Danıştay 8. Daire E.2020/2540 K.2023/6008

Dava konusu istem: Davacı şirket tarafından, Sakarya ili Karasu ilçesi …-… mevkiinde … tarih ve … sayılı Bakan oluru ile şirket adına verilen Maden İşletme (18.455,08 m2), Maden Altyapı Tesis (18.204,69 m2), Maden Tesis (3.326,37 m2) izinlerinin iptaline ilişkin Tarım ve Orman Bakanlığı Orman Genel Müdürlüğü Sakarya Orman Bölge Müdürlüğü'nün … tarih ve … olur nolu kararının iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda. Sakarya ili Karasu ilçesi … (…) Köyü sınırları içerisinde yer alan ve davacı şirket tarafından işletilen kırma-eleme tesisi için verilen Sakarya Valiliği Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü'nün … tarih ve … sayılı "Çevresel Etki Değerlendirilmesi gerekli değildir" kararının iptali istemiyle açılan davada Mahkemelerinin … tarih ve E:…, K:… sayılı "iptal" kararının verildiği,

"Çevresel Etki Değerlendirilmesi gerekli değildir" kararının iptal edildiğinden bahisle 6831 sayılı Orman Kanunu'nun 16 ncı Maddesinin Uygulama Yönetmeliği hükümleri uyarınca dava konusu işlem ile davacı şirket lehine verilen maden izninin iptal edildiği görülmekte ise de, dava konusu maden izninin iptal edilmesine dayanak olan Mahkemelerinin … tarih ve E:…, K:… sayılı "iptal" kararı Danıştay Altıncı Dairesi'nin 09/10/2019 tarih ve E:2019/15677, K:2019/8911 sayılı bozulduğu ve davanın süre aşımı nedeniyle reddine kesin olarak karar verildiği,

"Çevresel Etki Değerlendirilmesi gerekli değildir" belgesinin geçerliliğini koruduğu anlaşıldığından, "Çevresel Etki Değerlendirilmesi gerekli değildir" kararının iptal edildiğinden bahisle maden izninin iptaline ilişkin dava konusu işlemde hukuka ve mevzuata uyarlık bulunmadığı,

öte yandan … tarih ve … sayılı maden izin olurunun Orman ve Su İşleri Bakanı tarafından imzalanarak verilmiş ise de, işlem tarihinde yürürlükte olan 1 Nolu Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ve 11/04/2019 olur tarihli Tarım ve Orman Bakanlığı Orman Genel Müdürlüğü Yetki Devri, İmza ve İş Bölümü Yönergesi uyarınca maden izninin iptaline ilişkin yetkinin Bölge Müdürlüğüne devredildiği,

dava konusu maden izninin iptaline ilişkin işlemin yetki ve imza devri kapsamında Bölge Müdürü tarafından tesis edildiği anlaşıldığından davacının dava konusu işlemin yetki yönünden hukuka aykırı olduğu iddiası yerinde görülmediği gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından, mahkeme kararı ve valilikçe tesis edilen faaliyet durdurma işlemlerine istinaden işlemin tesis edildiği, hukuka uygun olduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davacı tarafından, istemin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'IN DÜŞÜNCESİ: Temyiz isteminin reddi ile Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Davacı şirketin Sakarya ili Karasu ilçesi Hürriye..t (…) Köyü sınırları içerisinde bulunan maden sahasında … ruhsat numaralı ve II-(a) grubu işletme ruhsatına sahip olduğu, maden sahası içerisinde bulunan 18.455,08 m2'lik ormanlık alanda açık işletme, 3.326,37 m2'lik ormanlık alanda kırma eleme tesisi, 2.125,91 m2'lik ormanlık alanda depolama, 3.289,47 m2'lik ormanlık alanda şantiye tesisi, 9.993,99 m2'lik ormanlık alanda döküm alanı, 2.795,32 m2'lik ormanlık alanda stok sahası için davacı şirket lehine 6831 sayılı Orman Kanunu'nun 16.maddesi uyarınca Orman ve Su İşleri Bakanlığı'nın … tarih … sayılı maden izin oluru verildiği,

maden sahasında bulunan kırma-eleme tesisi için Sakarya Valiliği Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü'nün … tarih ve … sayılı "Çevresel Etki Değerlendirilmesi gerekli değildir" kararının verildiği, maden sahasında bulunan mahalle sakinleri tarafından Sakarya Valiliği Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü'nce verilen "Çevresel Etki Değerlendirilmesi gerekli değildir" kararının iptali istemiyle açılan davada ...

İdare Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı "iptal" kararının verilmesi üzerine davacı şirket lehine verilen maden izninin 6831 sayılı Orman Kanunu'nun 16 ncı Maddesinin Uygulama Yönetmeliği hükümleri uyarınca Tarım ve Orman Bakanlığı Orman Genel Müdürlüğü Sakarya Orman Bölge Müdürlüğü'nün … tarih ve … sayılı oluru ile iptal edilmesi üzerine maden izninin iptaline ilişkin işlemin iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

6831 sayılı Orman Kanunu'nun 16. maddesinin 1. fıkrasında. "Devlet ormanları içinde maden aranması ve işletilmesi ile madencilik faaliyeti için zorunlu; tesis, yol, enerji, su, haberleşme ve altyapı tesislerine, fon bedelleri hariç, bedeli alınarak Çevre ve Orman Bakanlığınca izin verilir.

Ancak, temditler dahil ruhsat süresince müktesep haklar korunmak kaydı ile Devlet ormanları sınırları içindeki tohum meşcereleri, gen koruma alanları, muhafaza ormanları, orman içi dinlenme yerleri, endemik ve korunması gereken nadir ekosistemlerin bulunduğu alanlarda maden aranması ve işletilmesi, Çevre ve Orman Bakanlığının muvafakatine bağlıdır.

Genel bütçe kapsamındaki kamu idarelerinin; baraj, gölet, liman ve yol gibi yapılarda dolgu amaçlı kullanacağı her türlü yapı hammaddesi üretimi için yapacağı madencilik faaliyetleri ile zorunlu tesislerinden bedel alınmaz." hükmüne yer verilmiştir.

Yukarıda anılan maddeye dayanılarak hazırlanan Orman Kanunu'nun 16. Maddesi Uygulama Yönetmeliği'nin 11. maddesi birinci fıkrasında, bu Yönetmelik hükümlerine göre ruhsat veya hammadde üretim izin belgesine dayalı olarak verilen maden arama, işletme, tesis ve altyapı tesis izinleri; (a) Hak sahibinin vazgeçmesi, (b) Ruhsatın iptali, (c) ÇED belgesinin iptal edilmesi,...halinde Bakanlıkça iptal edileceği düzenlemesine yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Uyuşmazlıkta; her ne kadar "Çevresel Etki Değerlendirilmesi gerekli değildir" kararının iptali istemiyle açılan davada ... İdare Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı "iptal" kararı Danıştay Altıncı Dairesi'nin 09/10/2019 tarih ve E:2019/15677, K:2019/8911 sayılı bozulduğu ve davanın süre aşımı nedeniyle reddine kesin olarak karar verildiği görülmekte ise de; yukarıda anılan mevzuat hükümleri uyarınca ÇED belgesinin iptal edilmesi halinde orman izninin de iptal edileceği düzenlenmiş olup, mahkeme kararı üzerine valilik tarafından davacının madencilik faaliyetlerinin durdurulmasına binaen mevzuat gereği idarece davacıya verilmiş olan izinlerin iptal edildiği anlaşılmıştır.

Bu durumda mahkeme kararının gereğini yerine getirmekle yükümlü olan idarenin bu minvalde tesis ettiği anlaşılan dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmamaktadır.

Öte yandan, yeni oluşan hukuki durum dikkate alınarak davacı tarafından izin başvurusunda bulunabileceği ve idarenin mahkeme kararları ışığında yeni bir işlem tesis edebileceği de tabiidir.

Bu itibarla, dava konusu işlemin iptali yönündeki Sakarya 2. İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.