Danıştay 8. Daire E.2020/5710 K.2023/3121

2- ...Üniversitesi VEKİLİ : Av. ...

DAVANIN KONUSU

Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi ...Anabilim Dalı, ... Bilim Dalı'nda doçent olarak görev yapan davacı tarafından; profesör kadrosu ilanına çıkılması istemiyle yapılan başvurunun reddine ilişkin Gazi Üniversitesi Rektörlüğü'nün ... tarih ve E....sayılı işlemi ile bu işlemin dayanağı 02/11/2018 gün ve 30583 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Devlet Yükseköğretim Kurumlarında Öğretim Elemanı Norm Kadrolarının Belirlenmesine ve Kullanılmasına İlişkin Yönetmeliğin 5. maddesinin 4. fıkrasının ve anılan Yönetmelikte kazanılmış hakları koruyan hükme yer verilmemesine ilişkin eksik düzenlemenin iptali istenilmektedir.

DAVACININ İDDİALARI

Davalı üniversitede 13.10.2013 tarihinden itibaren doçent olarak görev yaptığı, profesör kadrosuna atanmak için gereken tüm şartları sağlamasının ardından sunduğu atama dosyasının Fakülte ve Rektörlük komisyonlarınca 25.10.2018 tarihinde uygun bulunduğu, bu tarihten itibaren beklediği kadro ilanının yapılmaması üzerine davalı idareye yaptığı başvurunun, dava konusu Yönetmelik maddesi uyarınca kadro sınırlaması bulunduğundan bahisle reddedildiği, diğer fakültelerde profesör kadrosu ilanı yapıldığı halde Tıp Fakültesi'nde yapılmadığı,

kaldı ki davalı idare de dahil bir çok üniversitenin tıp fakültelerinde profesör kadrosunda görev yapan öğretim üyesi sayısının toplam öğretim üyesi sayısının 2/3 ünden fazla olduğu, tıp fakültelerinde profesör unvanlı öğretim üyesi sayısının fazla olmasının bilimsel bir zenginlik olduğu, dava konusu düzenlemenin asıl amacının Anadolu'daki üniversitelerde öğretim üyesi sayısının artırılması olduğu, ancak zorunlu hizmetini tamamlamış, belirli bir akademik seviyeye yükselmiş ve aile düzenini kurmuş olan öğretim üyelerinin farklı şehirlerde açılan kadrolara başvurmaması neticesinde dava konusu düzenleme ile hedeflenen amaca da ulaşılamadığı,

haklı ve meşru beklentisi ile kariyer hedefinin sekteye uğratılması sonucunu doğuran dava konusu işlem ile dayanağı Yönetmelik hükmünün ve kazanılmış hakları koruyan hükme yer verilmemesine ilişkin eksik düzenlemenin hukuka, mevzuata, kamu yararı ve eşitlik ilkesine aykırılık teşkil ettiği ileri sürülmektedir.

DAVALI İDARELERİN SAVUNMALARI

... BAŞKANLIĞI'NIN SAVUNMASI: Usul yönünden, davanın süreaşımı nedeniyle reddine karar verilmesi gerektiği; esas yönünden ise, 2547 sayılı Kanun uyarınca öğretim üyesi kadrolarının rektörlükçe ilan edileceği, dava konusu düzenleme ile getirilen 2/3 oranındaki unvan sınırlamasının amacının, birimlerde tek bir kadro unvanının hakim olmasının önüne geçilmesi ve görev yaptığı üniversitede boş kadro bulunmayan öğretim üyelerinin yeni açılan veya gelişmekte olan üniversitelerde istihdamına imkan sağlamak olduğu, tesis edilen dava konusu işlemde ve dayanağı Yönetmelik hükmünde hukuka ve mevzuata aykırılık bulunmadığı savunulmaktadır.

DAVALI ...ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜ'NÜN SAVUNMASI: Usul yönünden, davanın süreaşımı ve hukuki yararın yokluğu nedeniyle ehliyet yönünden reddine karar verilmesi gerektiği; esas yönünden ise, Yönetmelik hükmünde yer alan unvan sınırlaması nedeniyle Tıp Fakültesi'nin tüm anabilim dallarında profesör kadrosu ilanı yapılamadığı, kişiye özel kadro ilanına çıkılamayacağı da açık olduğundan, tesis edilen dava konusu işlemde ve dayanağı Yönetmelik hükmünde hukuka ve mevzuata aykırılık bulunmadığı savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : ...

DÜŞÜNCESİ

Davanın reddine karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.

DANIŞTAY SAVCISI : ...

DÜŞÜNCESİ

Dava; Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi ...Anabilim Dalı, ... Bilim Dalında doçent olarak görev yapan davacı tarafından; profesör kadrosu ilanına çıkılması istemiyle yapılan başvurunun reddine ilişkin Gazi Üniversitesi Rektörlüğünün ... tarih ve E....sayılı işlemi ile bu işlemin dayanağı 02/11/2018 gün ve 30583 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Devlet Yükseköğretim Kurumlarında Öğretim Elemanı Norm Kadrolarının Belirlenmesine ve Kullanılmasına İlişkin Yönetmeliğin 5. maddesinin 4. fıkrasının ve anılan Yönetmelikte kazanılmış hakları koruyan hükme yer verilmemesine ilişkin eksik düzenlemenin iptali istemiyle açılmıştır.

02/11/2018 tarih ve 30583 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Devlet Yükseköğretim Kurumlarında Öğretim Elemanı Norm Kadrolarının Belirlenmesine ve Kullanılmasına İlişkin Yönetmelik'in "Dayanak" başlıklı 2. maddesinde, "(1) Bu Yönetmelik, 2 sayılı Genel Kadro ve Usulü Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 11 inci maddesinin dördüncü fıkrasına dayanılarak hazırlanmıştır." hükmü getirilmiş; "Norm kadroların kullanılması" başlıklı 5. maddesi dava konusu edilmiştir.

Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın "Görev ve yetkileri" başlıklı 104. maddesinde (Değişik: 21/1/2017-6771/8 md.) "...Cumhurbaşkanı, yürütme yetkisine ilişkin konularda Cumhurbaşkanlığı kararnamesi çıkarabilir. Anayasanın ikinci kısmının birinci ve ikinci bölümlerinde yer alan temel haklar, kişi hakları ve ödevleriyle dördüncü bölümde yer alan siyasi haklar ve ödevler Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle düzenlenemez.

Anayasada münhasıran kanunla düzenlenmesi öngörülen konularda Cumhurbaşkanlığı kararnamesi çıkarılamaz. Kanunda açıkça düzenlenen konularda Cumhurbaşkanlığı kararnamesi çıkarılamaz. Cumhurbaşkanlığı kararnamesi ile kanunlarda farklı hükümler bulunması halinde, kanun hükümleri uygulanır. Türkiye Büyük Millet Meclisinin aynı konuda kanun çıkarması durumunda, Cumhurbaşkanlığı kararnamesi hükümsüz hale gelir." hükmüne.

"Yükseköğretim kurumları" başlıklı 130. maddesinde ise "...Yükseköğretim kurumlarının kuruluş ve organları ile işleyişleri ve bunların seçimleri, görev, yetki ve sorumlulukları üniversiteler üzerinde Devletin gözetim ve denetim hakkını kullanma usulleri, öğretim elemanlarının görevleri, unvanları, atama, yükselme ve emeklilikleri, öğretim elemanı yetiştirme, üniversitelerin ve öğretim elemanlarının kamu kuruluşları ve diğer kurumlar ile ilişkileri, öğretim düzeyleri ve süreleri, yükseköğretime giriş, devam ve alınacak harçlar, Devletin yapacağı yardımlar ile ilgili ilkeler, disiplin ve ceza işleri, mali işler, özlük hakları,

öğretim elemanlarının uyacakları koşullar, üniversitelerarası ihtiyaçlara göre öğretim elemanlarının görevlendirilmesi, öğrenimin ve öğretimin hürriyet ve teminat içinde ve çağdaş bilim ve teknoloji gereklerine göre yürütülmesi, Yükseköğretim kuruluna ve üniversitelere Devletin sağladığı mali kaynakların kullanılması kanunla düzenlenir." hükmüne yer verilmiştir.

Bu hükme göre; öğretim elemanlarının görevleri, ünvanları, mali işleri ve özlük haklarının kanunla düzenlenmesi gerekmektedir. Yükseköğretim kurumlarında görev yapan öğretim elemanlarına ilişkin kanunla düzenlenmesi gereken hususlar da 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu ile 2914 sayılı Personel Kanununda düzenlenmiştir.

Dava konusu Yönetmelikte ise; üniversitelerin öğretim elemanı norm kadrosu düzenlenmektedir.

Kamu kurum ve kuruluşlarının kadro yapılanmasıyla yakından ilgili olan "norm kadro"; "bu kurumların hizmetlerinin yürütülmesi için personelin nitelik, sayı, sahip olacağı unvan ve derece olarak tespit edilmesi ve standart hale getirilmesi" olarak tanımlanmaktadır. Norm kadro ile asgari ve azami kadro sayısı belirlenmekte olup; bu belirleme ile, öğretim elemanlarının görev ve yetkileriyle özellikle özlük haklarının etkilendiği ve bu çerçevede Anayasa'nın yukarıda yazılı 130. maddesi bağlamında münhasıran kanunla düzenlenmesi gereken konular kapsamında olduğu açıktır.

Nihayetinde; Anayasa Mahkemesi 22/3/2007 tarih ve E:2005/139, K:2007/33 sayılı kararında, "Kadro unvanı, personelin niteliğini ifade etmenin yanında, o personelin yerine getireceği görev ve yetkileri, hakları ve yükümlülükleri, aylık ve ödenekleri ile diğer özlük haklarını da ifade etmektedir." değerlendirmesinde bulunmuştur.

Bu durumda; münhasıran kanunla düzenlenmesi gereken konuda yönetmelik ile düzenleme yapılmasında hukuka uyarlık bulunmamaktadır.

Davacı hakkındaki bireysel işleme gelince; dayanağı düzenleme hukuka aykırı olduğundan, bireysel işlem de hukuka aykırı hale gelmektedir.

Açıklanan nedenlerle; dava konusu düzenlemenin ve birel işlemin iptali gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Dava, Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi ...Anabilim Dalı, ... Bilim Dalı'nda doçent olarak görev yapan davacının; profesör kadrosu ilanına çıkılması istemiyle yaptığı başvurunun reddine ilişkin Gazi Üniversitesi Rektörlüğü'nün ...tarih ve E....sayılı işlemi ile bu işlemin dayanağı 02/11/2018 gün ve 30583 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Devlet Yükseköğretim Kurumlarında Öğretim Elemanı Norm Kadrolarının Belirlenmesine ve Kullanılmasına İlişkin Yönetmeliğin 5. maddesinin 4. fıkrasının ve anılan Yönetmelikte kazanılmış hakları koruyan hükme yer verilmemesine ilişkin eksik düzenlemenin iptali istemiyle açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

Anayasamızın 'Yönetmelikler' başlıklı 124. maddesinde. "Cumhurbaşkanı, bakanlıklar ve kamu tüzelkişileri, kendi görev alanlarını ilgilendiren kanunların ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin uygulanmasını sağlamak üzere ve bunlara aykırı olmamak şartıyla, yönetmelikler çıkarabilirler.

Hangi yönetmeliklerin Resmî Gazetede yayımlanacağı kanunda belirtilir." hükmü, 'Yükseköğretim kurumları' başlıklı 130. maddesinde; "...Yükseköğretim kurumlarının kuruluş ve organları ile işleyişleri ve bunların seçimleri, görev, yetki ve sorumlulukları üniversiteler üzerinde Devletin gözetim ve denetim hakkını kullanma usulleri, öğretim elemanlarının görevleri, unvanları, atama, yükselme ve emeklilikleri, öğretim elemanı yetiştirme, üniversitelerin ve öğretim elemanlarının kamu kuruluşları ve diğer kurumlar ile ilişkileri, öğretim düzeyleri ve süreleri, yükseköğretime giriş, devam ve alınacak harçlar,

Devletin yapacağı yardımlar ile ilgili ilkeler, disiplin ve ceza işleri, mali işler, özlük hakları, öğretim elemanlarının uyacakları koşullar, üniversitelerarası ihtiyaçlara göre öğretim elemanlarının görevlendirilmesi, öğrenimin ve öğretimin hürriyet ve teminat içinde ve çağdaş bilim ve teknoloji gereklerine göre yürütülmesi, Yükseköğretim kuruluna ve üniversitelere Devletin sağladığı mali kaynakların kullanılması kanunla düzenlenir..." hükmü, 'Yükseköğretim üst kuruluşları' başlıklı 131. maddesinde.

"Yükseköğretim kurumlarının öğretimini planlamak, düzenlemek, yönetmek, denetlemek, yükseköğretim kurumlarındaki eğitim - öğretim ve bilimsel araştırma faaliyetlerini yönlendirmek bu kurumların kanunda belirtilen amaç ve ilkeler doğrultusunda kurulmasını, geliştirilmesini ve üniversitelere tahsis edilen kaynakların etkili bir biçimde kullanılmasını sağlamak ve öğretim elemanlarının yetiştirilmesi için planlama yapmak maksadı ile Yükseköğretim Kurulu kurulur..." hükmü yer almıştır.

16/09/1983 tarih ve 18167 sayılı (mükerrer) Resmi Gazete’de yayımlanan 78 sayılı Yükseköğretim Kurumları Öğretim Elemanlarının Kadroları Hakkında Kanun Hükmünde Kararname’nin 'Kadrolar' başlıklı 1. maddesinde; ""28/3/1983 tarih ve 2809 sayılı "Yükseköğretim Kurumları Teşkilatı Hakkındaki 41 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulüne Dair Kanun"un kapsamına dahil yükseköğretim kurumlarının öğretim elemanlarına ait kadrolar ekli (1) sayılı cetvelde gösterilmiş ve ilgili yükseköğretim kurumlarına tahsis edilmiştir.", 'Kadroların dağılımı' başlıklı 4. maddesinde.

"Ekli cetvellerdeki kadroların, bu Kanun Hükmünde Kararnamenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren üç ay içinde derece, ünvan ve adet itibariyle, bir üniversite içinde ilgili anabilim dalları arasında dağılımı, yükseköğretim kurumlarının görüşü alınarak Yükseköğretim Kurulu tarafından yapılır. Bu dağılım Maliye Bakanlığı ile Sayıştay ve Devlet Personel Dairesi Başkanlıklarına bildirilir.

Bu dağılımda sonradan yapılacak değişiklikler de aynı usule tabidir." düzenlemelerine yer verilmiştir.

09/07/2018 tarih ve 30473 sayılı (3. mükerrer) Resmi Gazete’de yayımlanan 703 sayılı Anayasada Yapılan Değişikliklere Uyum Sağlanması Amacıyla Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun Hükmünde Kararname'nin geçici madde 10. maddesinde, "2/9/1983 tarihli ve 78 sayılı Kanun Hükmünde Kararname yürürlükten kaldırılmıştır. 78 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin eki cetvellerde yer alan kadrolar, bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren altı ay içinde yeniden düzenlenerek genel kadro ve usulüne ilişkin ilgili Cumhurbaşkanlığı kararnamesine eklenir. Bu süre içinde anılan cetvellere ait kadro ve pozisyonlar genel kadro ve usulüne ilişkin ilgili Cumhurbaşkanlığı kararnamesi hükümleri çerçevesinde geçerliliğini korur." düzenlemesine yer verilmiştir.

10/07/2018 tarih ve 30474 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren 2 sayılı Genel Kadro ve Usulü Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin 'Kadro ve pozisyon cetveli' başlıklı 4. maddesinde.

"Bu Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi kapsamına giren kurum ve kuruluşların; a) 657 sayılı Kanuna tabi memur kadroları ekli (I) sayılı cetvelde, b) Hâkimlik ve savcılık mesleklerinde bulunanlara ve bu mesleklerden sayılan görevlere ait kadroları (II) sayılı cetvelde, c) Öğretim elemanı kadroları (III) sayılı cetvelde, ç) Sözleşmeli personel pozisyonları (IV) sayılı cetvelde, d) İşçi kadroları (V) sayılı cetvelde, düzenlenir.", 'Kadroların dağılımı' başlıklı 6. maddesinde.

"Bu Cumhurbaşkanlığı Kararnamesine eklenen kadroların, eklendikleri tarihten itibaren bir ay içinde ilgili kurum ve kuruluşlarca unvan, sınıf, derece ve adet belirtilmek suretiyle, yurtiçinde merkez, taşra ve döner sermaye teşkilatlarında birimler itibariyle, yurtdışında ise toplam sayı olarak dağılımı yapılır. Birinci fıkraya göre yapılan kadro dağılımı incelenmek üzere kamu personeli bilgi sisteminin ilgili alanına kaydedilir.

Kadrolar, bu dağılımların Cumhurbaşkanlığınca onaylanmasını müteakip kullanılabilir. Bu dağılımdan sonra kadrolarda yapılacak birim değişikliklerinde de aynı usule uyulur. Bu Cumhurbaşkanlığı Kararnamesine eklenen (III) sayılı cetveldeki kadroların, eklendikleri tarihten itibaren bir ay içinde derece, unvan ve adet itibariyle, bir üniversite içinde ilgili anabilim dalları arasında dağılımı, yükseköğretim kurumlarının görüşü alınarak Yükseköğretim Kurulu tarafından yapılır.

Bu dağılım kamu personeli bilgi sisteminin bulunduğu kuruma bildirilir. Bu dağılımda sonradan yapılacak değişiklikler de aynı usule tabidir. İhdas edilen veya değiştirilen kadrolar, bunlara ilişkin dağılım cetvellerinin (…)onaylandığı tarihten itibaren geçerli olmak üzere kullanılır.", 'Açıktan ve nakil suretiyle atama sayıları' başlıklı 11. maddesinde.

"Bu Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi kapsamına giren kurum ve kuruluşlarının; memur ve öğretim elemanı kadrolarına açıktan veya diğer kurum ve kuruluşlardan nakil suretiyle yapabilecekleri yıllık atama sayısı, bu sayı sınırlamasına tabi tutulmayacak atamalar ile uygulamaya ilişkin hususlar, öğretim elemanları için Yükseköğretim Kurulunun görüşü alınmak suretiyle (…) Cumhurbaşkanınca belirlenir...Öğretim elemanı kadrolarına, devlet yükseköğretim kurumları bünyesindeki birimler, önlisans, lisans ve lisansüstü programların sayısı,

niteliği ve öğrenci sayıları ile yükseköğretim kurumunun eğitim-öğretim dışında yürüttüğü hizmetler dikkate alınarak Yükseköğretim Kurulunca çıkarılan norm kadro yönetmeliğine göre ilgili devlet yükseköğretim kurumunca atama yapılır." düzenlemeleri yer almıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

USUL YÖNÜNDEN

Davalı idarelerin usule yönelik itirazları kabul edilmeyerek işin esası incelendi:

ESAS YÖNÜNDEN

02/11/2018 gün ve 30583 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Devlet Yükseköğretim Kurumlarında Öğretim Elemanı Norm Kadrolarının Belirlenmesine ve Kullanılmasına İlişkin Yönetmeliğin 'Norm kadroların kullanılması' başlıklı 5. maddesinin 1. fıkrasında; "Kadrolara atamalar, ilgili mevzuat çerçevesinde ve ilgili yükseköğretim kurumunun Yükseköğretim Kurulu tarafından onaylanmış akademik yükseltme ve atama ölçütleri uyarınca yapılır." düzenlemesi yer almaktadır.

Aynı maddenin dava konusu 4. fıkrasında. "Öğretim elemanı asgari kadro sayısını aşan bütün atamalarda asgari kadrolar da dahil olmak üzere kadroların en fazla 2/3’ü aynı unvan için kullanılabilir. Bu hesaplamada çıkan sayı küsuratlı ise aşağıya doğru yuvarlama yapılır.

Meslek yüksekokullarında bu şart aranmaz." düzenlemesine yer almaktayken, 03/03/2022 tarih ve 31767 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Yönetmelik değişikliği ile "Öğretim elemanı asgari kadro sayısını aşan bütün atamalarda asgari kadrolar da dahil olmak üzere kadroların en fazla 3/4’ü aynı unvan için kullanılabilir. Bu hesaplamada çıkan sayı küsuratlı ise aşağıya doğru yuvarlama yapılır.

Yükseköğretim Kurulunca öğretim üyesi temininde güçlük çekildiğine karar verilen birimlerdeki doktor öğretim üyesi kadroları ile araştırma üniversiteleri ve meslek yüksekokullarında bu şart aranmaz." şeklinde değiştirilmiştir.

Madde düzenlemesiyle getirilen kıstasın, norm kadro yönetmeliğinin uygulandığı birimlerde tek bir kadro unvanının hakim olmasının engellenmesi olduğu, böylelikle gelişmiş üniversitelerde profesör kadrosundaki yığılmaların ortadan kalkacağı, profesörlerin yanında doçent, doktor öğretim üyesi istihdamının da önünün açılacağı, yeni açılan veya gelişmekte olan üniversitelerin istihdamına da imkan sağlanacağı, fakülte bazında öğrenci alan fakültelerde azami oranın fakülte toplamı üzerinden, bölüm düzeyinde öğrenci alan bölümlerde azami oranın bölüm toplamı üzerinden,

anabilim dalı bazında öğrenci alan anabilim dallarında azami oran hesabının anabilim dalı toplamı üzerinden yapılacağı anlaşıldığından, dava konusu düzenlemede hukuka, mevzuata, kamu yararı ve hizmet gereklerine aykırılık bulunmadığı sonucuna ulaşılmaktadır.

Ayrıca davacı tarafından, profesör kadrosu ilanına çıkılması istemiyle yapılan başvurunun yukarıda yer verilen ve hukuka uygun bulunan dava konusu Yönetmelik hükmü uyarınca reddedilmesine dair Gazi Üniversitesi Rektörlüğü'nün ... tarih ve E....sayılı dava konusu işleminde de hukuka aykırılık bulunmamaktadır.