenin her burs başvurusunu kabul etmeye yargı kararıyla zorlanamayacağı da açık olduğundan davanın reddine karar verilmesinin uygun olacağı düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

MADDİ OLAY

Amerika Birleşik Devletleri'nde, 1994 yılında yapılan ...- ... Güreş Dünya Şampiyonası'na katılan ve güreş spor dalında (B) Sınıfı Milli Sporcu Belgesi bulunan davacı tarafından, milli sporcu bursu başvurusunun reddedilmesine ilişkin 20.11.2017 tarihli 2017- 2018 öğretim yılı kredi/ burs başvuru sonucu işlemi ile bu işlemin dayanağı olan Gençlik ve Spor Bakanlığı Yükseköğrenim Kredi ve Yurtlar Kurumu Yönetim Kurulunun ... tarih ve ...sayılı kararının iptali ve yoksun kalınan millilik bursunun yasal faiziyle birlikte iadesi ve millilik bursunun devamına karar verilmesi istemiyle bakılan dava açılmıştır.

İNCELEME VE GEREKÇE

USUL YÖNÜNDEN

Davalı idarenin usule ilişkin itirazları yerinde görülmemiştir.

ESAS YÖNÜNDEN

İlgili Mevzuat:

Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın “Eğitim ve öğrenim hakkı ve ödevi” başlığını taşıyan 42. maddesinde; kimsenin, eğitim ve öğrenim hakkından yoksun bırakılamayacağı. Devletin, maddi imkanlardan yoksun başarılı öğrencilerin, öğrenimlerini sürdürebilmeleri amacı ile burslar ve başka yollarla gerekli yardımları yapacağı, ''Gençliğin korunması'' başlığını taşıyan 58. maddesinde.

Devletin, istiklâl ve Cumhuriyetimizin emanet edildiği gençlerin müsbet ilmin ışığında, Atatürk ilke ve inkılâpları doğrultusunda ve Devletin ülkesi ve milletiyle bölünmez bütünlüğünü ortadan kaldırmayı amaç edinen görüşlere karşı yetişme ve gelişmelerini sağlayıcı tedbirleri alacağı; ''Sporun geliştirilmesi ve tahkim'' başlığını taşıyan 59. maddesinde.

Devletin, her yaştaki Türk vatandaşlarının beden ve ruh sağlığını geliştirecek tedbirleri alacağı, sporun kitlelere yayılmasını teşvik edeceği ve başarılı sporcuyu koruyacağı. “Devletin iktisadi ve sosyal ödevlerinin sınırları” başlığını taşıyan 65. maddesinde. Devletin, sosyal ve ekonomik alanlarda Anayasa ile belirlenen görevlerini, bu görevlerin amaçlarına uygun öncelikleri gözeterek malî kaynaklarının yeterliliği ölçüsünde yerine getireceği kurala bağlanmıştır.

5102 sayılı Yüksek Öğrenim Öğrencilerine Burs Kredi Verilmesine İlişkin Kanun'un “Burs ve kredilerin verilmesi” başlığını taşıyan 2. maddesinde, Yüksek Öğrenim Kredi ve Yurtlar Kurumunun; yurt içinde yüksek öğrenim gören ve bu Kanuna göre çıkarılacak yönetmeliklerle belirtilen usul ve esaslar dahilinde yeterlikleri ve ihtiyaçları tespit edilen öğrencilere burs-kredi verebileceği; “Yönetmelik” başlığını taşıyan 6. maddesinde, bu Kanunun uygulanmasına ilişkin usul ve esasların Maliye Bakanlığı ve Millî Eğitim Bakanlığınca müştereken çıkarılacak yönetmelikle belirleneceği kurala bağlanmıştır.

351 sayılı Yüksek Öğrenim Kredi ve Yurt Hizmetleri Kanunu’nun işlem tarihinde yürürlükte olan 7. maddesinde, burs/kredi verilecek ve yurtlarda barınacak öğrencilerin değerlendirilmesine ilişkin kıstasları belirlemek, Yönetim Kurulunun görevleri arasında sayılmıştır.

24.8.2004 tarih ve 25563 sayılı Yüksek Öğrenim Kredi ve Yurtlar Kurumu Burs- Kredi Yönetmeliği'nin ''Kapsam'' başlığını taşıyan 2. maddesinde; ''Bu Yönetmelik, 5102 sayılı Yüksek Öğrenim Öğrencilerine Burs, Kredi Verilmesine İlişkin Kanunun 2 nci maddesinde belirtilen kamu kurum ve kuruluşlarının (Vakıf üniversiteleri hariç) kendi mevzuatlarındaki kriterlere göre belirleyecekleri öğrenciler ile Yüksek Öğrenim Kredi ve Yurtlar Kurumu tarafından belirlenecek öğrencilere hangi şartlarla burs-kredi verileceği ile bunların kesilmesi ve lüzumu halinde tahsiline ilişkin hak ve yükümlülükleri kapsar.'' kuralı;

''Dayanak'' başlığını taşıyan 3. maddesinde,'' Bu Yönetmelik, 5102 sayılı Yüksek Öğrenim Öğrencilerine Burs, Kredi Verilmesine İlişkin Kanunun 6 ncı maddesi hükümlerine dayanılarak hazırlanmıştır.'' kuralı.

8. maddesinde; ''Kurum bütçesi dikkate alınarak ilk defa burs verilecek öğrenci sayısını, aylık burs miktarlarını, ödeme zamanını ve öğrencilerin Öğrenci Seçme ve Yerleştirme Merkezi sınavı sonucundaki başarılarına göre burs kontenjanlarını belirlemeye Yönetim Kurulu yetkilidir.'' kuralı; ''Kurumca Burs Verileceklerin Değerlendirilmesi'' başlığını taşıyan 14. maddesinde; ''Kurumca burs verilecek öğrenciler;

öğrenci ve ailesinin sosyal, ekonomik durumu ile öğrencinin burs isteğinde bulunduğu tarihte yüksek öğretim kurumuna girişte aldığı puan ve puan türü, ara sınıfta ise yılsonu başarı durumu dikkate alınarak her yıl Yönetim Kurulunca belirlenen kıstaslar doğrultusunda değerlendirilir.'' kuralı yer almıştır.

Gençlik ve Spor Bakanlığı Yükseköğrenim Kredi ve Yurtlar Kurumu Yönetim Kurulu'nun ... tarih ve ...sayılı kararında; "Amatör milli yükseköğrenim öğrencilerine aşağıda belirtilen kıstaslarda belirtilen burs miktarı kadar verilmesinin uygun olacağı düşünülmektedir.

1- Yaz-Kış Olimpiyat, Paralimpik Oyunlarında yarışma yapılan branşlarda son bir yıl içerisinde (A) sınıfı Milli Sporcu Belgesi almış sporcular ile bu branşlarda (B) sınıfı Milli Sporcu Belgesine sahip olup son bir yıl içerisinde yapılan ümitler, gençler ve yıldızlar avrupa ve dünya şampiyonalarında ilk 8'e giren sporculara Yüksek Öğrenim Öğrencilerine verilen 1 aylık kredi tutarının 3 katı burs verilmesi,

2- Yaz-Kış Olimpiyat, Paralimpik Oyunlarında yarışması yapılan branşlarda son bir yıl içerisinde (B) sınıfı Milli Sporcu Belgesi almış sporcular ile olimpik ve paralimpik olmayan ancak IOC’nin tanıdığı branşlarda (A) sınıfı Milli Sporcu Belgesi alan sporculara Yüksek Öğrenim Öğrencilerine verilen 1 aylık kredi tutarının 2 katı burs verilmesi,

3- Son bir yıl içerisinde olimpik ve paralimpik olmayan spor branşlarından (A), (B); olimpik ve paralimpik branşlarda (C) sınıfı Milli Sporcu Belgesi almış olan sporculara Yüksek Öğrenim Öğrencilerine verilen 1 aylık kredi tutarı kadar burs verilmesi,

4- Yukarıdaki maddeler kapsamında burs almaya hak kazanan sporculara verilen burs okuduğu fakülte, yüksekokul ve meslek yüksek okulunun hazırlık sınıfı dahil normal öğretim yılı süresi boyunca verilebilir ve akademik başarısızlık nedeniyle kesilmez.

5- Burs almaya hak kazanan sporcu, son 1 yıl içerisinde Milli Takımlarda sakatlık ve sağlık problemi hariç yer almadığı takdirde veya son bir yıl içinde yapılan yaş kategorisine uygun Türkiye Şampiyonasında olimpik branşlarda ilk 8 diğer branşlarda ilk 4'e girmediği zaman burs ödemesi sona erer.

6- Sporcu 6 aydan fazla hak mahrumiyeti cezası ya da doping cezası alması durumunda burs cezayı aldığı tarihten itibaren kesilir.

7- Amatör milli öğrencilerin yukarıda belirtilen durumları ile ilgili bilgiler Spor Genel Müdürlüğü tarafından sağlanması'' 'na karar verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Gençlik ve Spor Bakanlığı Yükseköğrenim Kredi ve Yurtlar Kurumu Yönetim Kurulu'nun ... tarih ve ...sayılı kararı yönünden; Devlet, sosyal ve ekonomik bir hak ve ödev olan eğitim- öğrenim hakkı ve ödevi kapsamında, maddi imkanlardan yoksun başarılı öğrencilerin, öğrenimlerini sürdürebilmeleri amacı ile burslar ve başka yollarla yapacağı gerekli yardımları, amaçlarına uygun öncelikleri gözeterek malî kaynaklarının yeterliliği ölçüsünde yerine getirecektir.

Yükseköğrenim öğrencilerine burs- kredi verilmesi ile ilgili olarak, 351 sayılı Yüksek Öğrenim Kredi Ve Yurtlar Kurumu Kanunu'nda ve 5102 sayılı Yüksek Öğrenim Öğrencilerine Burs Kredi Verilmesine İlişkin Kanun'da yönetmelikle belirtilen usul ve esaslar dahilinde yeterlikleri ve ihtiyaçları tespit edilen öğrencilere burs- kredi verileceği kurala bağlanarak, burs- kredi verilecek öğrencilerin belirlenmesi hususu yönetmeliğe bırakılmıştır.

Yüksek Öğrenim Kredi ve Yurtlar Kurumu Burs- Kredi Yönetmeliği'nin bir bütün olarak değerlendirilmesinden; kurum bütçesi dikkate alınarak ilk defa burs verilecek öğrenci sayısını, aylık burs miktarlarını, ödeme zamanını ve öğrencilerin Öğrenci Seçme ve Yerleştirme Merkezi sınavı sonucundaki başarılarına göre burs kontenjanlarını belirlemeye Yönetim Kurulunun yetkili kılındığı.

Kurumca burs verilecek öğrencilerin; öğrenci ve ailesinin sosyal, ekonomik durumu ile öğrencinin burs isteğinde bulunduğu tarihte yüksek öğretim kurumuna girişte aldığı puan ve puan türü, ara sınıfta ise yılsonu başarı durumu dikkate alınarak her yıl Yönetim Kurulunca belirlenen kıstaslar doğrultusunda değerlendirileceği anlaşılmıştır.

Diğer bir anlatımla; 5102 sayılı Yüksek Öğrenim Öğrencilerine Burs, Kredi Verilmesine İlişkin Kanun'un 6. maddesine dayanılarak ihdas edilen Yüksek Öğrenim Kredi ve Yurtlar Kurumu Burs- Kredi Yönetmeliği ile burs/ kredi verilecek öğrencilerle ilgili kıstasları belirleme konusunda Yükseköğrenim Kredi ve Yurtlar Kurumu Yönetim Kurulu yetkili kılınmıştır. Dava konusu işlemin tesisinde, Yükseköğrenim Kredi ve Yurtlar Kurumu Yönetim Kurulunun bu yetkisini usul ve hukuka uygun kullanılıp kullanılmadığının yargısal olarak denetlenmesi gerekmektedir.

Gençlik ve Spor Bakanlığı Yükseköğrenim Kredi ve Yurtlar Kurumu Yönetim Kurulu'nun dava konusu ... tarih ve ...sayılı kararında; ülkemizi çeşitli müsabakalarda en iyi şekilde temsil edecek sporcuların yetişmesi için burs verilecek, amatör milli yükseköğrenim öğrencilerine ilişkin kıstaslar belirlenmiştir. Amatör milli yükseköğrenim öğrencilerine, burs verilebilmesi için Milli Sporcu Belgesinin, belirli oyunlarda yarışması yapılan branşlarda alınması ve belirli bir sınıf olması gerektiği gibi son bir yıl içerisinde alınmış olması gerekmektedir. Bu yönde kıstaslar öngörülerek, gençlerin spora teşvik edilmesi, spordan uzaklaşmalarının önlenmesi ve başarılı sporcunun korunması amacı taşındığı anlaşılmıştır.

Bu bağlamda; amatör milli yükseköğrenim öğrencilerine, burs verilebilmesi için öngörülen davaya konu kriterlerin, Anayasa'nın 42, 58, 59 ve 65. maddelerine uygun olarak, mali kaynakların yeterliliği ölçüsünde ve etkili şekilde kullanılabilmesine yönelik olduğu, gençlerin spora teşvik edilmesi, spordan uzaklaşmalarının önlenmesi ve başarılı sporcunun korunması amacı taşındığı anlaşıldığından, hukuka, kamu yararı ve hizmet gereklerine aykırılık bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

Milli sporcu olan davacının, milli sporcu bursu başvurusunun reddedilmesine ilişkin 20.11.2017 tarihli 2017- 2018 öğretim yılı kredi/burs başvuru sonucu işlemi ve yoksun kalınan millilik bursunun yasal faiziyle birlikte iadesi istemi yönünden;

Dairemizin 21.02.2023 tarih ve E:2019/3699 sayılı kararıyla; davacı tarafından, Gençlik ve Spor Bakanlığı Yükseköğrenim Kredi ve Yurtlar Kurumundan millilik bursu almaya hak kazandığı, bursunun kesilmesinin hukuka aykırı olduğu öne sürüldüğünden, uyuşmazlığın çözümlenebilmesi için, davacının, 2017- 2018 eğitim- öğretim yılından önce millilik bursu alıp almadığının, almış ise hangi dönemde aldığının ve bu bursun hangi işlemle, ne zaman kesildiğinin sorulmasına, dava konusu işlemle öğrenim kredisi alınabileceği belirtilerek, devam eden millilik bursunun kesilip kesilmediğinin sorulmasına, konuya ilişkin tüm bilgi ve belgelerin okunaklı ve onaylı birer örneklerinin istenilmesine karar verilmiştir.

Ara kararımıza cevabın ve dava dosyasında yer alan bilgi ve belgelerin incelenmesinden; davacının Amerika Birleşik Devletleri'nde, 1994 yılında yapılan ...- ... Güreş Dünya Şampiyonası'na katılması nedeniyle güreş spor dalında aldığı (B) Sınıfı Milli Sporcu Belgesi bulunduğu ve Gençlik ve Spor Bakanlığı Yükseköğrenim Kredi ve Yurtlar Kurumu Yönetim Kurulu'nun ... tarih ve ...sayılı kararında yer alan ''son bir yıl'' şartını taşımadığından, milli sporcu bursu başvurusunun reddedilmesine ilişkin 20.11.2017 tarihli 2017- 2018 öğretim yılı kredi/burs başvuru sonucu işleminin tesis edildiği anlaşılmıştır.

Bu bağlamda; davacının, (B) Sınıfı Milli Sporcu Belgesini, 1994 yılında yapılan ...- ... Güreş Dünya Şampiyonası'nda aldığı, Gençlik ve Spor Bakanlığı Yükseköğrenim Kredi ve Yurtlar Kurumu Yönetim Kurulu'nun ... tarih ve ...sayılı kararında yer alan ''son bir yıl'' kriterini taşımadığı anlaşıldığından, dava konusu işlemde üst hukuk normlarına, kamu yararı ve hizmet gereklerine aykırılık bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

Öte yandan; dava konusu bireysel işlemin, hukuka uygun olduğunun saptanması nedeniyle yoksun kalındığı öne sürülen millilik bursunun yasal faiziyle birlikte iadesi isteminin Anayasa'nın 125 maddesi uyarınca kabul edilemeyeceği açıktır.

Millilik bursunun devamına karar verilmesi istemi yönünden;

Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın 125. maddesinin 4. fıkrasında; yargı yetkisinin idari eylem ve işlemlerin hukuka uygunluğunun denetimi ile sınırlı olduğu; yürütme görevinin yasalarda gösterilen şekil ve esaslara uygun olarak yerine getirilmesini kısıtlayacak, idari eylem ve işlem niteliğinde veya takdir yetkisini kaldıracak biçimde yargı kararı verilemeyeceği, düzenlemesine yer verilmiştir.

2577 sayılı Kanun'un 2. maddesinin 2. bendinde; idari yargı yetkisinin, idari eylem ve işlemlerin hukuka uygunluğunun denetimi ile sınırlı olduğu; idare mahkemelerinin yerindelik denetimi yapamayacakları; yürütme görevinin kanunlarda gösterilen şekil ve esaslara uygun olarak yerine getirilmesini kısıtlayacak idari eylem ve işlem niteliğinde veya idarenin takdir yetkisini kaldıracak biçimde yargı kararı verilemeyeceği kurala bağlanmıştır.

Bu bağlamda; idari işlem niteliğinde ve idarenin takdir yetkisini kaldıracak yargı kararı verilemeyeceğinden, millilik bursunun devamına karar verilmesinin mümkün olmadığı anlaşılmıştır.