Danıştay 8. Daire E.2021/1114 K.2021/2043

Dava konusu istem: Dava, davacı kooperatifin toplu taşımacılık faaliyetiyle iştigal ettiği Yenipazar-Donduran-Direcik -Alamut-Nazilli güzergahında emsal güzergahlarda olduğu gibi çift basım ücreti uygulanması istemiyle yaptığı 22/06/2016 tarihli başvurunun süresinde cevap verilmeyerek zımnen reddine ilişkin işlemin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...

İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda; emsal güzergahlar arasında ücret tarifesi yönünden eşitsizlik bulunduğu iddia edilerek uzun süre boyunca uygulanan ücret tarifesinin değiştirilmesi istemiyle uyuşmazlık konusu başvurunun yapıldığı, anılan başvuru üzerine yolcu kapasitesi, durak sayısı, sefer sayısı, güzergah uzunluğu, maliyet, emsal güzergahlardaki ücret tarifesi gibi kriterler çerçevesinde gerekli etüt, plan ve proje çalışmaları yapılarak bahsi geçen başvuru hakkında açıkça değerlendirme yapılmasının gerekli olduğu,

nitekim mezkur başvuru üzerine verilen … tarih ve … sayılı cevabi yazıda söz konusu çalışmalar tamamlandıktan sonra davacının ücret tarifesi değişikliği talebinin kurulda görüşüleceğinin belirtildiği, buna karşın uyuşmazlık konusu başvuruyla ilgili herhangi bir çalışma ve değerlendirme yapılmayarak anılan başvurunun zımnen reddedildiği, uzun süre uygulanan ücret tarifesinin değiştirilmesi istemi hakkında değerlendirme yapılarak olumlu veya olumsuz yönde açıkça karar alınmasını engelleyecek herhangi bir zorlayıcı sebebin bulunmadığı,

davalı idarenin uyuşmazlık konusu başvuruyla ilgili olarak gerekli araştırmayı ve çalışmayı yapması gerekirken üzerine düşen yükümlülüğü yerine getirmeyerek hareketsiz kaldığı ve bu hali haklı kılan herhangi bir sebebin bulunmadığı dikkate alındığında dava konusu zımnen ret işleminde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu Mahkeme kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve davalı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı Yasanın 45. maddesinin 6. fıkrası kapsamında bulunmayan karara karşı tebliğini izleyen günden itibaren 30 gün içerisinde Danıştay'a temyiz yolu açık olmak üzere istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından, ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi kararının, hukuka ve usule aykırı olduğu ileri sürülerek bozulması istenilmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davacı tarafından, savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ … DÜŞÜNCESİ :İstemin incelenmeksizin reddi gerektiği gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra işin gereği görüşüldü:

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun "İstinaf" başlıklı 45. maddesinde, "1) İdare ve vergi mahkemelerinin kararlarına karşı, başka kanunlarda aksine hüküm bulunsa dahi, mahkemenin bulunduğu yargı çevresindeki bölge idare mahkemesine, kararın tebliğinden itibaren otuz gün içinde istinaf yoluna başvurulabilir...

6) Bölge idare mahkemelerinin 46 ncı maddeye göre temyize açık olmayan kararları kesindir." hükmüne yer verilmiştir.

Aynı Kanun'un "Temyiz" başlıklı 46. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendinde; düzenleyici işlemlere karşı açılan iptal davaları hakkında bölge idare mahkemelerinin verdikleri kararların Danıştay'da, kararın tebliğinden itibaren otuz gün içinde temyiz edilebileceği, (d) bendinde ise; belli bir ticari faaliyetin icrasını süresiz veya otuz gün yahut daha uzun süreyle engelleyen işlemlere karşı açılan iptal davaları hakkında verilen kararların Danıştay'da, kararın tebliğinden itibaren otuz gün içinde temyiz edilebileceği kurala bağlanmıştır.

Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinin değerlendirilmesinden; İdare Mahkemelerinin tek hakim sınırı dışında kalan bütün kararlarına karşı mahkemenin bulunduğu yargı çevresindeki bölge idare mahkemesine istinaf başvurusunda bulunulabileceği, bölge idare mahkemesince istinaf incelemesi üzerine verilen kararlara karşı ise sadece 2577 sayılı Kanun'un 46. maddesinde yer alan konular ile sınırlı olarak Danıştay'a temyiz başvurusunda bulunulabileceği, bölge idare mahkemelerince istinaf incelemesi üzerine verilen ve 46. madde kapsamı dışında olan kararların ise kesin olduğu görülmektedir.

Olayda, davacı kooperatif tarafından, toplu taşımacılık faaliyetiyle iştigal ettiği Yenipazar-Donduran-Direcik-Alamut-Nazilli güzergahında emsal güzergahlarda olduğu gibi çift basım ücreti uygulanması istemiyle yapılan 22/06/2016 tarihli başvurunun zımnen reddine ilişkin işlemin; emsal güzergahlardaki fiyat uygulamasının farklı olduğu, davalı idarenin toplu taşımacılıkta hizmet kalitesini yükseltmekle, hakkaniyetli ve hukuka uygun ulaşım ve trafik düzeni kurmakla yükümlü olduğu, anılan güzergahla aynı uzunluktaki Bozdoğan-Nazilli güzergahında yaklaşık üç kat ücret alındığı,

daha düşük ücret ödenen güzergahların faaliyet gösterilen güzergahın neredeyse üçte biri veya yarısı uzunluğunda olduğu, diğer güzergahlardaki yollar daha kullanışlı olduğu gibi bu güzergahlarda daha çok yolcu bulunduğu ileri sürülerek davanın açıldığı; davacının isteminin Kooperatif hakkında belirlenen ücret tarifesinin değiştirilmesi istemiyle yapılan bir başvuru niteliğinde olduğu, değiştirilmesi istenen tarife genel bir niteliğe haiz olmadığından düzenleyici işlem niteliğinde olmadığı ve bu suretle 2577 sayılı Kanun'un "Temyiz" başlıklı 46. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendi kapsamına girmediği;

ayrıca dava konusu işlemin davacının ticari faaliyetini sonlandırmayacağı, bu suretle 2577 sayılı Kanunun 46. maddesinin 1. fıkrasının (d) bendinde düzenlenen "bir ticari faaliyetin icrasını süresiz veya otuz gün yahut daha uzun süreyle engelleyen işlemlere karşı açılan iptal davaları" kapsamına da girmeyeceği anlaşılmaktadır.

Bu durumda, temyiz istemine esas teşkil eden kararın Bölge İdare Mahkemesinin 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunun 46. maddesine göre temyiz yolu açık olmayan "kesin" kararlarından olduğu anlaşıldığından temyiz isteminin incelenmesine yasal olanak bulunmamaktadır.