Danıştay 8. Daire E.2019/824 K.2023/6550

Dava konusu istem: Kumkuyu - Ayaş - Erdemli güzergahında yolcu taşımacılığı yapan davacının; … tarih ve … sayılı geçici güzergah izin belgesinin, sehven düzenlendiğinden bahisle iptal edilmesine ilişkin … tarih ve E…. sayılı Mersin Büyükşehir Belediye Başkanlığı Ulaşım Dairesi Başkanlığı işleminin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen .. tarih ve E:…, K:… sayılı kararda; uyuşmazlıkta, davacının S.S.81 numaralı Kumkuyu Motorlu Taşıyıcılar Kooperatifinin üyesi olmadığı, Mersin Valiliği İl Trafik Komisyonu'nun … tarih ve … sayılı kararında da belirtildiği üzere S.S.

95 numaralı Kızkalesi Motorlu Taşıyıcılar Kooperatifine üye olduğu, dolayısıyla davacının yanıltıcı beyanda bulunduğu ve dava konusu işlemin hukuka ve mevzuata uygun olduğu ileri sürüldüğünden, davacının dava konusu güzergah izin belgesini almak amacıyla yapmış olduğu başvuru tarihi itibariyle hangi kooperatife üye olduğu hususunun ortaya konulması amacıyla Mahkemeleri tarafından yapılan ara kararına cevaben davacı tarafından dava dosyasına sunulan bilgi ve belgelerin incelenmesi neticesinde, davacının 09.04.2015 tarihinden itibaren S.S.81 numaralı Kumkuyu Motorlu Taşıyıcılar Kooperatifinin üyesi olduğu anlaşıldığından,

anılan kooperatife üye olmadığından bahisle geçici güzergah izin belgesinin iptaline ilişkin dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle, dava konusu işlem hukuka aykırı bulunarak dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu, ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından, 2012 tarihli il trafik komisyon kararına göre davacının S.S. 95 numaralı Kızkalesi Motorlu Taşıyıcılar Kooperatifine üye olduğu, izin belgesi başvurusunda ise S.S.81 numaralı Kumkuyu Motorlu Taşıyıcılar Kooperatifinin üyesi olarak aynı komisyon kararına dayanılarak izin belgesi isteminde bulunduğu, davacının kazanılmış hakkının bulunmadığı, idarece davacının beyanına göre sehven düzenlenen geçici güzergah izin belgesinin iptaline dair dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı hususları ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davacı tarafından savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile hüküm fıkrası itibariyle usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının belirtilen gerekçe ile onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Davacının S.S. 95 nolu Kızkalesi Motorlu Taşıyıcılar Kooperatifine üye olduğu dönemde sahibi olduğu ... plakalı, 2007 model aracın, 2004 model, ... plakalı araçla değişiminin yapılmasının Mersin Valiliği İl Trafik Komisyonu'nun … tarih ve … sayılı kararı ile uygun olduğuna karar verildiği, sonrasında davacı tarafından davalı idareye hitaben verilen 16.12.2015 tarihli dilekçe ile.

S.S.81 nolu Kumkuyu Motorlu Taşıyıcılar Kooperatifinin üyesi olduğunu ve Mersin Valiliği İl Trafik Komisyonu'nun … tarih ve … sayılı kararıyla Kumkuyu-Ayaş-Erdemli güzergahında yolcu taşımacılığı yaptığını, bu nedenle sahibi olduğu araç adına geçici güzergah izin belgesinin düzenlenmesinin istenilmesi üzerine, davalı idare tarafından tesis edilen … tarih ve … sayılı işlemle davacının S.S.81 nolu Kumkuyu Motorlu Taşıyıcılar Kooperatifi üyesi olarak adına geçici güzergah izin belgesi düzenlendiği, daha sonra davalı idare tarafından yapılan inceleme sonucunda, davacının S.S.81 nolu Kumkuyu Motorlu Taşıyıcılar Kooperatifin üyesi olmadığı,

Mersin Valiliği İl Trafik Komisyonu'nun … tarih ve …. sayılı kararında da belirtildiği üzere S.S. 95 nolu Kızkalesi Motorlu Taşıyıcılar Kooperatifinin üyesi olduğunun tespit edildiğinden bahisle sehven verildiği belirtilen geçici güzergah izin belgesinin iptal edilmesine ilişkin … tarih ve E…. sayılı Mersin Büyükşehir Belediye Başkanlığı Ulaşım Dairesi Başkanlığı işleminin tesis edildiği, anılan işlemin iptali istemiyle bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

İLGİLİ MEVZUAT

5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanununun 7. maddesinin (f) fıkrasında.

"Büyükşehir ulaşım ana planını yapmak veya yaptırmak ve uygulamak; ulaşım ve toplu taşıma hizmetlerini plânlamak ve koordinasyonu sağlamak; kara, deniz, su ve demiryolu üzerinde işletilen her türlü servis ve toplu taşıma araçları ile taksi sayılarını, bilet ücret ve tarifelerini, zaman ve güzergâhlarını belirlemek; durak yerleri ile karayolu, yol, cadde, sokak, meydan ve benzeri yerler üzerinde araç park yerlerini tespit etmek ve işletmek, işlettirmek veya kiraya vermek; kanunların belediyelere verdiği trafik düzenlemesinin gerektirdiği bütün işleri yürütmek" büyükşehir belediyesinin görevleri arasında sayılmış, anılan Yasanın 9. maddesinde.

“Büyükşehir içindeki kara, deniz, su, göl ve demiryolu üzerinde her türlü taşımacılık hizmetlerinin koordinasyon içinde yürütülmesi amacıyla, büyükşehir belediye başkanı ya da görevlendirdiği kişinin başkanlığında, yönetmelikle belirlenecek kamu kurum ve kuruluşları ile, Türkiye Şoförler ve Otomobilciler Federasyonunun görevlendireceği ilgili odanın temsilcisinin katılacağı Ulaşım Koordinasyon Merkezi kurulur.

İlçe belediye başkanları kendi belediyesini ilgilendiren konuların görüşülmesinde koordinasyon merkezlerine üye olarak katılırlar. Ulaşım Koordinasyon Merkezi toplantılarına ayrıca gündemdeki konularla ilgili üye olarak belirlenmeyen ulaşım sektörü ile ilgili kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarından ihtisas meslek odalarının temsilcileri de davet edilerek görüşleri alınır.

Bu Kanun ile büyükşehir belediyesine verilen trafik hizmetlerini plânlama, koordinasyon ve güzergâh belirlemesi ile taksi, dolmuş ve servis araçlarının durak ve araç park yerleri ile sayısının tespitine ilişkin yetkiler ile büyükşehir sınırları dahilinde il trafik komisyonunun yetkileri ulaşım

koordinasyon merkezi tarafından kullanılır. Ulaşım koordinasyon merkezi kararları, büyükşehir belediye başkanının onayı ile yürürlüğe girer. Ulaşım koordinasyon merkezi tarafından toplu taşıma ile ilgili alınan kararlar, belediyeler ve bütün kamu kurum ve kuruluşlarıyla ilgililer için bağlayıcıdır. Koordinasyon merkezinin çalışma esas ve usulleri ile bu kurullara katılacak kamu kurum ve kuruluş temsilcileri, İçişleri Bakanlığı tarafından çıkarılacak yönetmelikle belirlenir. Büyükşehir belediyelerine bu Kanun ile verilen görev ve yetkilerin uygulanmasında, 13.10.1983 tarihli ve 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununun bu Kanuna aykırı hükümleri uygulanmaz.” kuralına yer verilmiştir.

15.06.2006 tarih ve 26199 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Büyükşehir Belediyeleri Koordinasyon Merkezleri Yönetmeliğinin "Ulaşım Koordinasyon Merkezi" başlıklı üçüncü kısmının “Görev ve yetkileri” kenar başlıklı 18. maddesinde “(1) UKOME, büyükşehir içindeki kara, deniz, göl, nehir, kanal ve demiryolu üzerinde her türlü taşımacılık hizmetlerinin koordinasyon içinde yürütülmesini sağlamak üzere; ulaşım, trafik ve toplu taşıma konularında üst düzeyde yönlendirici karar alma, uygulama, uygulatma ve ilgili mevzuattaki usulüne göre gereken tesisleri kurma, kurdurma ve işletme hak ve yetkilerine haizdir.

Bu amaçla; a) Büyükşehir belediyesinin sınırları içinde, mevzuatla yetkili kılındığı durumlarda mahalli ihtiyaç ve şartlara göre trafik düzeni ve güvenliğini sağlamak amacıyla gerekli tedbirleri almakla, … ç) Kara, deniz, göl, nehir, kanal ve demiryolu üzerinde işletilen her türlü servis ve toplu taşıma araçları ile taksi sayılarını, bilet ücret ve tarifelerini, zaman ve güzergâhlarını belirlemek;

otobüs, taksi, dolmuş ve servis durak yerleri ile karayolu, yol, cadde, sokak, meydan ve benzeri yerler üzerinde araç park yerlerini tespit etmekle…d) Karayolu taşımacılığına ait mevzuat hükümleri saklı kalmak üzere, trafik düzeni ve güvenliği yönünden belediye sınırları içinde ticari amaçla çalıştırılacak yolcu ve yük taşıtları ile motorsuz taşıtların çalışma şekil ve şartları ile bu taşıtların teknik özelliklerini tespit etmek, çalıştırılabileceği yerler ile güzergâhlarını tespit etmek ve sayılarını belirlemek, bunlara izin ve çalışma ruhsatı vermekle, e) Büyükşehir belediyesinin sınırları içinde, ulaşım,

toplu taşıma ve trafik mevzuatının büyükşehir belediyesine verdiği yetki doğrultusunda uygulamaya yönelik yönlendirici karar almak ve görüş oluşturmakla,...” görevli ve yetkilidir kuralı, “Ulaşım Koordinasyon Birimi” kenar başlıklı 21. maddesinde, “(1) UKOME'nin sekreterya hizmetleri, büyükşehir belediye başkanlığı bünyesinde bu amaçla oluşturulacak ulaşım koordinasyon birimi tarafından yürütülür.”.

“Görevleri" kenar başlıklı 22. maddesinde ise, “(1) Ulaşım koordinasyon birimi; a) Başkanın emir ve talimatları doğrultusunda gündemi hazırlar ve üyelere duyurur. b) Görüşme tutanaklarını düzenler. c) Alınan kararları yazar, üyelerin imzalarını tamamlatır ve ilgili mercilere gönderir. ç) UKOME toplantılarına üye gönderen kurum ve kuruluşlarla irtibatı sağlar. d) Büyükşehir belediye ve mücavir alan sınırları içinde nazım plana uygun arazi kullanım ve ulaşım planlama çalışmaları doğrultusunda büyükşehir ulaşım planının yapılması için gereken ön çalışmaları yaparak kurula sunar.” hükümlerine yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Yukarıda anılan mevzuat hükümlerinin birlikte değerlendirilmesinden, toplu taşıma araçları ile servis ve taksi sayılarının, bu araçların güzergahları ile bunların çalışma şekil şartlarının belirlenmesi konusunda karar verme yetkisinin Ulaşım Koordinasyon Merkezine ait olduğu anlaşılmakta olup, büyükşehir belediye başkanlığı bünyesinde oluşturulan ulaşım koordinasyon biriminin ya da daire başkanlığının bu konuda işlem tesis etme yetkisinin bulunmadığı açıktır.

Bu durumda, davacı adına düzenlenen … tarih ve … sayılı geçici güzergah izin belgesinin iptal edilmesine dair işlemin Ulaşım Koordinasyon Merkezi tarafından tesis edilmesi gerekirken, bu konuda yetkisi bulunmayan davalı belediye Ulaşım Daire Başkanlığı tarafından tesis edilen dava konusu işlemde yetki yönünden hukuka uyarlık bulunmamaktadır.

Bu itibarla, sonucu itibarıyla hukuka uygun olan temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının belirtilen gerekçe ile onanması gerekmektedir.