Danıştay 8. Daire E.2019/5164 K.2022/5433

Hüküm veren Danıştay Sekizinci Dairesince işin gereği görüşüldü: Dava; davacının, alkolmetre ile ölçüm yapılmasını kabul etmediğinden bahisle 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu uyarınca sürücü belgesinin 2 yıl süreyle geri alınmasına ilişkin … tarih ve … sayılı işlemin iptali istemiyle açılmıştır.

... İdare Mahkemesinin davanın görev yönünden reddine ilişkin … tarih ve K:… sayılı kararına yönelik Danıştay Onbeşinci Dairesince verilen 05/06/2015 tarih ve K:2015/3762 sayılı bozma kararına uyulmayarak ilk kararda ısrar edilmesine ilişkin … tarih ve K:… sayılı Mahkeme kararının İdari Dava Daireleri Kurulunun 08/02/2018 tarih ve K:2018/374 sayılı kararıyla bozulması üzerine, Mahkemece bozma kararına uyularak,

Karayolları Trafik Yönetmeliği'nin 97. maddesinin 3. fıkrasının (a) bendinde belirtilen ve polis memurları tarafından sürekli kullanılmakta olan (tarih, saat ve ölçüm sonucu ile cihaza ait seri numarasını gösterir çıktı verebilen, kalibrasyon ayarı yapılmış) teknik şartlara uygun, 62407 numaralı alkol test cihazına üflemeyi davacının reddetmesi üzerine polis memurları tarafından bunun kanuni müeyyidelerinin davacıya bildirilmiş olması,

üflemeyi reddettiğine ilişkin alkolölçer cihazından ret çıktısı alınması karşısında alkolmetre cihazına üflemeyi reddettiği sabit olan davacının, bu fiiliyle mevzuatta öngörülen oranda alkollü olup olmadığının tespit edilmesine engel olduğu, bu haliyle davacının sürücü belgesinin geçici olarak geri alınabilmesi için 2918 sayılı Kanun'un 48/9. maddesinde aranılan şartların gerçekleştiği anlaşıldığından, mevzuat hükümlerine uygun olarak tesis edilen dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 48. maddesinin 1. fıkrasında, uyuşturucu veya keyif verici maddeleri almış olan sürücüler ile alkollü olan sürücülerin karayolunda araç sürmelerinin yasak olduğu; 2. fıkrasında, uyuşturucu veya uyarıcı maddelerin kullanılıp kullanılmadığı ya da alkolün kandaki miktarını tespit amacıyla kollukça teknik cihazlar kullanılacağı; 9. fıkrasında, uyuşturucu veya uyarıcı maddelerin kullanılıp kullanılmadığı ya da alkolün kandaki miktarını tespit amacıyla, kollukça teknik cihazlar kullanılmasını kabul etmeyen sürücülere 2000 Türk Lirası idari para cezası verileceği ve sürücü belgesi iki yıl süreyle geri alınacağı; 14. fıkrasında, teknik cihazların sahip olacağı asgari koşullar ile diğer usul ve esasların yönetmelikte gösterileceği hükme bağlanmıştır.

18/07/1997 tarih ve 23053 (mükerrer) sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Karayolları Trafik Yönetmeliği'nin 97. maddesinde de, "Uyuşturucu veya uyarıcı maddeleri almış olan sürücüler ile kanlarındaki alkol miktarı 0.50 promilin üzerinde olan hususi otomobil sürücülerinin ve kanlarındaki alkol miktarı 0.20 promilin üstünde olan diğer araç sürücülerinin karayolunda araç sürmeleri yasaktır.

Trafik görevlilerince sürücüler her zaman alkol kontrolüne tabi tutulabilirler. Uyuşturucu veya uyarıcı madde kontrolü ise durumundan şüphe edilen sürücüler üzerinde yapılır.

Trafik görevlilerince sürücülerin alkol oranlarının tespitinde aşağıdaki usul ve esaslar uygulanır:

a)Sürücülerin alkol oranlarının tespitinde; tarih, saat ve ölçüm sonucu ile cihaza ait seri numarasını gösterir çıktı verebilen ve kalibrasyon ayarı yapılmış teknik cihazlar kullanılır.

b)Yapılan ölçüm sonucunda yasal sınırların üzerinde alkollü olarak araç kullandığı tespit edilen sürücüye 2918 sayılı Kanunun 48 inci maddesinin beşinci fıkrasında belirtilen miktarlarda idari para cezası verilerek, son ihlalin gerçekleştiği tarihten itibaren geriye doğru beş yıl içinde sürücü belgeleri birinci defasında altı ay, ikinci defasında iki yıl, üç veya üçten fazlasında ise her seferinde beşer yıl süreyle geri alınır.

c)Teknik cihaz kullanılmasını kabul etmeyen sürücüye 2918 sayılı Kanunun 48 inci maddesinin dokuzuncu fıkrasında belirtilen miktarda idari para cezası verilir ve sürücü belgesi iki yıl süreyle geri alınır...." hükmü yer almaktadır.

Aynı Yönetmeliğin 161. maddesinin son fıkrasında, tutanakların düzenlenmesinde ve yapılacak diğer işlemlere ait uygulamaların, 6/4/2011 tarihli ve 27897 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Karayolları Trafik Kanunu Hükümleri Gereğince Uygulanan İdari Para Cezalarının Tahsilinde ve Takibinde Uygulanacak Usul ve Esaslar ile Kullanılacak Alındılar, Tutanaklar ve Defterler Hakkında Yönetmelik hükümlerine göre yapılacağı, tutanakları düzenleyenlerin yükümlülüğünü düzenleyen 162. maddesinde ise (dava konusu işlem tarihindeki haliyle) tutanağı düzenleyenlerin; tutanakların tebliğ yerine geçmek üzere, hakkında işlem yapılana imza ettirmek ve bir nüshasını vermek, tutanakları imza etmekten kaçınanlar için imza etmedi ibaresini eklemek suretiyle tutanakları hazırlamaları gerektiği kurala bağlanmıştır.

Emniyet Genel Müdürlüğü'nün 28/05/2013 tarih ve 2013/49 sayılı Genelgesinin B-d maddesinde, trafik görevlilerince teknik cihaz kullanılmasının sürücüsü tarafından kabul edilmemesi halinde; bu davranışın kanuni müeyyidesi hakkında sürücünün bilgilendirilmesi gerektiği, buna rağmen reddetmesi halinde alkolmetre cihazından reddetme çıktısı alınarak bu konuda tutanak tanzim ederek iki görevli tarafından imzalanacağı ve ayrıca reddeden kişiye imzalatılacağı belirtilmiştir.

Dosyanın incelenmesinden; davacının alkolmetre cihazı ile alkol ölçümü yapılmasını reddettiğinden bahisle sürücü belgesinin iki yıl süre ile geçici olarak alınmasına yönelik tesis edilen 04/03/2014 tarih ve 049613 sayılı işlemin iptali istemiyle bakılan davanın açıldığı ve davacı tarafından ...plakalı araç sürücüsünün M.G. olmasına karşın tarafına beş defa alkolmetre ile ölçüm yapıldığı, ölçümü kabul etmediği hususunun ise gerçeği yansıtmadığının ileri sürüldüğü görülmektedir.

Olayda, dava konusu işleme dayanak teşkil edip davacının teknik cihaz kullanılmasını kabul etmediği gerekçesiyle düzenlenen ve 'imzadan imtina" ettiğine dair şerh içeren 04/03/2014 tarihli tutanağın boşluklar doldurularak düzenlenen şablon bir tutanak olduğu; trafik görevlilerince teknik cihaz kullanılmasının sürücü tarafından kabul edilmemesi halinde bu davranışın kanuni müeyyidesi hakkında sürücünün kuşkuya yer vermeyecek şekilde bilgilendirilmediği anlaşılan tutanağın yasal olarak belirlenen usule uygun düzenlenmediği ve olayın hukuki denetiminin yapılmasına elverişli olmadığı sonucuna ulaşılmaktadır.

Diğer yandan. Dairemizin "Savunma dilekçesinde bahsi geçen 'alkolmetre ret çıktısı'nın onaylı ve okunaklı bir örneği ile savunma dilekçesi ekinde yer alan … numaralı alkolmetre cihazına ait hafıza bilgilerini gösteren belgede dava konusu işlemin tesis edildiği 04/03/2014 tarihine ait (64, 65 ve 66 nolu) üç kayıt bulunduğu ve bu kayıtlarda promil ölçüm sonuçlarının yer aldığı,

cihazın ret modunda kullanıldığına dair bir ibarenin yer almadığı görülmekte olup alkolmetreden ret çıktısı alındığına ilişkin beyanla cihaz hafızasında kayıtlı bilgiler arasında mevcut çelişkiyi aydınlatan açıklayıcı bilgi ve belgelerin gönderilmesinin istenilmesine," yönelik 22/06/2022 tarihli ara kararına cevaben gönderilen belgede ise; "...Bahçelievler İlçe Emniyet Müdürlüğü uhdesinde … seri numaralı alkolmetre cihazının hiç kullanılmadığı, ancak Lion marka … seri numaralı alkolmetre cihazının kullanıldığı, bu cihazların teknik özelliği itibari ile red çıktısı almanın mümkün olmadığı..." bilgisine yer verildiği görülmektedir.