Danıştay 8. Daire E.2020/4801 K.2024/4945

Dava konusu istem: ... ili, ... ilçesi, ... Yolu izni kapsamında 6831 sayılı Orman Kanunu'nun 17/3. maddesi uyarınca Rize İl Özel İdaresi lehine 49 yıl süreyle bedelsiz izin verilmesine ilişkin Orman Genel Müdürlüğü ... Orman Bölge Müdürlüğü'nün ...tarih ve ... sayılı işleminin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; yeni güzergahın toplam uzunluğunun 12391.79 metre olduğu, bunun 6391.79 metrelik kısmında mevcut yolda genişleme yapılacağı, geriye kalan 6000 metrelik kısmında yeni yol yapılacağı, kaldı ki söz konusu yolun ...

Dağları Milli Park Sınırı, Yaban Hayatı Geliştirme Sahası, 1.Derece Doğal Sit Alanı, 2. Derece Doğal Sit Alanı ve 3. Derece Doğal Sit Alanı sınırları içerisine girmediği nazara alındığında söz konusu bağlantı yolunun Çevresel Etki Değerlendirmesi Yönetmeliğinin EK-I ve Ek-II listelerinde yer almadığı, bu nedenle yönetmelik kapsamında bir proje olmadığı,

dolayısıyla davacı taraf iddialarının aksine, talep sahibinden Orman Kanununun 17/3 ve 18 inci Maddelerinin Uygulama Yönetmeliği'nin dava konusu işlemin tesis edildiği tarihteki 6/ı bendinde yer alan "Çed belgesi"ni sunma zorunluluğunun aranmayacağı, dava konusu uyuşmazlık değerlendirildiğinde;

her ne kadar bilirkişi raporunun "sonuç" kısmında dava konusu işlemin orman mevzuatına, planlama tekniklerine, planlama esaslarına ve kamu yararına uygun olmadığı yönünde kanaat bildirilmişse de, dosyadaki tüm bilgi ve belgeler ile bilirkişi raporunun "değerlendirme" kısmında dava konusu işlemle ilgili yapılmış olan tespitler birlikte dikkate alındığında; ... ve ...

Yaylaları arasındaki eski yolun bakımsız ve eğiminin yüksek olduğu, yol standartlarına uygun olmadığı, can ve mal ehemmiyeti açısından tehlike arz ettiği, dolayısıyla kamu yararı ve zaruret halinin bulunduğu anlaşılmış olup; bilirkişi raporunun sonuç kısmında yer verilen görüşlerin ayrıntılandırıldığı kısımlarda ise bilirkişi heyetinin 2023 Eylem Planı ile 1/100.000 ölçekli Çevre Düzeni planlarına karşı açılan davalarda ileri sürülebilecek hususlara yoğunlaştığı, ayrıca bilirkişi raporunda somutlaştırılan bir takım hususların da yine işbu dava konusu işleme yönelik olmadığı (Zira bir kısım tespit ve değerlendirmelerin ...

İdare Mahkemesinin E:... ve E:... sayılı dosyalarında dava konusu edilen işlemlerle ilgili olduğu görülmektedir.), birtakım hususların ise somut ve teknik verilerle desteklenmediği, soyut ve genel nitelikte birtakım çekince ve öngörüleri içerdiği, dolayısıyla dava konusu işlemi kusurlandırmaya yeterli görülmediği anlaşıldığından bilirkişilerce raporun "sonuç" kısmında yapılan değerlendirmelerin dava konusu işlemle ilgili olmayan kısımlarına itibar edilmediği, dava konusu orman kesin izninin dayanağı olan yol projesinin bu yönüyle üst ölçekli 1/100.000 ölçekli Çevre Düzeni Planına aykırı olmadığı, ...

Yayla - ... Yayla Bağlantı Yolunun yapılmasında kamu yararı bulunduğu ve söz konusu yolun yayla bağlantı yolu olması hasebiyle mahiyeti icabı başka yerde yapılması mümkün olmadığından zaruret halinin bulunduğu, talepte bulunan ...

İl Özel İdaresi tarafından mevzuat hükümleri gereği müracaat esnasında sunulması gereken tüm bilgi ve belgelerin Orman Bölge Müdürlüğüne ibraz edildiği, akabinde davalı idarenin yetkili personelleri tarafından arazide kontrol yapıldığı ve müteakiben 09/05/2014 tarihli kesin izin raporu düzenlendiği, dolayısıyla dava konusu işlemin, mevzuata, kamu yararına ve hizmet gereklerine uygun olduğu gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Mülga Çevre ve Orman Bakanlığı tarafından 24/06/2011 tarihinde onaylanan...

Planlama Bölgesi 1/100.000 ölçekli Çevre Düzeni Planının "Yayla koridoru- Yeşil yol projesine" ilişkin kısımlarının yeterli açıklık içermediği gerekçesiyle Danıştay Altıncı Dairesi tarafından iptal edildiği, bu kararın gereğinin yerine getirilmesi kapsamında hazırlanan ve işlem tarihinden sonra onaylanan, yaylalar arası entegrasyona esas yolların işlendiği 17/08/2016 onay tarihli ... planlama bölgesi 1/100.000 ölçekli çevre düzeni planı revizyonunun "Yayla koridoru- Yeşil yol projesine" ilişkin kısımlarının da Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu tarafından, öngörülen yaylalar arası ulaşım koridorunun,

kendi özgün koşulları ve doğal çevresi ile yayla yerleşmelerinin öne çıkmaları yerine, sunduğu altyapı imkanları nedeniyle yol boyunca sürekliliği olan bir yapılaşmaya yol açacağı, yaylanın tanımı ve niteliğine aykırı bir biçimde yaylalar arasında yatay bir ilişki yaratarak,

yayla yerleşmelerinin özgünlüklerinin zayıflamasına sebebiyet vereceği gerekçesiyle yürütmesinin durdurulduğu ve 3194 sayılı İmar Kanununun 3. maddesi gereğince herhangi bir sahanın, her ölçekteki plan esaslarına, bulunduğu bölgenin şartlarına aykırı maksatlar için kullanılamayacağı da göz önüne alındığında, hukuka aykırı bulunarak Danıştay tarafından iptal edilen/yürütülmesi durdurulan yayla koridoru - yeşil yol projesinin hayata geçirilmesine yönelik olan dava konusu işlemde hukuka uyarlık, davanın reddi yolundaki İdare Mahkemesi kararında ise hukuki isabet görülmediği gerekçesiyle davacıların istinaf başvurusunun kabulüne, ...

İdare Mahkemesi'nce verilen istinaf başvurusuna konu ... günlü ve E:..., K:... sayılı kararın kaldırılmasına, dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından, 6.367 m2 lik ormanlık alan için önce 2013 yılında İl Özel İdaresinin izin talebinin reddedildiği, İl Özel İdaresinin 08-09.04.2014 tarihli teknik raporlar ile mevcut yolun ulaşım imkanı sağlamadığı durumun tekrar incelenmesi istenilince yeniden komisyon oluşturulup inceleme yapıldığı, kamu yararı ve zaruret olduğu sonucu varılınca kesin izin verildiği, verilen izinle ilgili ÇED sürecinin işletilip işletilmediğine ilişkin idarelerine sunulan bir belgenin olmadığı, kamunun daha rahat ve güvenli ve rahat biçimde ulaşımını temin etmeyi amaçlayan kamu yararı ve zaruret üstün tutularak tesis edilen bir işlem olduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'NUN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Çevre ve Şehircilik Bakanlığınca 17/08/2016 tarihli işlemle onaylanan ... planlama bölgesi 1/100.000 ölçekli Çevre Düzeni Planı Revizyonunun iptali istemiyle açılan davada, Danıştay Altıncı Dairesince verilen yürütmenin durdurulması isteminin reddine ilişkin .... tarih ve E:... sayılı kararına yapılan itiraz sonucu, Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu'nun E:2019/909 Yd itiraz numaralı 16.10.2019 tarihli kararı ile 17/08/2016 onay tarihli ... planlama bölgesi 1/100.000 ölçekli çevre düzeni planı revizyonunun "Yayla koridoru- Yeşil yol projesi" yönünden yürütmesinin durdurulmasına karar verilmiştir.

Danıştay Altıncı Dairesi'nin 28.04.2021 tarih ve E:2016/13803 K:2021/6215 sayılı kararı ile "...Yerinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucu hazırlanarak dosyaya sunulan bilirkişi raporu tetkik edildiğinde, bilirkişilerce anılan projeye ilişkin olarak eleştiriler getirildiği ancak açık bir hukuka aykırılık nedeni saptanmadığı anlaşılmaktadır.

Anılan projenin, Karadeniz bölgesinin turizm potansiyelinin, ki özellikle var olan yayla turizmi potansiyelinin artırılmasına yönelik makro ölçekte olduğu açıktır. Karadeniz bölgesinde bulunan yaylalara ulaşım sorunlarının varlığı dikkate alındığında, çevre sorunlarına yol açmadan bir yayladan diğer yaylaya ulaşım imkanının getirilmesinin olumlu bir yaklaşım olduğu söylenebilir.

Kaldı ki yaylar arasında zaten hali hazırda bazı yolların var olduğu bu yolların iyileştirilerek bir birileriyle bağlantı kurulmasının amaçlandığı anlaşılmaktadır. Ayrıca, ulaşım projesinden ibaret olan bu planlamanın yaylarda yapılaşmalara neden olacağını söylemek bu plan ölçeğinde mümkün değildir. Plan açıklama raporu ve plan hükümlerinde çevresel etkiler açısından gerekli özenin gösterileceğinin belirtildiği ayrıca anlaşılmaktadır.

Kaldı ki çevre sorunlarının alt ölçekli planların konusu olduğu da açıktır. Bu itibarla bu hususa ilişkin mevzuata aykırılık bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır." gerekçesi ile yeşil yol projesi yönünden davanın reddine karar verilmiş, Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu'nun 28.02.2024 tarih ve E:2021/2951 K:2024/396 sayılı kararı ile yeşil yol projesine yönelik verilen ret kararı onanmıştır.

Uyuşmazlıkta, Bölge İdare Mahkemesi tarafından, Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu'nun dava konusu yol projesinin dayanağı olan ''yayla koridoru- yeşil yol projesi'' yönünden verilen yürütmeyi durdurma kararı esas alınarak dava konusu işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Ancak, Danıştay Altıncı Dairesince, 28.04.2021 tarih ve E:2016/13803 K:2021/6215 sayılı kararı ile yeşil yol projesi yönünden davanın reddine karar verildiği ve bu kararın onandığı dikkate alındığında anılan projenin yürürlükte olduğu açıktır. Olayda dava konusu yol izni 12.05.2014 tarihli olup, Çevre ve Şehircilik Bakanlığınca 17/08/2016 tarihli işlemle onaylanan... planlama bölgesi 1/100.000 ölçekli Çevre Düzeni Planı Revizyonu dava konusu işlemden sonra tesis edilmiştir.

Dava konusu işlemin değerlendirilmesi o dönemde yürürlükte olan Çevre ve Orman Bakanlığınca 24.06.2011 günlü işlemle onanan Ordu-Trabzon-Rize-Giresun -Gümüşhane-Artvin Planlama Bölgesi 1/100.000 ölçekli Çevre Düzeni Planı kapsamında değerlendirilmiştir.

Çevre ve Orman Bakanlığınca 24.06.2011 günlü Çevre Düzeni Planına karşı açılan dava, Danıştay Altıncı Dairesinin 29.05.2017 tarihli ve E:2011/9150 K:2017/4139 sayılı kararı ile yayla turizmi kapsamında yaylalararası entegrasyona yönelik plan kararlarında hukuka uygunluk bulunmadığı gerekçesiyle iptaline karar verildiği, bu kararın ise Danıştay İdari Dava Dairelerinin 21.02.2019 tarih ve E:2018/1676 K:2019/700 sayılı karar ile onandığı dikkate alınarak tesis edilen işlemde bu yönüyle hukuka uygunluk bulunmamıştır.

Öte yandan yeşil yol projesi, revizyon çevre düzeni planı ile hukuka uygun bulunmuş olduğundan ilgili idarelerin talebi üzerine idarece, dava konusu yol izni hakkında yürürlükte olan revizyon çevre düzeni planı ile alt ölçekli planlar ve orman mevzuatına göre yeniden bir değerlendirme yapılabileceği açıktır.

KARŞI OY

(X)- Dava, ... ili, ... ilçesi, ...Yolu izni kapsamında 6831 sayılı Orman Kanunu'nun 17/3. maddesi uyarınca Rize İl Özel İdaresi lehine 49 yıl süreyle bedelsiz izin verilmesine ilişkin Orman Genel Müdürlüğü ... Orman Bölge Müdürlüğü'nün ... tarih ve ... sayılı işleminin iptali istemiyle açılmıştır.

İdare Mahkemesince ... ve ... Yaylaları arasındaki eski yolun bakımsız ve eğiminin yüksek olduğu, yol standartlarına uygun olmadığı, can ve mal ehemmiyeti açısından tehlike arz ettiği, dava konusu orman kesin izninin dayanağı olan yol projesinin bu yönüyle üst ölçekli 1/100.000 ölçekli Çevre Düzeni Planına aykırı olmadığı, ...Yolunun yapılmasında kamu yararı bulunduğu ve söz konusu yolun yayla bağlantı yolu olması hasebiyle mahiyeti icabı başka yerde yapılması mümkün olmadığından zaruret halinin bulunduğu, sonuç olarak ilgili bağlantı yolunun yapılmasında kamu yararı ve zaruret halinin bulunduğu sonucuna varılarak davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesince dava konusu yol yapım izninin dayanağı projesinin yürütülmesi durdurulduğundan dava konusu yolun yapılmasında hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmışsa da, Danıştay 6. Dairesince 28.04.2021 tarih ve E:2016/13803 K:2021/6215 sayılı kararı ile davanın reddine karar verilmiş olup, Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu'nun 28.02.2024 tarih ve E:2021/2951 K:2024/396 sayılı kararı ile yeşil yol projesine yönelik verilen ret kararı onandığından Bölge İdare Mahkemesi kararının dayandığı gerekçe ortadan kalkmıştır.

Bu durumda, İlk derece Mahkemesinin davanın reddine ilişkin kararı usul ve hukuka uygun olduğundan, aksi yöndeki Bölge İdare Mahkemesinin kararının bozulması gerektiği düşüncesiyle çoğunluk kararına katılmıyorum.