Danıştay 8. Daire E.2019/4385 K.2023/527

Sağlık Bakanlığı Halk Sağlığı Genel Müdürlüğünün internet sitesinde yayınlanan "Sözleşmeli Aile Hekimliği Uzmanlık Eğitimi (SAHU) 2019 İlkbahar Dönemi Kontenjan Listesi" başlığını taşıyan 09.01.2019 tarihli işlemin iptali istenilmektedir.

DAVACININ İDDİALARI

Davaya konu kontenjan listesinin; Tıpta Uzmanlık Kurulu'nun ... tarih ve ... sayılı kararının 4. maddesinde belirtilen usule aykırı olarak, üniversite ve eğitim hastanelerinden herhangi bir talep alınmaksızın belirlendiği, Anayasa Mahkemesinin 14.02.2013 tarih ve E:2011/150, K:2013/30 sayılı kararı gereğince normal uzmanlık eğitimi için izlenen yöntemin sözleşmeli aile hekimliği uzmanlık eğitiminde de izlenmesi gerektiği; Aile Hekimliği Ana Bilim Dallarından veya kendi derneklerinden görüş almadan liste belirlenmesinin tıp bilimine, Tıpta Uzmanlık Kurulu kararlarına ve uzmanlık eğitiminin genel ilkelerine aykırı olduğu öne sürülmektedir.

DAVALI İDARENİN SAVUNMASI

Sözleşmeli Aile Hekimliği Uzmanlık Eğitimi 2019 yılı İlkbahar Dönemine ilişkin olarak; üniversite tıp fakültelerinin kontenjan taleplerini toplamak adına Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı’na ... tarih ve E... sayılı yazının, Eğitim ve Araştırma Hastanelerinin kontenjan taleplerini toplamak adına Sağlık Bakanlığı Kamu Hastaneleri Genel Müdürlüğü’ne ... tarih ve E... sayılı yazının gönderildiği, kontenjan taleplerinin mevzuat gereği eğitim kurumlarından alınması gerektiği ve eğitim kurumlarının mevzuatta üniversiteler ile eğitim ve araştırma hastanesi olarak belirlendiği dolayısıyla davacı dernekten kontenjan talebi alınmasının hukuken mümkün olmadığı, davanın reddi gerektiği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : ...

DÜŞÜNCESİ

Davanın reddi gerektiği düşünülmektedir.

DANIŞTAY SAVCISI : ...

DÜŞÜNCESİ

Türkiye Aile Hekimleri Uzmanlık Derneği tarafından, Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü internet sitesinde yayınlanan 09/01/2019 tarih ve "Sözleşmeli Aile Hekimliği Uzmanlık Eğitimi (SAHU) 2019 İlkbahar Dönemi Kontenjan Listesi" başlıklı duyurunun iptali istenilmektedir.

Sözleşmeli Aile Hekimliği Uzmanlık Eğitimi 2019 yılı İlkbahar Dönemine ilişkin olarak; Üniversite tıp fakültelerinin kontenjan taleplerini toplamak adına Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı ile Eğitim ve Araştırma Hastanelerinin kontenjan taleplerini toplamak adına ise Sağlık Bakanlığı Kamu Hastaneleri Genel Müdürlüğü’ne yazı gönderildiği, kontenjan taleplerinin mevzuat gereği eğitim kurumlarından alınması gerektiği ve eğitim kurumlarının mevzuatta üniversiteler ile eğitim ve araştırma hastanesi olarak belirlendiği dolayısıyla davacı dernekten kontenjan talebi alınmasının mümkün olmadığı anlaşıldığından davanın reddi gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

HUKUKİ SÜREÇ

Dava; Sağlık Bakanlığı Halk Sağlığı Genel Müdürlüğünün internet sitesinde yayınlanan "Sözleşmeli Aile Hekimliği Uzmanlık Eğitimi (SAHU) 2019 İlkbahar Dönemi Kontenjan Listesi" başlığını taşıyan 09.01.2019 tarihli işlemin iptali istemiyle açılmıştır.

İNCELEME VE GEREKÇE

USUL YÖNÜNDEN

Sayın Başkan ...'ün, dava konusu işlemin düzenleyici işlem niteliğinde olmaması nedeniyle, 2575 sayılı Danıştay Kanunu'nun 24. maddesi kapsamında Danıştay'ın ilk derece mahkemesi sıfatı ile bakacağı uyuşmazlıktan kaynaklanmayan davanın görev yönünden reddi ve dosyanın davaya bakmakla görevli ve yetkili Ankara İdare Mahkemesi'ne gönderilmesi gerektiği yönündeki azlık oyuna karşı, düzenlemenin ülke çapında kontenjan belirlemeye yönelik olduğundan, görevli ve yetkili Mahkemenin Danıştay olduğu kabul edilmiştir.

ESAS YÖNÜNDEN

İlgili Mevzuat:

1219 sayılı Tababet ve Şuabati San'atlarının Tarzi İcrasına Dair Kanun'un dava konusu işlemin tesis edildiği tarih itibarıyla yürürlükte bulunan haliyle geçici 9. maddesinde.

1/1/2020 tarihine kadar, 24/11/2004 tarihli ve 5258 sayılı Kanun hükümlerine göre sözleşmeli aile hekimi olarak çalışmakta olanların, tıpta uzmanlık sınavı sonuçlarına göre, merkezi yerleştirmeye tabi olmaksızın, Tıpta Uzmanlık Kurulunca belirlenen esaslar çerçevesinde aile hekimliği uzmanlık eğitimi yapabilecekleri, bu eğitimin uzaktan ve/veya kısmî zamanlı eğitim metotları da uygulanmak suretiyle yapılabileceği ve en az altı yılda tamamlanacağı, eğitim süresince aile hekimliği sözleşmesinin devam edeceği, uzmanlık eğitimi ile beraber aile hekimliği hizmetlerinin yürütülmesine,

ilgililere ve eğitim sorumlularına ödenecek ücretlere ilişkin usûl ve esasların 5258 sayılı Kanun'un 8. maddesine göre hazırlanan yönetmeliklerle belirleneceği kurala bağlanmıştır.

1219 sayılı Kanun'un geçici 9. maddesinin, Anayasaya aykırı olduğundan bahisle iptali istemiyle açılan davada, Anayasa Mahkemesi 25.06.2013 tarih ve 28688 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 14.2.2013 tarih ve E: 2011/150, K: 2013/30 sayılı kararıyla, Anayasa'ya aykırı bir yön bulunmadığı gerekçesiyle iptal isteminin reddine karar vermiş, dava konusu kuralın, Anayasa'nın 10. maddesiyle ilgisinin görülmediğini belirtmiştir.

1219 sayılı Kanun'a ekli çizelgede eğitim süresi 3 yıl olarak belirlenen aile hekimliği uzmanlık eğitimi dışında, 1219 sayılı Kanun'un geçici 9. maddesi çerçevesinde yapılacak aile hekimliği uzmanlık eğitimine ilişkin esaslar, Tıpta Uzmanlık Kurulunun 02-03.01.2014 tarih ve 406 sayılı kararı ile belirlenmiştir.

Bu esasların 4. maddesinde, bu eğitim için "yıllık global ülke kontenjanının" Tıpta Uzmanlık Kurulu tarafından belirlenip ilan edilmesinden sonra Türkiye Halk Sağlığı Kurumunun, eğitim kurumlarından bu eğitime ait kontenjan taleplerini alacağı, bu taleplere göre global ülke kontenjanını eğitim kurumlarına dağıtacağı.

5. maddesinde, Türkiye Halk Sağlığı Kurumunun, global kontenjanları hangi eğitim kurumlarına hangi sayılarda dağıttığını resmi bir yolla TUS'a başvuruların başladığı tarihten önce ilan edeceği kurala bağlanmıştır.

Bu usul ve esasların iptali istemiyle açılan davada, Dairemizin 11.04.2018 gün ve E:2014/1583, K:2018/2056 sayılı kararıyla, üst hukuk normlarına aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiş, kararımız Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 05.03.2020 tarih ve E:2018/2381, K:2020/609 sayılı kararıyla onanarak kesinleşmiştir.

25.08.2017 tarih ve 30165 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 694 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Bazı Düzenlemeler Yapılması Hakkındaki Kanun Hükmünde Kararname'nin 203/1-ğ maddesi ile 10.12.2003 tarih ve 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununa ekli (I) sayılı cetvelde yer alan ''53) Türkiye Halk Sağlığı Kurumu" ibaresi yürürlükten kaldırılmış, aynı maddenin 2. fıkrasında da, diğer mevzuatta Türkiye Halk Sağlığı Kurumuna yapılan atıfların Sağlık Bakanlığı'na yapılmış sayılacağı kuralına yer verilmiştir.

Hukuki Değerlendirme:

Aile hekimliği uygulaması kapsamındaki sağlık hizmetlerinin aile hekimliği uzmanlarınca verilebilmesi için aile hekimliği uzmanlarının yeterli sayıya ulaştırılması amacıyla 1219 sayılı Kanun'un geçici 9. maddesi gereği sözleşmeli aile hekimi olarak çalışmakta olanların, Tıpta Uzmanlık Kurulunca (TUK) belirlenen esaslar çerçevesinde uzaktan ve/veya kısmî zamanlı eğitim metotları da uygulanmak ve en az altı yılda tamamlanmak suretiyle aile hekimliği uzmanlık eğitimi yapabilecekleri ve eğitim süresince aile hekimliği sözleşmelerinin devam edeceği anlaşılmıştır.

Bu düzenleme ile, sözleşmeli aile hekimleri yönünden olağan aile hekimliği uzmanlık eğitimine nazaran farklı usul, esas ve eğitim sistemi öngörülmüştür. Olağan aile hekimliği uzmanlık eğitiminin süresi üç yıl olarak belirlenmişken, sözleşmeli aile hekimleri, aile hekimliği uzmanlık eğitimini en az altı yılda tamamlayabileceklerdir.

Bu açıdan en önemli fark, sözleşmeli aile hekimlerine bir yandan görevlerine devam ederlerken, diğer yandan da aile hekimliği uzmanlık eğitimi almalarına imkan sağlayan geçici ve istisnai bir hak tanınmasından kaynaklanmaktadır.

Uzmanlık eğitimi ile beraber aile hekimliği hizmetlerinin yürütülmesine ve ilgililere ödenecek ücretlere ilişkin usul ve esasların çıkarılacak yönetmelikle belirlenmesi ve bu çerçevede yapılacak aile hekimliği uzmanlık eğitiminde çekirdek eğitim müfredatı, rotasyonların uygulanması ve eğitimin şekli ile diğer hususların Tıpta Uzmanlık Kurulunca saptanacağı kabul edilmiştir.

Tıpta Uzmanlık Kurulunun ... tarih ve ... sayılı kararı ile eğitim kurumlarından sözleşmeli aile hekimlerine yönelik aile hekimliği uzmanlık eğitimine ait kontenjan taleplerini alma ve bu taleplere göre global ülke kontenjanını eğitim kurumlarına dağıtma konusunda Türkiye Halk Sağlığı Kurumunun yetkili kılındığı ve 694 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Bazı Düzenlemeler Yapılması Hakkındaki Kanun Hükmünde Kararname uyarınca Türkiye Halk Sağlığı Kurumuna yapılan atıfların Sağlık Bakanlığına yapıldığı kabul edildiğinden, Sağlık Bakanlığının bu konuda yetkili olduğu açıktır.

Tıpta Uzmanlık Kurulunun bu kararına göre aile hekimliği uzmanlık eğitimi için ''yıllık global ülke kontenjanının'' TUK tarafından belirlenip, ilan edilmesi sonrası, davalı İdarece eğitim kurumlarından bu eğitime ait kontenjan taleplerinin alınarak, global ülke kontenjanının eğitim kurumlarına dağıtılacağı ve başvuran adayların puan kriterlerine göre yerleştirmelerinin yapılacağı anlaşılmıştır.

Davaya konu 2019 İlkbahar Dönemi Sözleşmeli Aile Hekimliği Uzmanlık Eğitimi (SAHU) için 1219 sayılı Kanun'un geçici 9. maddesi ve Tıpta Uzmanlık Kurulunun 02-03.01.2014 tarih ve 406 sayılı kararının 4. maddesi uyarınca Tıpta Uzmanlık Kurulu tarafından, 1118 sayılı karar ile merkezi yerleştirme için ayrılan kontenjandan bağımsız olarak, ülke kontenjanı 550 olarak belirlenmiştir.

Sağlık Bakanlığı Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü, 2019 yılı ilkbahar döneminde sözleşmeli aile hekimlerine yönelik aile hekimliği uzmanlık eğitimi için 1219 sayılı Kanun'un geçici 9. maddesi çerçevesinde belirlenen 550 kişilik ülke kontenjanına yerleştirme yapılabilmesi amacıyla ...tarih ve E...sayılı işlemi ile Yükseköğretim Kurulu Başkanlığından, ...tarih ve E...sayılı işlemi Kamu Hastaneleri Genel Müdürlüğünden, eğitim kontenjan taleplerini, talep formunu doldurarak, 21.12.2018 tarihine kadar e- posta ile göndermelerini istemiştir. Dava konusu işlemle Tıpta Uzmanlık Kurulunun belirlediği 550 kişilik yıllık global ülke kontenjanı, Sağlık Bakanlığı Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü tarafından eğitim kurumlarına dağıtılmıştır.

Davacı tarafından; Tıpta Uzmanlık Kurulu'nun ...tarih ve ... sayılı kararının 4. maddesinde belirtilen usule aykırı olarak, üniversite ve eğitim hastanelerinden herhangi bir talep alınmaksızın dava konusu işlemin tesis edildiği öne sürülmüşse de; anılan kararın lafzi ve amaçsal yorumuna uygun olarak davalı İdarenin, eğitim kurumlarının kontenjan taleplerinin toplanması için Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı ve Kamu Hastaneleri Genel Müdürlüğünden talepte bulunulduğu, taleplerin alınması sonrası dava konusu işlemin tesis edildiği anlaşılmıştır. Nitekim; Tıpta Uzmanlık Kurulu'nun ... tarih ve ... sayılı kararında, eğitim kurumları dışında başkaca bir kurumdan ya da Dernekten görüş alınacağı yönünde bir düzenleme bulunmadığı açıktır.

Davacı tarafından, Anayasa Mahkemesinin 14.02.2013 tarih ve E:2011/150, K:2013/30 sayılı kararı gereğince normal uzmanlık eğitimi için izlenen yöntemin sözleşmeli aile hekimliği uzmanlık eğitiminde de izlenmesi gerektiği öne sürülmüşse de.

Anayasa Mahkemesi, anılan kararında, sözleşmeli aile hekimlerinin alacağı aile hekimliği uzmanlık eğitiminin Tıpta Uzmanlık Kurulunca belirlenecek esaslar çerçevesinde yürütüleceğini vurgulamış ve eğitim müfredatı ile rotasyonların uygulanması ve eğitimin şekli ile sair hususların Kurul tarafından belirleneceğini; aile hekimliği uzmanlık eğitiminin içeriği ve aşamalarının sözleşmeli aile hekimleri yönünden değiştirilmesinin söz konusu olmadığını açıkça ifade ederek,

aile hekimi açığının giderilmesi amacıyla ve geçici bir süreyle, olağan aile hekimliği uzmanlığı eğitimi yönteminden farklı olarak daha esnek bir eğitim metodunun uygulanmasının Anayasa'ya aykırı bir yönü bulunmadığına karar verdiği dikkate alındığında, davacının bu iddiası yerinde bulunmamıştır.

Bu bağlamda; Sözleşmeli Aile Hekimliği Uzmanlık Eğitimi (SAHU) 2019 İlkbahar Dönemi için merkezi yerleştirme için ayrılan kontenjandan bağımsız olarak Tıpta Uzmanlık Kurulunca belirlenen 550 kişilik ülke kontenjanının, eğitim kurumlarından talep alınması sonrası eğitim kurumlarına dağıtılmasına ilişkin dava konusu işlemin, 1219 sayılı Kanun'un geçici 9. maddesine ve Tıpta Uzmanlık Kurulunun 02-03.01.2014 tarih ve 406 sayılı kararına uygun olduğu, üst hukuk normlarına aykırılığın bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır.