Danıştay 8. Daire E.2020/591 K.2024/2030

Dava konusu istem: Davacı tarafından, 2017-2018 yıllarına ait çalışma ruhsatlarını yenilemediğinden bahisle adına tahsisli ... plaka sayılı araca ait servis plakasının "J" Plaka Tahsisli Umum Servis Araçları Çalışma Usul ve Esaslarına Dair Yönergenin 16/2. maddesine istinaden belediye uhdesine alınmasına ilişkin Manisa Büyükşehir Belediyesi Ulaşım Koordinasyon Merkezinin ... tarih ve ... sayılı kararının iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E…, K:… sayılı kararda; uyuşmazlıkta, davalı belediye meclisi kararı ile belirlenen gelir tarifesine göre talep edilen araç ruhsat yenileme harçlarının iptali istemiyle, plakası belediye uhdesine alınan diğer gerçek ve tüzel kişiler tarafından açılan davada verilen ve istinaf incelemesinden de geçerek kesinleşen. Vergi Mahkemesinin … gün ve E:….

K:… kararı, davacıya ait araçları kapsamadığı için, bakılan davada uygulanamayacağı düşünülse de, söz konusu kararın dava konusu işleme sebep unsuru teşkil eden yenileme harcının iptali ile ilgili olduğu görüldüğünden, buna göre, dava konusu işleme dayanak alınan düzenleyici işlem dava konusu edilmemekle birlikte, Manisa Vergi Mahkemesince hukuka aykırı görülen ve Mahkemelerince de aynen benimsenen karar gerekçesiyle, hukuka aykırı olduğu sonucuna varılan düzenleyici işlem esas alınarak tesis edilen dava konusu işlemde hukuka uygunluk görülmediği gerekçesiyle, dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu, ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından, tesis edilen dava konusu işlemde hukuk ve usule aykırılık bulunmadığı, çalışma ruhsatı yenilemek için 90 gün süre tanınmasına ilişkin yazının davacıya tebliğ edildiği hususları ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davacı tarafından savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile sonucu itibariyle usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının belirtilen gerekçe ile onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Davacı adına tahsisli ... numaralı araç plakasının 2017-2018 dönemine ilişkin çalışma ruhsatının yenilenmediğinin tespiti üzerine tebliğ tarihinden itibaren 90 takvim günü sonuna kadar çalışma ruhsatını yenilemek üzere Ulaşım Daire Başkanlığına başvurulması, belirtilen süre içerisinde yenilenmemesi halinde adına kayıtlı plakanın düşümünün yapılarak belediye uhdesine alınacağının bildirimine ilişkin … tarih ve … sayılı davacıya hitaplı Manisa Büyükşehir Belediye Başkanlığı UKOME Şube Müdürlüğü bildirim yazısının.

(Dava dosyasında mevcut davacıya ait ikametgah senedindeki en son bilinen adresine, aynı zamanda UYAP kaydına göre bu adres MERNİS adresidir.) davacıya tebliği için ". Mahallesi,.

Sokak, No:… …/…" adresine iki defa ayrı ayrı çıkarılan (ikinci tebliğ evrağının üzerinde MERNİS adresi olduğuna dair bir belirtme yapılmaksızın) tebligatın, 06.06.2018 ve 02.07.2018 tarihlerinde "bekleme süresi bittiğinden" ve "adres kapalı olduğundan" bahisle merciine iade olunduğu, bunun üzerine belediyece davacıya ait bildirim yazısının 04/07/2018 - 05/08/2018 tarihleri arasında ilanen tebliğ edildiği,

bu şekilde yapılan ilan sonrası, verilen 90 günlük süre içerisinde 2017-2018 dönemine ait çalışma ruhsatının davacı tarafından yenilenmediğinden bahisle adına tahsisli ... plaka sayılı araca ait servis plakasının 'J' Plaka Tahsisli Umum Servis Araçları Çalışma Usul ve Esaslarına Dair Yönergenin 16/2. maddesine istinaden belediye uhdesine alınmasına ilişkin Manisa Büyükşehir Belediyesi Ulaşım Koordinasyon Merkezinin ... tarih ve ... sayılı kararının verildiği, bunun üzerine bakılmakta olan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanununun 7. maddesinin (f) fıkrasında.

"Büyükşehir ulaşım ana planını yapmak veya yaptırmak ve uygulamak; ulaşım ve toplu taşıma hizmetlerini plânlamak ve koordinasyonu sağlamak; kara, deniz, su ve demiryolu üzerinde işletilen her türlü servis ve toplu taşıma araçları ile taksi sayılarını, bilet ücret ve tarifelerini, zaman ve güzergâhlarını belirlemek; durak yerleri ile karayolu, yol, cadde, sokak, meydan ve benzeri yerler üzerinde araç park yerlerini tespit etmek ve işletmek, işlettirmek veya kiraya vermek; kanunların belediyelere verdiği trafik düzenlemesinin gerektirdiği bütün işleri yürütmek" büyükşehir belediyesinin görevleri arasında sayılmış, anılan Yasanın 9. maddesinde.

“Büyükşehir içindeki kara, deniz, su, göl ve demiryolu üzerinde her türlü taşımacılık hizmetlerinin koordinasyon içinde yürütülmesi amacıyla, büyükşehir belediye başkanı ya da görevlendirdiği kişinin başkanlığında, yönetmelikle belirlenecek kamu kurum ve kuruluşları ile, Türkiye Şoförler ve Otomobilciler Federasyonunun görevlendireceği ilgili odanın temsilcisinin katılacağı Ulaşım Koordinasyon Merkezi kurulur.

İlçe belediye başkanları kendi belediyesini ilgilendiren konuların görüşülmesinde koordinasyon merkezlerine üye olarak katılırlar. Ulaşım Koordinasyon Merkezi toplantılarına ayrıca gündemdeki konularla ilgili üye olarak belirlenmeyen ulaşım sektörü ile ilgili kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarından ihtisas meslek odalarının temsilcileri de davet edilerek görüşleri alınır.

Bu Kanun ile büyükşehir belediyesine verilen trafik hizmetlerini plânlama, koordinasyon ve güzergâh belirlemesi ile taksi, dolmuş ve servis araçlarının durak ve araç park yerleri ile sayısının tespitine ilişkin yetkiler ile büyükşehir sınırları dahilinde il trafik komisyonunun yetkileri ulaşım koordinasyon merkezi tarafından kullanılır. Ulaşım koordinasyon merkezi kararları, büyükşehir belediye başkanının onayı ile yürürlüğe girer. Ulaşım koordinasyon merkezi tarafından toplu taşıma ile ilgili alınan kararlar, belediyeler ve bütün kamu kurum ve kuruluşlarıyla ilgililer için bağlayıcıdır...” kuralına yer verilmiştir.

15.06.2006 tarih ve 26199 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Büyükşehir Belediyeleri Koordinasyon Merkezleri Yönetmeliğinin "Ulaşım Koordinasyon Merkezi" başlıklı üçüncü kısmının “Görev ve yetkileri” kenar başlıklı 18. maddesinde “(1) UKOME, büyükşehir içindeki kara, deniz, göl, nehir, kanal ve demiryolu üzerinde her türlü taşımacılık hizmetlerinin koordinasyon içinde yürütülmesini sağlamak üzere; ulaşım, trafik ve toplu taşıma konularında üst düzeyde yönlendirici karar alma, uygulama, uygulatma ve ilgili mevzuattaki usulüne göre gereken tesisleri kurma, kurdurma ve işletme hak ve yetkilerine haizdir.

Bu amaçla; a) Büyükşehir belediyesinin sınırları içinde, mevzuatla yetkili kılındığı durumlarda mahalli ihtiyaç ve şartlara göre trafik düzeni ve güvenliğini sağlamak amacıyla gerekli tedbirleri almakla, … ç) Kara, deniz, göl, nehir, kanal ve demiryolu üzerinde işletilen her türlü servis ve toplu taşıma araçları ile taksi sayılarını, bilet ücret ve tarifelerini, zaman ve güzergâhlarını belirlemek;

otobüs, taksi, dolmuş ve servis durak yerleri ile karayolu, yol, cadde, sokak, meydan ve benzeri yerler üzerinde araç park yerlerini tespit etmekle…d) Karayolu taşımacılığına ait mevzuat hükümleri saklı kalmak üzere, trafik düzeni ve güvenliği yönünden belediye sınırları içinde ticari amaçla çalıştırılacak yolcu ve yük taşıtları ile motorsuz taşıtların çalışma şekil ve şartları ile bu taşıtların teknik özelliklerini tespit etmek, çalıştırılabileceği yerler ile güzergâhlarını tespit etmek ve sayılarını belirlemek, bunlara izin ve çalışma ruhsatı vermekle, e) Büyükşehir belediyesinin sınırları içinde, ulaşım,

toplu taşıma ve trafik mevzuatının büyükşehir belediyesine verdiği yetki doğrultusunda uygulamaya yönelik yönlendirici karar almak ve görüş oluşturmakla, ... görevli ve yetkilidir." hükümlerine yer verilmiştir.

7201 sayılı Tebligat Kanununun 1. maddesinde.

"Kazaî merciler, 10/12/2003 tarihli ve 5018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanununa ekli (I) sayılı cetvelde yer alan genel bütçe kapsamındaki kamu idareleri, (II) sayılı cetvelde yer alan özel bütçeli idareler, (III) sayılı cetvelde yer alan düzenleyici ve denetleyici kurumlar, (IV) sayılı cetvelde yer alan sosyal güvenlik kurumları ile vakıf yükseköğretim kurumları, il özel idareleri, belediyeler, köy hükmî şahsiyetleri, barolar ve noterler tarafından yapılacak elektronik ortam da dâhil tüm tebligat, bu Kanun hükümlerine göre Posta ve Telgraf Teşkilatı Genel Müdürlüğü veya memur vasıtasıyla yapılır." hükmüne.

10. maddesinde, "Tebligatın, tebliğ yapılacak şahsa bilinen en son adresinde yapılacağı, bilinen en son adresin tebligata elverişli olmadığının anlaşılması veya tebligat yapılamaması hâlinde, muhatabın adres kayıt sisteminde bulunan yerleşim yeri adresinin, bilinen en son adresi olarak kabul edileceği ve tebligatın buraya yapılacağı" hükmüne.

21. maddesinin birinci fıkrasında, "Kendisine tebligat yapılacak kimse veya yukarıdaki maddeler mucibince tebligat yapılabilecek kimselerden hiçbiri gösterilen adreste bulunmaz veya tebellüğden imtina ederse, tebliğ memurunun tebliğ olunacak evrakı, o yerin muhtar veya ihtiyar heyeti azasından birine veyahut zabıta amir ve memurlarına imza mukabilinde teslim edeceği ve tesellüm edenin adresini ihtiva eden ihbarnameyi gösterilen adresteki binanın kapısına yapıştırmakla beraber, adreste bulunmama halinde tebliğ olunacak şahsa keyfiyetin haber verilmesini de mümkün oldukça en yakın komşularından birine,

varsa yönetici veya kapıcıya da bildireceği, ihbarnamenin kapıya yapıştırıldığı tarihin, tebliğ tarihi sayılacağı; ikinci fıkrasında ise, gösterilen adres muhatabın adres kayıt sistemindeki adresi olup, muhatap o adreste hiç oturmamış veya o adresten sürekli olarak ayrılmış olsa dahi, tebliğ memurunun tebliğ olunacak evrakı, o yerin muhtar veya ihtiyar heyeti azasından birine veyahut zabıta amir veya memurlarına imza karşılığında teslim edeceği ve tesellüm edenin adresini ihtiva eden ihbarnameyi gösterilen adresteki binanın kapısına yapıştıracağı, ihbarnamenin kapıya yapıştırıldığı tarihin, tebliğ tarihi sayılacağı" hükmüne.

28. maddesinde, "Adresi meçhul olanlara tebligat ilanen yapılır. Yukarıki maddeler mucibince tebligat yapılamıyan ve ikametgahı, meskeni veya iş yeri de bulunamıyan kimsenin adresi meçhul sayılır. Adresin meçhul olması halinde keyfiyet tebliğ memuru tarafından mahalle veya köy muhtarına şerh verdirilmek suretiyle tesbit edilir.

Bununla beraber tebliği çıkaran merci, muhatabın adresini resmî veya hususi müessese ve dairelerden gerekli gördüklerine sorar ve zabıta vasıtasıyla tahkik ve tespit ettirir." hükmüne yer verilmiştir.

05/02/2016 tarih ve 2016/23 sayılı UKOME Genel Kurul Kararı ile kabul edilen ve 23/02/2016 tarihinde yayımlanan Manisa Büyükşehir Belediyesi 'J' Plaka Tahsisli Umum Servis Araçları Çalışma Usul ve Esaslarına Dair Yönerge'nin "çalışma ruhsatının iptali ve tahsis edilen plakanın belediye uhdesine alınması" başlıklı 16. maddesinde "(1) (Ek:UK-22/08/2016-2016/93) 'J' plaka tahsisli Umum servis aracı ile yapılan hizmetin yönerge hükümlerine uygun yapılmaması durumunda, işletmeciye hizmeti yönergeye uygun hale getirmesi için yazılı bildirimde bulunularak azami (90) doksan takvim günü süre verilir,

belirtilen sürede yönergeye uygun hale getirilmemesi halinde çalışma ruhsatı UKOME Kararı ile iptal edilerek tahsisli plaka belediye uhdesine alınır.

(2) (Ek:UK-22/08/2016-2016/93) İşletmecinin (2) iki yılda bir yenilemesi zorunlu olan çalışma ruhsatını yenilememesi ve buna bağlı iş sözleşmesini yapmaması durumunda yazılı bildirimde bulunularak azami (90) doksan takvim günü süre verilir, belirtilen sürede sözleşme yapmaması ve çalışma ruhsatını almaması halinde çalışma ruhsatı UKOME Kararı ile iptal edilerek tahsisli plaka belediye uhdesine alınır." hükmüne yer vermiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Yukarıda izah edilen uyuşmazlık konusu olay ve ilgili mevzuat hükümleri birlikte değerlendirildiğinde; idarece, davacının çalışma ruhsatı alması için verilen 90 günlük süreye dair bildirim yazısının davacıya usulüne uygun olarak tebliğ edilip edilmediğinin ve dolayısıyla söz konusu hakkın davacıya kullandırılmasının sağlanıp sağlanmadığının tespit edilmesi gerekmektedir.

7201 sayılı Kanun'un belirtilen hükümleri uyarınca, tebliğ evrakının öncelikle muhatabın bilinen en son adresine gönderilmesinin zorunlu olduğu, bilinen en son adresin tebligata elverişli olmadığının tespit edilmesi ve muhatabın adrese dayalı kayıt sisteminde (MERNİS) kayıtlı adresi bulunması halinde, adres kayıt sistemindeki adresin kişinin resmi tebligat adresi olarak kabul edileceği ve bu şekilde tebligatı çıkartan mercii ve posta memurunca başkaca bir adres araştırması yapılmasına gerek bulunmaksızın, tebligatın ikinci defa MERNİS adresine,

adresin "muhatabın MERNİS adresi" olduğu da tebligat evrakı üzerine yazılmak suretiyle yeniden tebligat çıkarılmasının gerektiği, bilinen en son adres ile MERNİS adresinin aynı olması durumunda ise, tebligatın yine tebliğ evrakı üzerine "muhatabın MERNİS adresi" olduğuna dair açıklamaya yer verilmek suretiyle doğrudan ve yeniden MERNİS adresine tebliğe gönderileceği, bu şekilde kendisine çıkarılan tebliğatın, tebligat yapılacak kimsenin adreste hiç oturmamış olduğunun ya da adresi sürekli olarak terk etmiş olduğunun tespit edilmesi halinde dahi, komşu, yönetici veya kapıcıya haber vermeye de gerek bulunmaksızın,

kapıya ihbarname yapıştırılmak ve muhtar ya da zabıta imzasına tebliğ işlemlerinin yapılması suretiyle tamamlanmasının gerektiği anlaşılmaktadır.

Uyuşmazlıkta ise; davacı adına tahsisli ... numaralı araç plakasının 2017-2018 dönemine ilişkin çalışma ruhsatının yenilenmediğinin tespiti üzerine tebliğ tarihinden itibaren 90 takvim günü sonuna kadar çalışma ruhsatını yenilenmesi için yapılan 09/03/2018 tarih ve E-19467 sayılı davacıya hitaplı davalı belediye bildirim yazısının; belediyede mevcut davacıya ait ikametgah senedindeki en son bilinen adresi olan (aynı zamanda UYAP kaydına göre bu adres MERNİS adresidir) ".

Mahallesi,.

Sokak, No:… …/…" adresine davacıya tebliğ edilmek üzere iki defa tebligata çıkarılmış ise de, 06.06.2018 tarihinde tebligatın belediyeye iade edilmesi üzerine anılan Tebligat Kanunu hükümleri uyarınca ikinci tebligatın davacının MERNİS adresine -tebliğ evrağının üzerine MERNİS adresi olduğunu belirtmek suretiyle- yapılması gerekirken, ikinci tebligatın da aynı adrese tebliğ evrağının üzerine MERNİS adresi olduğu belirtilmeksizin yapıldığı, bu defa 02.07.2018 tarihinde ikinci tebligatın da iade edilmesi üzerine, söz konusu yazının son olarak 'adresi meçhul olanlar için yapılan' ilanen tebliğ yoluna gidildiği,

böylece 90 gün süre tanınmasına ilişkin bildirim yazısının davacıya tebliğ edildiği varsayılarak dava konusu işlemin tesis edildiği görülmektedir.

Bu durumda, davalı idarenin anılan yazıyı davacının bilinen son adresine tebligata çıkarılması sonrasında iade edildikten sonra, ikinci tebligatın tebliğ evrağının üzerine MERNİS adresi olduğunu belirtmek suretiyle MERNİS adresine (olayımızda bilinen son adres ve MERNİS adresi aynı) yapılmak suretiyle 7201 sayılı Kanunun 21. maddesi hükmü uyarınca usulüne uygun olarak yazının davacıya tebliğinin sağlanması gerekirken;

ikinci tebligatın da aynı adrese tebliğ evrağının üzerine MERNİS adresi olduğu belirtilmeksizin yapılması ve bu tebligatın da iade edilmesi sonrasında, anılan Kanunun 28. maddesinde yer verilen 'adresi meçhul olanlar' için yapılması gereken ilanen tebliğ yoluna başvurulmasında, yukarıda belirtilen Tebligat Kanunu hükümlerinde öngörülen usule uyulmaksızın davacıya yazının tebliğ edilmeye çalışıldığı, nihayetinde davacıya usulüne uygun olarak yazının tebliği yapılmaksızın dava konusu işlemin tesis edildiği anlaşıldığından, dava konusu UKOME kararında hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Bu itibarla, sonucu itibarıyla hukuka uygun olan temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının, belirtilen gerekçe ile onanması gerekmektedir.