Danıştay 8. Daire E.2020/7657 K.2024/175

Dava konusu istem: Davacı ortaklık adına, 5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nun 32. maddesi gereğince kesilen 208,00 TL idari para cezası ile Çorum Belediyesi Zabıta Müdürlüğü Belediye Emir ve Yasakları Uygulama Yönetmeliği'nin 14/1. maddesi uyarınca belirlenen hasar bedeline karşılık gelen 430.083,24 TL alacağın tahsili amacıyla düzenlenen … tarihli ve Sıra No:… sayılı ödeme emrinin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti:.

İdare Mahkemesince verilen … tarihli ve E:…, K:… sayılı kararda; dava konusu ödeme emrine konu 430.083,24 TL alacağın, imar yolunun ağır tonajlı araçlarla tahrip edilmek suretiyle yola zarar verildiğinden bahisle davacı adına uygulanan cezai işleme ilişkin olduğu, bu haliyle esasen davalı idare açısından haksız fiilden kaynaklı olarak ortaya çıktığı anlaşılan özel bir alacağın kamu alacağı olarak nitelendirilemeyeceği ve bu tür alacakların 6183 sayılı Kanun hükümleri uyarınca tahsili cihetine gidilmesinin hukuken olanaklı olamayacağı açık olduğundan dava konusu işlemin bu kısmında hukuka uyarlık bulunmadığı.

6183 sayılı Kanun uyarınca tahsilat dairelerinin ödeme emri düzenleyebilmeleri için, Maliye Bakanlığınca yayımlanan 442 sayılı "Tahsilat Genel Tebliği"nde de vurgulandığı üzere, takibe konu amme alacağının kesinleşmiş olması gerektiği, uyuşmazlık konusu olayda, dava konusu ödeme emrinin dayanağı olan … tarihli ve … sayılı encümen kararı ile uygulanan para cezasının iptali istemiyle. Sulh Ceza Hakimliği'ne başvurulması üzerine anılan Hakimliğin. D.

İş numaralı dosyasında … tarihinde verilen kararla para cezasının kaldırıldığı, dolayısıyla ortada tahsili zorunlu bulunan bir kamu alacağından söz etme olanağı kalmadığından, davaya konu ödeme emrinin bu kısmında da hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince, istinafa konu Mahkeme kararının dava konusu ödeme emrinin davacıya verilen 208,00 TL idari para cezasına ilişkin kısmının gerekçesinde herhangi bir hukuki isabetsizlik görülmediği; ödeme emrinin diğer kısmı yönünden ise, ortada 6183 sayılı Kanun uyarınca tahsil edilebilir bir kamu alacağı bulunmakla birlikte, belediye encümenince 1608 sayılı Yasa'daki prosedür yerine getirilmeksizin, alacağın (zarar-ziyan bedelinin) davacıyı resen borçlu kabul etmek suretiyle tahsili cihetine gidildiği anlaşıldığından işlemde bu yönüyle hukuka uyarlık bulunmadığından sonucu itibariyle yerinde görülen Mahkeme kararına yönelik istinaf isteminin belirtilen gerekçe ile reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından, davacı ortaklık adına tahakkuk ettirilen hasar bedeli için önce ... İcra Müdürlüğü nezdinde takip başlatıldığı, icra takibine yapılan itiraz üzerine takibin durduğu, itirazın iptali için … Asliye Hukuk Mahkemesi'nde açılan davanın alacağın amme alacaklarının tahsili usulüne göre tahsil edilmesi gerektiği belirtilerek usulden reddine karar verildiği, bu karara istinaden amme alacaklarının tahsili usulüne göre alacağın takibine yeniden başlanıldığı, davacının davalı idareyi zarara uğratmaya yönelik itirazlarla borcu ödemekten kaçındığı belirtilerek temyize konu kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davacı tarafından savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'NUN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının belirtilen gerekçe ile onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Dava konusu ödeme emrinin 5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nun 32. maddesi gereğince kesilen 208,00 TL idari para cezasına ilişkin kısmı yönünden:

Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

Temyizen incelenen kararın bu kısmı usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

Dava konusu ödeme emrinin … Belediyesi Zabıta Müdürlüğü Belediye Emir ve Yasakları Uygulama Yönetmeliği'nin 14/1. maddesi uyarınca belirlenen hasar bedeline karşılık gelen 430.083,24 TL alacağa ilişkin kısmı yönünden:

Uyuşmazlık konusu olayda; davacı ortaklık adına tahakkuk ettirilen hasar bedeli için önce … İcra Müdürlüğü nezdinde takip başlatıldığı, icra takibine yapılan itiraz üzerine takibin durduğu, itirazın iptali için ... Asliye Hukuk Mahkemesi'nin E:… sayılı dosyasında açılan davada alacağın amme alacaklarının tahsili usulüne göre tahsil edilmesi gerektiği gerekçesiyle davanın usulden reddi üzerine alacağın takibine 6183 sayılı Kanun'a göre yeniden başlanıldığı görülmektedir.

6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun'un 37. maddesinde ise; ''Amme alacakları hususi kanunlarında belli edilen zamanlarda ödenir. Hususi kanunlarında ödeme zamanı tesbit edilmemiş amme alacakları Maliye Vekaletince belirtilecek usule göre yapılacak tebliğden itibaren bir ay içinde ödenir. Bu ödeme müddetinin son günü amme alacağının vadesi günüdür. Amme borçlusu isterse borcunu belli zamanlardan önce ödeyebilir.'', 55. maddesinde.

"Amme alacağını vadesinde ödemiyenlere, 15 gün içinde borçlarını ödemeleri veya mal bildiriminde bulunmaları lüzumu bir “ödeme emri” ile tebliğ olunur.

Ödeme emrinde borcun asıl ve ferilerinin mahiyet ve miktarları, nereye ödeneceği, müddetinde ödemediği veya mal bildiriminde bulunmadığı takdirde borcun cebren tahsil ve borçlunun mal bildiriminde bulununcaya kadar üç ayı geçmemek üzere hapis ile tazyik olunacağı, gerçeğe aykırı bildirimde bulunduğu takdirde hapis ile cezalandırılacağı kayıtlı bulunur.

Ayrıca, borçlunun 114 üncü maddedeki vazifeleri ve bu vazifeleri yerine getirmediği takdirde hakkında tatbik edilecek olan ceza bu ödeme emrinde kendisine bildirilir.'' düzenlemesine yer verilmiştir.

Uyuşmazlıkta, yukarıda aktarılan mevzuat hükmü uyarınca amme alacağının bir ay içinde ödenmesi yönünde yapılacak tebligattan sonra, ödenmemesi üzerine 6183 sayılı Kanun'un 55. maddesi uyarınca ödeme emri tebliğ edilmesi gerekmekte iken bu yol izlenmeksizin doğrudan ödeme emri tebliğ edildiği görülmekte olup dava konusu ödeme emrinin hasar bedeline karşılık gelen 430.083,24 TL'lik kısmında bu yönden hukuka uyarlık bulunmamaktadır. Bu durumda; Bölge İdare Mahkemesi kararı sonucu itibariyle yerinde görüldüğünden kararın bu kısmının belirtilen gerekçe ile onanması gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.