Danıştay 8. Daire E.2020/7000 K.2024/1107

Dava konusu istem: Davacı şirkete ait, ... İlçesi, ... Mahallesi, ... Bulvarı,No:... adresinde ... ada, ... parsel sayılı yerde ATM kabini kurulumu yapıldığından bahisle kabin kurulumunun izne bağlanması, izne bağlanmıyor ise kabinin kaldırılmasına ilişkin ... Belediye Başkanlığı Zabıta Müdürlüğü'nün 07/06/2017 tarihli tebliğ tebellüğ ilmühaberi işlemi ile,... tarih ve ... sayılı ATM'lerin Tesisi Hakkında Usul ve Esaslara Dair Emirnamenin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti:... İdare Mahkemesince verilen...arih ve E:..., K:... sayılı kararda.

3194 Sayılı İmar Kanunu'nda, yapı olarak tanımlanan, karada ve suda, daimi veya muvakkat, resmi ve hususi yeraltı ve yerüstü inşaatı ile bunların ilave, değişiklik ve tamirlerini içine alan sabit ve müteharrik tesislere yapı iznin alınması gerektiği, yapı izni alınmadan veya yapı izni alınmakla birlikte imar mevzuatına veya ruhsat ve eklerine aykırı olarak inşai faaliyette bulunulduğunun mahallinde yapılacak inceleme sonucu tespiti üzerine mühürlenerek inşaatın durdurulacağı, ruhsata bağlanması mümkün olmayan yapılar hariç ilgilisine bir aylık süre verileceği,

bu sürede yıkılmak suretiyle aykırılık giderilmemiş ya da ruhsata bağlanmamış ise belediye encümeni kararı ile yapının yıkıma ve imar mevzuatına aykırı olarak yapılan yapının yapı sahibine idari para cezası uygulanacağını düzenlendiği, ATM kabinlerinin, yapı niteliğini taşıdığı ve anılan Yasa uyarınca yapı iznine tabi olduğu dolayısıyla, ilgili belediyelerden 3194 sayılı İmar Kanunu uyarınca yapı ruhsatı ve yapı kullanma izni alınması gerektiği, dava konusu ... İlçesi, ...

Mahallesi, ... Bulvarı, No:...adresinde ... ada, ... parsel sayılı yerde ATM kabini kurulumu yapıldığından bahisle kabin kurulumunun izne bağlanması, izne bağlanmıyor ise kabinin kaldırılmasına ilişkin ...

Belediye Başkanlığı Zabıta Müdürlüğü'nün 07/06/2017 tarihli tebliğ tebellüğ ilmühaberi ile hemşerilik hukukuna göre belediye sınırları içinde oturan, bulunan veya ilişiği olan her şahıs, belediyenin kanunlara dayanan kararlarına, emirlerine uymakla ve belediye vergi, resim, harç, katkı ve katılma paylarını ödemekle yükümlü olması nedeniyle 5393 sayılı Belediye Kanunu'nun 13. maddesi, 15. maddesi,

18. maddesi ve 51. maddesi hükümlerince usulüne uygun olarak ATM'lerin kurulması ve izne bağlanmasına ilişkin usul ve esasları düzenleyen dava konusu ... tarih ve ... sayılı ATM'lerin Tesisi Hakkında Usul ve Esaslara Dair Emirname'de hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılarak davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ATM'lerin (elektronik işlem cihazlarının) imar mevzuatına göre yapı niteliği bulunmamakla birlikte bir banka şubesine bağlı makina olup, işyeri ya da şube olarak da değerlendirilmeyeceği, gerek Belediye Kanununda ve İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik'te, gerekse ilgili diğer mevzuat hükümlerinde, ATM'lerin kurulmasından önce belediyeden izin alınmasının zorunlu olduğu yönünde açık bir düzenlemenin bulunmadığı,

ATM'nin bulunduğu yerde kent estetiği, trafik güvenliği, çevre düzeni ve çevre sağlığı vb. açısından bir sakınca görülmesi ve bu durumun ortaya konulması halinde, belediyenin söz konusu ATM hakkında Belediye Kanunu'nun 15. maddesiyle tanınan yetki ve imtiyazlar çerçevesinde yaptırım uygulama yetkisi bulunduğunun kabulü gerektiği, ancak bu hususun, ATM'lerin kurulması konusunda, belediyeden önceden izin alınması sonucunu doğurmayacağı, somut olayda,

dava konusu ATM'lerin Tesisi Hakkında Usul ve Esaslara Dair Emirnamenin hukuki dayanağı bulunmadığı açık olduğundan söz konusu emirnameye dayanılarak tesis edilen kabin kurulumunun izne bağlanması, izne bağlanmıyor ise kabinin kaldırılmasına ilişkin ... Belediye Başkanlığı Zabıta Müdürlüğü'nün 07/06/2017 tarihli tebliğ tebellüğ ilmühaberi işleminde de hukuka uyarlık görülmeyerek istinaf başvurusunun kabulüne karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından, imar denetim yetkisi kapsamında amacını, kapsamını, dayanağını göstermek suretiyle tanzim ettiği Emirnamenin iptalinin hukuken mümkün olmadığı, Emirnamenin amacının ... Belediye Başkanlığı'nın sorumluluk sahası içerisinde bulunan mevcut ve yeni yapılacak olan ATM'lerin yapımının mevzuat ve şehir estetiğine uygun şekilde tesekkülünü sağlamak için uygulanacak usul ve esasları belirlemek olduğu, tebliğ tebellüğ ilmühaberinin ise kesin ve yürütülmesi gerekli bir işlem olmadığı, davacı açısından hukuki bir etki oluşturmadığı ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

KARŞI OY

(X-) Dava, davacı şirkete ait, ... İlçesi, ... Mahallesi, ... Bulvarı,No:... adresinde ... ada, ... parsel sayılı yerde ATM kabini kurulumu yapıldığından bahisle kabin kurulumunun izne bağlanması, izne bağlanmıyor ise kabinin kaldırılmasına ilişkin ... Belediye Başkanlığı Zabıta Müdürlüğü'nün 07/06/2017 tarihli tebliğ tebellüğ ilmühaberi işlemi ile,... tarih ve ... sayılı ATM'lerin Tesisi Hakkında Usul ve Esaslara Dair Emirnamenin iptali istemiyle açılmıştır.

5393 sayılı Belediye Kanunu'nun "Belediyenin Görev, Yetki ve Sorumlulukları" başlıklı 14. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendinde.

"Belediyenin mahalli müşterek nitelikte olmak şartıyla, imar, su ve kanalizasyon, ulaşım gibi kentsel alt yapı; coğrafi ve kent bilgi sistemleri; çevre ve çevre sağlığı, temizlik ve katı atık; zabıta, itfaiye, acil yardım, kurtarma ve ambulans; şehir içi trafik; defin ve mezarlıklar; ağaçlandırma, park ve yeşil alanlar; konut; kültür ve sanat, turizm ve tanıtım, gençlik ve spor; sosyal hizmet ve yardım, nikâh, meslek ve beceri kazandırma; ekonomi ve ticaretin geliştirilmesi hizmetlerini yapar veya yaptırır." Hükmüne, "Belediyenin yetkileri ve imtiyazları" başlıklı 15. maddesinin l/b bendinde.

"Kanunların belediyeye verdiği yetki çerçevesinde yönetmelik çıkarabilmek, belediye yasakları koymak ve uygulamak, kanunlarda belirtilen cezaları vermek." Hükmüne yer verilmiştir.

Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinin değerlendirilmesinden, kent estetiği, çevre ve çevre sağlığı ile şehir içi yaya trafiğini düzenleme hizmetlerini yapma veya yaptırma hususunda görev ve sorumluluğu bulunan davalı belediyenin, bu sorumluluk kapsamında şehirdeki halkın ortak kullanımına açık alanlarda kurulacak ATM'lerin yerlerinin belirlenmesi hususunda ATM'lerin kurulması ve izne bağlanmasına ilişkin usul ve esasları düzenleyen dava konusu... tarih ve ... sayılı ATM'lerin Tesisi Hakkında Usul ve Esaslara Dair Emirnamede hukuka aykırılık bulunmadığından temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği görüşüyle çoğunluk kararına katılmıyorum.

KARŞI OY

(XX-) Dava, davacı şirkete ait, ... İlçesi, ... Mahallesi, ... Bulvarı,No:... adresinde ... ada, ... parsel sayılı yerde ATM kabini kurulumu yapıldığından bahisle kabin kurulumunun izne bağlanması, izne bağlanmıyor ise kabinin kaldırılmasına ilişkin ... Belediye Başkanlığı Zabıta Müdürlüğü'nün ... tarihli tebliğ tebellüğ ilmühaberi işlemi ile, ... tarih ve ... sayılı ATM'lerin Tesisi Hakkında Usul ve Esaslara Dair Emirnamenin iptali istemiyle açılmıştır.

3194 Sayılı İmar Kanunu’nun 5. maddesinde, Yapı; karada ve suda, daimi veya muvakkat, resmi ve hususi yeraltı ve yerüstü inşaatı ile bunların ilave, değişiklik ve tamirlerini içine alan sabit ve müteharrik tesislerdir şeklinde tanımlandığı, 20. maddesinde, kuruluş ve kişilerce kendilerine ait tapusu bulunan veya kendilerine tahsis veya irtifak hakkı tesis belgeleriyle verilmiş bulunan arazi, arsa veya parsellerde yapılacak yapının imar planı, yönetmelik, ruhsat ve eklerine uygun olarak yapılabileceği, 21. maddesinde.

“Bu Kanunun kapsamına giren bütün yapılar için 27 nci maddede belirtilen istisna dışında belediye veya valiliklerden (....) yapı ruhsatiyesi alınması mecburidir. Ruhsat alınmış yapılarda herhangi bir değişiklik yapılması da yeniden ruhsat alınmasına bağlıdır. Bu durumda; bağımsız bölümlerin brüt alanı artmıyorsa ve nitelik değişmiyorsa ruhsat, hiçbir vergi, resim ve harca tabi olmaz.

Ancak; derz, iç ve dış sıva, boya, badana, oluk, dere, doğrama, döşeme ve tavan kaplamaları, elektrik ve sıhhi tesisat tamirleri ile çatı onarımı ve kiremit aktarılması ve yönetmeliğe uygun olarak mahallin hususiyetine göre belediyelerce hazırlanacak imar yönetmeliklerinde belirtilecek taşıyıcı unsuru etkilemeyen diğer tadilatlar ve tamiratlar ruhsata tabi değildir.

Belediyeler veya valilikler mahallin ve çevrenin özelliklerine göre yapılar arasında uyum sağlamak, güzel bir görünüm elde etmek amacıyla dış cephe boya ve kaplamaları ile çatının malzemesini ve rengini tayin etmeye yetkilidir. Bu Kanunun yürürlüğe girmesinden önce yapılmış olan yapılar da bu hükme tabidir.” Hükmü,

Aynı Kanunun 32. maddesinin 1. fıkrasında, Bu Kanun hükümlerine göre; ruhsat alınmadan yapıya başlandığı veya ruhsat ve eklerine veya ruhsat alınmadan yapılabilecek yapılarda projelerine ve ilgili mevzuatına aykırı yapı yapıldığı ilgili idarece tespiti, fenni mesulce tespiti ve ihbarı veya herhangi bir şekilde bu duruma muttali olunması üzerine, belediye veya valiliklerce o andaki inşaat durumu tespit edilir. Yapı mühürlenerek inşaat derhal durdurulur. Hükmü yer almaktadır.

03/07/2017 tarih 30113 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Planlı Alanlar İmar Yönetmeliğinin "Yapılaşmada idarenin yükümlülükleri" başlıklı 26. maddesinin 1. fıkrasında; "idareler; tasarrufu altındaki yol, meydan, otopark, park, yaya bölgesi, kaldırım gibi yerler ile bunlar üzerindeki kamu hizmetlerinin yürütülebilmesi için, TSE standartlarına ve ilgili mevzuatına göre,

c) Topluma açık yerlerde ihtiyaçların karşılanması amacıyla; büfe, mescit, para çekme makinesi, telefon kulübesi, tuvalet, çeşme ve benzeri tesislerin kurulmasına ilişkin iş ve işlemleri yürütmekle yükümlüdür." Hükmüne yer verilmiştir.

Yukarıda yer alan mevzuat hükümlerinin değerlendirilmesinden, ATM'lerin imar mevzuatına tabii olduğu görülmektedir.

Bu sebeple, ATM'ler için imar ve çevre mevzuatı çerçevesinde idareden izin alınması yasal bir zorunluluktur.

Açıklanan nedenlerle, temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği görüşüyle çoğunluk kararına katılmıyorum.