Danıştay 8. Daire E.2020/3777 K.2023/7085

Dava konusu istem: Muğla ili, Yatağan ilçesi sınırları dahilinde ve … sicil numaralı II (b) grubu (mermer) işletme ruhsatını uhdesinde bulunduran davacı şirket tarafından, idarece verilen üç aylık süre içerisinde 2017 yılı ruhsat bedelinin yatırılmadığından bahisle anılan maden işletme ruhsatının iptal edilmesine ilişkin … tarih ve … sayılı Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü işleminin istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...

İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda; davacı şirket tarafından 2017 yılına ait ruhsat bedelinin 3 aylık sürenin bitiş tarihi olan 29/11/2017 tarihinden sonra ödendiği, ardından davalı idare tarafından verilen süre içerisinde ruhsat bedelinin ödenmemesi nedeniyle dava konusu işletme ruhsatı iptal edilmiş ise de, davalı idarece ruhsat bedelinin ödenmesine ilişkin süre verilmesine ve ruhsatın iptal edilmesine ilişkin işlemlerin 3213 sayılı Kanunun 13. maddesinin 14/02/2019 tarih ve 7164 sayılı Kanunla değiştirilmeden önceki hükümleri uyarınca tesis edildiği,

halbuki süre verme işleminden ve ruhsat bedellerinin ödenmesinden sonra Kanunda ruhsat bedellerinin ödenmemesi halinde uygulanması öngörülen usullerin dava konusu işlem tesis edilmeden önceki Kanun değişikliği ile değiştirildiği, dolayısıyla davalı idarenin söz konusu Kanun değişikliği karşısında yeni getirilen usuller mucibince en baştan başlayarak işlem tesis etmesi gerektiği açık olmakla birlikte, davacı şirket tarafından ruhsat bedelinin işlem tarihi ve Kanun değişikliği tarihlerinden önce ödenmiş olması nedeniyle ortada yeni düzenlemeye göre istenilecek veya ödenmesi gereken bir borcun da bulunmadığı,

dava konusu işlemin tesis edilmesinden önce, ruhsat bedelinin üç ay içerisinde ödenmesinin istenileceğine ve ödenmemesi halinde ruhsatın iptal edileceğine ilişkin Kanun hükmünün değiştirilerek, yerine ödenmeyen ruhsat bedelinin ait olduğu yılın Haziran ayının son gününe kadar iki katı olarak ödenmemesi halinde ruhsatın kendiliğinden iptal olacağı düzenlenmesi getirilmiş ise de, Kanun değişikliği tarihinde ruhsat bedelinin ödenmiş olması ve "Kanunların Geriye Yürümezliği İlkesi" göz önüne alındığında idarece tesis edilebilecek bir işlem bulunmamasına rağmen,

işlem tarihi itibariyle yürürlükte olmayan Kanun hükmünün uygulanmasına devam edilmesi suretiyle tesis edilen dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından, ruhsat bedelinin tamamlanmasının istenilmesine ilişkin yazının davacıya tebliğ edilmesine rağmen eksikliklerin süresinde tamamlanmadığından ruhsatın iptal edildiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davacı tarafından, ruhsat bedelinin yatırılmamasından dolayı ruhsat iptal işlemi yapılmadan önce verilmesi gereken üç aylık sürenin verilmediği, gerekli usulün izlenmediğinden ruhsatın iptaline ilişkin işlemin hukuka aykırı olduğu belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'NUN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Muğla ili, Yatağan ilçesinde … sicil numaralı II (b) grubu (mermer) işletme ruhsatının davacı şirketin uhdesinde bulunduğu, anılan ruhsata ilişkin 2017 yılına ait ruhsat bedelinin ödenmediğinden bahisle 3213 sayılı Maden Kanunu'nun 13. maddesinin 1. fıkrası uyarınca davacı şirket hakkında 21.925,00 TL idari para cezası tahakkuk ettirilmesine ve ödenmeyen ruhsat bedelinin %70'i olan 23.020,00 TL ile %30'u olan 9.866,00 TL olmak üzere toplam 32,886,00 TL ruhsat bedelinin 3 (üç) ay içerisinde ödenmesi gerektiği aksi takdirde ruhsatın iptal edileceğine ilişkin … tarih ve … sayılı (mülga) Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı Maden İşleri Genel

Müdürlüğü işleminin tesis edildiği, söz konusu işlemin 28/08/2017 tarihinde davacı şirketin MERNİS adresine ve aynı zamanda işbu davaya ait dilekçesinde adresi olarak gösterdiği adrese (… isimli şahısa) tebliğ edildiği, davacı şirket tarafından … tarih ve … numaralı dekont ile ruhsat bedelinin %70'i olan 23.020,00 TL'nin, … tarih ve … numaralı dekont ile de %30'u olan 9.866,00 TL'nin yatırılmasıyla ruhsat bedelinin tamamının ödendiği,

davalı idare tarafından süre vermeye ilişkin işlemin tebliğ tarihi olan 28/08/2017 tarihinden itibaren 3 aylık süresi içerisinde ruhsat bedelinin ödenmediğinden bahisle söz konusu ruhsatın yürürlüğünün 29/11/2017 tarihinden geçerli olmak üzere iptal edilmesine ilişkin … tarih ve … sayılı Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü işleminin tesis edilmesi üzerine görülmekte olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

İLGİLİ MEVZUAT

Dava konusu işlem tarihinde yürürlük olan, 3213 sayılı Maden Kanunu'nun 6592 sayılı değişik "Ruhsat bedeli, cezalar ve diğer yaptırımlar" başlıklı 13. maddesinin 1. fıkrasında “ Yürürlükteki ruhsatlar için her yıl ocak ayının sonuna kadar ruhsat bedelinin tamamının yatırılması zorunludur.

İşletme ruhsat bedelinin %70’i genel bütçeye gelir kaydedilmek üzere ilgili muhasebe birimi hesabına, %30’u çevre ile uyum planı çalışmalarını gerçekleştirmek üzere ruhsatı veren idarenin muhasebe birimi hesabına aktarılmak üzere Bakanlığın belirlediği bankada açılacak teminat hesabına yatırılır. I. Grup (a) bendi madenlerin ruhsat bedelleri ise, büyükşehir belediyesi dışındaki illerde il özel idaresi hesabına yatırılır.

Ruhsat bedelinin yatırılmaması veya eksik yatırılması hâlinde 20.000 TL idari para cezası verilir ve ruhsat bedelinin üç ay içinde tamamlanması istenir. Bu süre içinde ruhsat bedelinin yatırılmaması durumunda ruhsat iptal edilir. Verilen sürede yatırılmayan ruhsat bedelinin %70’ine tekabül eden tutar 6183 sayılı Kanun hükümlerine göre takip ve tahsil edilmek üzere ilgili tahsil dairesine bildirilir. Kaynak tuzlalarından ruhsat bedeli alınmaz.

Faaliyet sonrası sahanın çevre ile uyumlu hâle getirilmesini müteakip, çevre ile uyum bedeli iade edilir." hükmüne yer verilmiştir.

28 Şubat 2019 tarihli 30700 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Maden Kanunu ile Bazı Kanunlarda ve Kanun Hükmünde Kararnamede Değişiklik Yapılmasına dair Kanunun 13. maddesi ile Maden Kanunu'nun 13. maddesinin 1. fıkrası "“Ruhsat bedellerinin tamamının her yıl ocak ayının sonuna kadar yatırılması zorunludur. I. Grup (a) bendi maden ruhsatları hariç diğer grup madenlerin ruhsat bedelleri Genel Müdürlüğün belirlediği bankada açılacak hesaba yatırılır.

Yatırılan işletme ruhsat bedelinin %50’si genel bütçeye gelir kaydedilmek üzere ilgili muhasebe birimince Hazine hesabına on beş işgünü içinde aktarılır. I. Grup (a) bendi madenlerin ruhsat bedelleri ise, büyükşehir belediyesi olan illerde yatırım izleme ve koordinasyon başkanlığı hesabına, diğer illerde ise il özel idaresi hesabına yatırılır.

Ruhsat bedelinin her yıl ocak ayının sonuna kadar tamamının yatırılmaması hâlinde yatırılmayan kısmının iki katı ruhsat bedeli olarak her yıl haziran ayının son gününe kadar yatırılması zorunludur, aksi halde ruhsat iptal edilir. Ruhsat bedellerinin yatırılması ile ilgili ruhsat sahibine ayrıca herhangi bir tebligat ve bildirim yapılmaz.

İptal edilen ruhsatlar için ocak ayının sonuna kadar ödenmesi gereken ruhsat bedelinin ödenmeyen kısmı 6183 sayılı Kanun hükümlerine göre takip ve tahsil edilmek üzere ilgili tahsil dairesine bildirilir. Kaynak tuzlaları, lületaşı ve oltutaşı için düzenlenen ruhsatlardan ruhsat bedeli alınmaz.

Faaliyet sonrası sahanın çevre ile uyumlu hâle getirilerek 7 nci madde kapsamındaki mülkiyet izni sahiplerinden sahanın kabul edilerek teslim alındığına dair belgelerin Genel Müdürlüğe ibraz edilmesi şartı ile 6183 sayılı Kanunun 22/A maddesi kapsamında vadesi geçmiş borcunun ve bu Kanun kapsamında ruhsata ilişkin geçmiş borcunun bulunmaması hâlinde çevre ile uyum bedeli iade edilir.” şeklinde değiştirilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Uyuşmazlıkta davalı idarenin … tarihli E… sayılı işlemi ile Muğla ili sınırlarındaki II-b grubu maden işletme ruhsatı için 2017 yılına ait ruhsat bedelinin üç aylık süre içinde ödenmesi konusunda yazı yazıldığı, yazının ''… Mah. … Bul.No:… İç kapı No:… Çine/AYDIN'' adresinde 28.08.2017 tarihinde işçisi '' … '' adlı kişiye tebliğ edildiği, üç aylık sürenin dolmasından sonra 15.12.2017 tarihinde ruhsat bedeli ödendiğinden bahisle ruhsatın 29.11.2017 tarihinden geçerli olarak iptal edilmesine ilişkin işlemin iptali istenilmektedir.

İlk derece Mahkemesince Maden Kanunu'nun 13. maddesinin 14.02.2019 tarihli 7164 sayılı Kanunla değiştirilmeden önceki hükümleri uyarınca işlem tesis edildiği, işlem tarihi itibariyle yürürlükte olmayan kanun hükmünün uygulanmasına devam edilmesi suretiyle tesis edilen işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline kara verilmişse de, 7164 sayılı Kanun'un 13. maddesi ile Maden Kanunu'nun 13. maddesinin 1. fıkrasında yapılan değişiklik, 7164 sayılı Kanunun 28.02.2019 tarihli 30700 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanması ile yürürlüğe girmiştir.

Dava konusu işlem ise 22.02.2019 tarihli olup, işlem tarihinde Maden Kanunu'nun 6592 sayılı Kanun ile değişik halinin yürürlükte olduğu ve 7164 sayılı Kanunun yürürlüğe girmediği açıktır.

6592 sayılı Kanun ile değişik Maden Kanunu'nun 13. maddesinin 1. fıkrasında ise, ruhsat bedelinin yatırılmaması veya eksik yatırılması halinde para cezası verilip ruhsat bedelinin üç ay içinde tamamlanmasının istenileceği, bu sürede tamamlanmaması halinde ise ruhsatın iptal edileceği hükmü haizdir.

Dava konusu işlem tarihinde ruhsat bedelinin idarece verilen üç aylık süre sonunda ödenmemesinin yaptırımı ruhsat iptali olduğu anlaşıldığından işlemde hukuka aykırılık bulunmamaktadır. Bu itibarla, dava konusu işlemin iptali yönündeki ... İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin reddine ilişkin temyize konu Bölge Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.

KARŞI OY

(X)- Dava Muğla ili, Yatağan ilçesi sınırları dahilinde ve … sicil numaralı II (b) grubu (mermer) işletme ruhsatını uhdesinde bulunduran davacı şirket tarafından, idarece verilen üç aylık süre içerisinde 2017 yılı ruhsat bedelinin yatırılmadığından bahisle anılan maden işletme ruhsatının iptal edilmesine ilişkin … tarih ve … sayılı Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü işleminin iptali istemiyle açılmıştır.

Dosyanın incelenmesinden, davalı idarenin … tarihli E… sayılı işlemi ile Muğla ili sınırlarındaki II-b grubu maden işletme ruhsatı için 2017 yılına ait ruhsat bedelinin üç aylık süre içinde ödenmesi konusunda yazı yazıldığı, bu yazının 28.08.2017 tarihinde işçisi '' … '' adlı kişiye tebliğ edildiği, üç aylık sürenin 28.11.2017 tarihinde dolduğu görülmekteyse de üç aylık süreden sonra ancak dava konusu işlem tesis edilmeden önce 15.12.2017 tarihinde ruhsat bedeli ödendiğinden dava konusu ruhsat iptali işleminde hukuka uygunluk bulunmadığından, Mahkeme kararının gerekçesi değiştirilerek onanması gerektiği düşüncesiyle aksi yöndeki çoğunluk kararına katılmıyorum.

KARŞI OY

(XX)-Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Yasasının 49. maddesinde yer alan nedenlerin bulunmasına bağlıdır. … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince verilen kararın dayandığı gerekçe usul ve yasaya uygun olup, temyiz isteminin reddi ile temyize konu kararın aynen onanması gerektiği düşüncesiyle çoğunluk kararına katılmıyorum.