Danıştay 8. Daire E.2020/7735 K.2024/3051

Dava konusu istem: Davacı tarafından, adına kayıtlı ... plakalı araçla, ilgili belediyeden izin veya ruhsat almaksızın belediye sınırları dahilinde ticari amaçlı yolcu taşımacılığı yapıldığından bahisle söz konusu aracın 2918 sayılı Kanun'un Ek 2/3-A maddesi uyarınca 60 gün süreyle trafikten men edilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlem ile 5.010,00 TL idari para cezası uygulanmasına ilişkin aynı tarih ve ... sayılı işlemin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; dava konusu işlemlere konu taşıma faaliyetinin şehirlerarası personel servis taşımacılığı olduğu, İzmir Büyükşehir Belediye sınırları dahilinde bir noktadan bir noktaya ticari yolcu taşımacılığı yapılmadığı, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun Ek 2/3. maddesinin belediye sınırları dahilinde yolcu taşımacılığı yapıldığının tespit edilmesi durumunda uygulanabileceği dikkate alındığında; davacıya ait aracın 60 gün süreyle trafikten men edilmesine ilişkin işlem ile davacı adına para cezası verilmesine ilişkin işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemlerin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ...

İdari Dava Dairesince; uyuşmazlık konusu olayda, Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığı Karayolu Düzenleme Genel Müdürlüğü’nün 22/12/2016 tarih ve 96544 sayılı Genelgesi kapsamında komşu illerden İzmir'e yapılacak servis taşımacılığı kurallarının İzmir Büyükşehir Belediyesi Ulaşım Koordinasyon Merkezinin ... ve ... sayılı kararları ile belirlendiği, davacı tarafından bu kapsamda gerekli izinler alınmadan davacıya ait ... plakalı araç ile Manisa- İzmir arasında personel taşımacılığı yapıldığı,

davacı tarafından her ne kadar taşımacılık faaliyetinin iller arasında olduğundan 4925 sayılı Kanun ve Karayolu Taşıma Yönetmeliği hükümlerinin uygulanması gerektiği iddia edilmekte ise de, olayda Manisa ilinde bulunan fabrikadan alınan işcilerin İzmir İl sınırları içerisinde bir noktaya bırakıldığı, esasen personel servis hizmetinin İzmir ili sınırları içerisinde gerçekleştirildiği,

İzmir Büyükşehir Belediyesi Ulaşım Koordinasyon Merkezinin ... ve ... sayılı kararları uyarınca alınması gereken izinler alındıktan sonra taşıcımacılık faaliyetinde bulunulması gerektiği, aksi yorumun iller arasında yapılan personel servis taşımacılığı faaliyetinin denetimsiz kalmasına neden olacağı, Karayolu Taşıma Kanunu ve Karayolu Taşıma Yönetmeliğinde servis taşımacılığı ile ilgili hükümlere yer verilmediği,

İzmir ili içerisine yapılacak servis taşımacılıklarında Belediye Kanununda verilen yetki ve 22/12/2016 tarih ve 96544 sayılı Genelge kapsamında İzmir Büyükşehir Belediyesi tarafından belirlenen kurallara uyulması gerektiği, ilgili Ukome kararı incelendiğinde taşımacının Manisa İlinde tahditli/tahsisli plakaya sahip olması ve gerekli diğer şartları sağladıktan sonra İzmir Büyükşehir Belediyesine başvurmasının gerektiği, davacının Manisa ilinde servis taşımacılığına izin veren tahsisli J plakaya sahip olmakla birlikte,

diğer şartları sağladıktan sonra İzmir Büyükşehir Belediyesi Ulaşım Koordinasyon Merkezine başvuruda bulunduğu ve gerekli Ukome kararını aldığına ilişkin dosyaya bilgi ve belge sunulmadığı, bu haliyle davacının İzmir ili içerisinde taşımacılık yapmasına olanak sağlayan çalışma izni/ruhsatına sahip olmadığı, davacıya ait aracın 2918 sayılı Kanun'un Ek 2/3-A maddesi uyarınca 60 gün süreyle trafikten men edilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlem ile 5.010,00 TL idari para cezası uygulanmasına ilişkin aynı tarih ve ... sayılı işlemde mevzuata ve hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davalı idarenin istinaf başvurusunun kabulü ile ...

İdare Mahkemesi kararının kaldırılmasına, davanın reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacı tarafından, dava konusu işlemlere konu taşımacılığın yurtiçi taşımacılık olduğu, D4 (S) yetki belgesinin bulunduğu, dava konusu işlemlerde hukuka ve mevzuata uygunluk bulunmadığı ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davalı idare tarafından, dava konusu işlemlerin hukuka uygun olduğu belirtilerek davacının temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'UN DÜŞÜNCESİ

Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin işin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

11/06/2019 tarihinde kolluk kuvvetlerince ... Sokak No:... Karşıyaka / İZMİR adresinde yapılan denetimde davacı adına tescilli ... plakalı araç durdurularak ilgili belediyeden çalışma izni/ruhsatı almadan yolcu taşımacılığı yapıldığından bahisle tutulan tutanakta, davacının Manisa İli'nde faaliyet gösteren Teleset isimli firmanın çalışanlarını İzmir İli, Karşıyaka ilçesine taşıyarak personel servis taşımacılığı yapıldığı tespiti ile 2918 sayılı Kanunun Ek 2/3-(a) maddesi uyarınca aracın 60 gün süreyle trafikten men edilmesine ilişkin ... sayılı işlem ile 5.010,00 TL idari para cezası uygulanmasına ilişkin aynı tarih ve ... sayılı işlemin tesis edilmesi üzerine anılan işlemlerin iptali istemiyle bakılmakta olan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 18/10/2018 tarih ve 7148 sayılı Kanun'un 26.maddesi ile değişik Ek 2. maddesinde; "Araçlarını motorlu araç tescil belgesinde gösterilen maksadın dışında kullananlar ile sürülmesine izin veren araç sahiplerine 1.002 Türk lirası idari para cezası uygulanır. (Mülga cümle:21/2/2019-7166/5 md.)(…)

(Ek fıkra:21/2/2019-7166/5 md.) Ayrıca, araç on beş gün süre ile trafikten menedilir.

10/7/2004 tarihli ve 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu ve 3/7/2005 tarihli ve 5393 sayılı Belediye Kanunu kapsamında ilgili belediyeden;

a) Çalışma izni/ruhsatı almadan,

b) Alınan izin/ruhsatta belirtilen faaliyet konusu dışında,

c) Alınan izin/ruhsatta belirtilen çalışma bölgesi/güzergâh dışında

belediye sınırları dâhilinde yolcu taşımak yasaktır. Bu fıkranın (a) bendine uymayanlara 5.010 Türk lirası, (b) bendine uymayanlara 2.018 Türk lirası, (c) bendine uymayanlara 1.002 Türk lirası idari para cezası verilir. Fiilin işlendiği tarihten itibaren geriye doğru bir yıl içinde tekerrürü hâlinde, bu fıkrada yer alan idari para cezaları iki kat olarak uygulanır.

İşleteni veya sahibi, sürücüsünün kendisi olup olmadığına bakılmaksızın aracın bu maddenin üçüncü fıkrasına aykırı olarak kullanılmaması hususunda gerekli tedbirleri almak ve denetimini yapmakla yükümlüdür. Araç, bu maddenin üçüncü fıkrasının;

a) (a) bendinin ihlali hâlinde altmış gün,

b) (b) bendinin ihlali hâlinde otuz gün,

c) (c) bendinin ihlali hâlinde ise on beş gün süreyle trafikten menedilir.

İlgili belediye tarafından tahdit veya tahsis kapsamına alınmış ve bu kapsamda verilmiş çalışma izninin/ruhsatının süresi bittiği hâlde, belediye sınırları dâhilinde yolcu taşıyan kişiye 1.002 Türk lirası idari para cezası uygulanır ve eksikliği giderilinceye kadar araç trafikten menedilir.

Ayırıcı işareti bulunmayan üçüncü fıkra kapsamındaki araçlardan taşımacılık hizmeti alanlara da 334 Türk lirası idari para cezası uygulanır." düzenlemesi yer almaktadır.

4925 sayılı Karayolu Taşıma Kanunu'nun 5. maddesinin birinci fıkrasında. "Taşımacılık, acentelik ve taşıma işleri komisyonculuğu ile nakliyat ambarı ve kargo işletmeciliği yapılabilmesi için Bakanlıktan yetki belgesi alınması zorunludur." hükmü, "idari Para Cezaları" başlıklı 26. maddesinin (a) bendinin birinci fıkrasında.

"Bu Kanunun; a) 5 inci maddesine göre yetki belgesi almadan veya yetki belgesi aldığı halde yetki belgesi kapsamına uygun olmayan faaliyetlerde bulunanlara bin Türk Lirası, yetki belgesi olduğu halde taşıtını yetki belgesine kaydettirmeden kullananlara beş yüz Türk Lirası idari para cezası verilir ve aynı kabahat için 48 saat geçmeden ikinci bir ceza verilmez." hükmü, 34. maddesinin (a) bendinde.

"Bu Kanunun yürürlüğe girmesinden itibaren altı ay içinde; a) (Değişik: 6/2/2014-6518/60 md.) Taşımacılık faaliyeti yapmak isteyen gerçek ve tüzel kişilerde aranacak şartlar, verilecek yetki belgeleri, mesleki yeterlilik belgeleri ve taşıt kartları ile diğer belge ve hizmetlerin ücret, süre, kapsam, tür ve şekilleri, her belge türü için gerekli olan taşıt kapasiteleri, taşıtların yaşı, nitelikleri, istiap hadleri ve terminal hizmetlerinde öngörülecek hususları,...Düzenleyen yönetmelikler Bakanlıkça hazırlanarak Resmî Gazetede yayımlanır." hükmü yer almaktadır.

4925 sayılı Kanun'a dayanılarak çıkarılan, Karayolu Taşıma Yönetmeliği'nin "Yetki belgesi alma zorunluluğu" başlıklı 5. maddesinde, "(1) Bu Yönetmelik kapsamına giren taşımacılık, acentelik, taşıma işleri komisyonculuğu, taşıma işleri organizatörlüğü, nakliyat ambarı işletmeciliği, kargo işletmeciliği, lojistik işletmeciliği, dağıtım işletmeciliği, terminal işletmeciliği ve benzeri faaliyetlerde bulunacak gerçek ve tüzel kişilerin yapacakları faaliyetlere uygun olan yetki belgesini/belgelerini Bakanlıktan almaları zorunludur." dğzenlemesi,

"Yetki belgesi türleri" başlıklı 6. maddesinde ise;...(4) D türü yetki belgesi: Otobüsle tarifeli veya tarifesiz yurtiçi yolcu taşımacılığı veya hususi taşımacılık yapacak gerçek ve tüzel kişilere verilir.

Taşımanın şekline göre aşağıdaki türlere ayrılır: a) Dl yetki belgesi: Ticari ve tarifeli olarak yapacaklara, b) D2 yetki belgesi: Ticari ve tarifesiz olarak yapacaklara, c) D3 yetki belgesi: Hususi taşımacılık faaliyetinde bulunarak, kendi personelinin taşımasını yapacaklara, ç) D4 yetki belgesi: Ticari olarak, taşıma mesafesine bakılmaksızın iliçi ve 100 kilometreye kadar olan şehirlerarası tarifeli ve tarifesiz olarak yapacaklara verilir." kuralı yer almaktadır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Davacıya ait araçla Manisa ili, Organize Sanayi Bölgesinde faaliyet gösteren Teleset Fabrikası ile İzmir ili Karşıyaka ilçesi arasında yapılan taşımacılık faaliyetinin belediye sınırları dahilinde bir taşımacılık olmadığı, yurtiçi ticari yolcu taşımacılığı olduğu, yurtiçi ticari yolcu taşımacılığına ilişkin kuralların Karayolu Taşıma Yönetmeliği'nde düzenlendiği, anılan Yönetmeliğe aykırı davranılması halinde Karayolu Taşıma Kanunu'nun 26. maddesinde belirlenen yaptırımın uygulanması gerektiği, diğer bir ifade ile yurtiçi ticari yolcu taşımacılığının 2918 sayılı Kanun'un Ek.

2. maddesinin üçüncü fıkrası kapsamında bulunmadığından, davacı hakkında ilgili belediyeden izin veya ruhsat almaksızın, belediye sınırları dahilinde ticari amaçlı yolcu taşımacılığı yapıldığından bahisle tesis edilen dava konusu işlemlerde hukuka uygunluk görülmemiştir.

Bu itibarla, dava konusu işlemlerin iptali yönündeki ... İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin kabul, kaldırma, davanın reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.