Danıştay 8. Daire E.2020/6141 K.2023/2848

Dava konusu istem: 1416 sayılı Kanun kapsamında yurt dışına gönderilen davacı tarafından, eğitimini başarı ile tamamladığı tarihten sonra mecburi hizmet borcu için ödediği 9.000,00 Euro'nun tarafına geri ödenerek mecburi hizmete dönüştürülmesi ile mecburi hizmete başladığı tarih itibariyle talep edilen 23.210,63 Euro'nun mecburi hizmete dönüştürülmesi talebiyle yaptığı başvurunun zımnen reddine ilişkin işlemin iptaline karar verilmesi istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ….

İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda; davacının doktora eğitimine başladığı tarihte yürürlükte olan mevzuatta, öğrenci için yurt dışında yapılan masrafların karşılığının mecburi hizmet olarak ödenmesinde bir engel bulunmadığı, süregelen uygulamanın da bu yönde olduğu, nitekim 12/05/2015 tarihli Bakan Oluru'nda da bu tarihe kadar uygulamanın bu şekilde olduğu belirtilerek artık zımni bir düzenleyici işlem mahiyetini kazanan uygulamada değişiklik yapılması amacıyla Bakan Oluru'yla bir işlem tesisine ihtiyaç duyulduğu ve davacının da istikrar kazanmış bu uygulamaya istinaden haklı beklentisinin olduğu,

sonradan yürürlüğe giren yönetmelik hükümlerinin ve makam olurunun öncesinde doktora eğitimine başlayan davacıya uygulanmasının hukuki güvenlik ilkesine aykırı olduğu, dava konusu işlemin davacının mecburi hizmete başladığı tarih itibariyle talep edilen 23.210,63 Euro'nun mecburi hizmete dönüştürülmesi ilişkin kısmında hukuka uygunluk görülmediği gerekçesiyle iptaline; dava konusu işlemin; eğitimini başarı ile tamamladığı tarihten sonra mecburi hizmet borcu için ödediği 9.000,00 Euro'nun tarafına geri ödenerek mecburi hizmete dönüştürülmesi kısmı yönünden değerlendirildiğinde ise;

söz konusu miktarın ödenmek suretiyle davacı tarafından kabul edildiğinden bu kısım yönünden haklı beklentiden söz edilemeyeceği gibi ödenen miktarın mecburi hizmete dönüştürülmesinin davalı idareden de beklenemeyeceğinden dava konusu işlemin söz konusu kısmında hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

1416 sayılı Kanun kapsamında davacının yurtdışına gönderildiği, … tarih ve … sayılı makam onayına kadar yapılan uygulamanın yasal boşluğun öğrencilerin lehine kullanılmasından kaynaklandığı, yönetmelik değişikliği ve makam onayı sonrasında bu uygulamadan vazgeçildiği, davacı hakkında tesis edilen işlemlerde hukuka ve mevzuata aykırılık bulunmadığı ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

İstemin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

KARŞI OY

(X)- Dava, 1416 sayılı Kanun kapsamında yurt dışına gönderilen davacı tarafından, eğitimini başarı ile tamamladığı tarihten sonra mecburi hizmet borcu için ödediği 9.000,00 Euro'nun tarafına geri ödenerek mecburi hizmete dönüştürülmesi ile mecburi hizmete başladığı tarih itibariyle talep edilen 23.210,63 Euro'nun mecburi hizmete dönüştürülmesi talebiyle yaptığı başvurunun zımnen reddine ilişkin işlemin iptaline karar verilmesi istemiyle açılmıştır.

1416 sayılı Ecnebi Memleketlere Gönderilecek Talebe Hakkında Kanun'un 19. maddesinin 1. fıkrasında, "Geriye çağrılan talebe ile tahsillerini bitirerek iki ay zarfında avdet eylemeyen, 17 nci ve 18 inci maddeler mucibince müracaat ve teklif olunan hizmetleri kabul etmeyen talebe ile bunlardan mecburi hizmet müddeti içinde istifa eden veyahut memuriyetten ihraç cezasına uğrayanlar, 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun ek 34 üncü maddesine göre tahsil masraflarını faizleriyle birlikte ödemeye mecburdur." hükmü yer almıştır.

02.10.2014 tarih ve 29137 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Türk Öğrencilerin Yabancı Ülkelerde Öğrenimleri Hakkında Yönetmelik'in 23. maddesinde, "(1) Mecburi hizmet karşılığı yurt dışına gönderilenlerden;

a) Öğrenimlerini gönderiliş amaçlarına uygun bir dereceyle tamamlamayanlar,

b) Öğrenimlerinden vazgeçenler,

c) Öğrenimlerini tamamladıktan sonra yasal sürede görev talep etmeyenler,

ç) Atandığı ya da durumuna uygun teklif edilen göreve başlamayanlar,

d) Yüklenme/taahhüt senetlerindeki hükümlere uymayanlar,

e) Mecburi hizmetlerini tamamlamadan görevlerinden istifa edenler veya devlet memurluğundan ihraç edilenler,

f) Mevzuata aykırı hareketlerden dolayı öğrencilikle ilişiği kesilenler ilgili mevzuat hükümleri uyarınca öğrenim masraflarını faizleriyle birlikte ödemekle yükümlüdür.

(2) Öğrenim masrafları 14/7/1965 tarihli ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun ilgili madde hükümlerine göre tahsil edilir. Uygulanan faiz oranları ise 4/12/1984 tarihli ve 3095 sayılı kanuni Faiz ve Temerrüt Faizine İlişkin Kanun hükümlerine göre hesaplanır." hükmü yer almıştır.

Dosyanın incelenmesinden, 1416 sayılı Kanun kapsamında davalı idare hesabına İstanbul Üniversitesi adına resmi-burslu statüde Fransa'da "İdare Hukuku" alanında doğrudan doktora öğrenimi görmek amacı ile gönderilen davacının 27/03/2008 tarihi itibariyle doktora öğrenimine başladığı, davalı idarece ... tarihli ve ... sayılı onayla öğrenim süresini 27/03/2011 tarihinden 26/09/2011 tarihine kadar 6 ay süre ile resmi-burslu statüde uzatımı ve hemen akabinde ... tarihli ve ... sayılı onayda ikinci 6 aylık resmi-burslu süre uzatımı imkanı verildiği,

... tarihli ve ... sayılı onayla da doktora öğrenim süresini 27/03/2012 tarihinden 26/03/2013 tarihine kadar 1 yıl süre ile resmi-burssuz statüde uzatım hakları tanındığı, süre uzatımlarına rağmen doktora derecesini alamayan davacı hakkında ... tarihli ve ... sayılı olur ile tazminat takibatına başladığı, 05/09/2013 tarihinde ilk borç bildirimi yapıldığı,

davacının 19/06/2017 tarihinde gönderdiği dilekçe ile doktora eğitimi başarı ile bitirdiğini belirterek yurt dışı eğitimine karşılık davalı idareden görev talep ettiği, davalı idarece 15/12/2015 tarihinden 15/06/2017 tarihine kadar ödeme planındaki taksitler toplamı olan 41.259,85 Euro ödeme yapması gerekirken 2.149,22 Euro ödeme yaptığı, aradaki fark olan 39.110,63 Euro'yu ve gecikme faizini ödemeden görev verilmeyeceğinin davacıya bildirildiği,

davacının söz konusu durumu kabul ederek noterde gerekli işlemleri yaptırarak mecburi hizmetinin devredildiği İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi'nde 03/04/2018 tarihinden itibaren görev yapmaya başladığı,

davacının 14/05/2018 tarihli dilekçe ile doktora eğitimini başarı ile tamamladığından bahisle doktora eğitimi bittikten sonra zorunlu hizmete başlayabilmek için ödediği 9.000,00 Euro'nun tarafına geri ödenerek mecburi hizmete dönüştürülmesi ile mecburi hizmete başladığı tarih itibariyle talep edilen 23.210,63 Euro'nun mecburi hizmete dönüştürülmesi talebiyle davalı idareye yapılan başvurunun cevap verilmemek suretiyle reddedilmesi üzerine bakılmakta olan davanın açıldığı görülmektedir.

Gerek davacının yurt dışına gönderildiği tarihte yürürlükte bulunan Kanun hükümlerinde gerekse sonradan yürürlüğe giren hükümlerde, 1416 sayılı Kanun kapsamında lisansüstü öğrenim görmek amacıyla mecburi hizmet karşılığında yurt dışına gönderilenlerin söz konusu öğrenimlerini başarıyla tamamlamaları halinde, mecburi hizmet yükümlülüklerini ifa etmek üzere adlarına gönderildikleri kurumların ilgili kadrolarına atanacakları, eğitimlerinde başarısız olanların ise kendilerine yapılan tahsil masraflarını faiziyle birlikte ödemek zorunda oldukları kurala bağlanmıştır.

Dolayısıyla, doktora öğrenimi için yurt dışına gönderilen ve doktora öğrenimini tamamlamadan yurda dönen davacının, öğrenimini gönderiliş amacına uygun bir dereceyle tamamlayamaması nedeniyle kendisine yapılan doktora öğrenimi masraflarını faiziyle birlikte ödemek zorunda olduğu açıktır.

Her ne kadar, davacının yurt dışına gönderildiği tarihteki Milli Eğitim Bakanlığı uygulamasında, doktora öğrenimine başlayıp doktora derecesini almadan yurda dönenlere herhangi bir tazminat alınmadan görev verilebileceği anlaşılmakta ise de, söz konusu uygulamanın 1416 sayılı Kanun'a aykırı olması nedeniyle davacı yönünden haklı beklenti oluşturmayacağı da tabiidir.

Anılan gerekçeyle Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşüncesiyle çoğunluk kararına katılmıyorum.