Danıştay 8. Daire E.2021/1249 K.2023/5960

Dava konusu istem: Davacılardan ...'ya ait ... plaka numaralı aracın 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun Ek-2/3-A maddesi uyarınca trafikten men edilmesine ilişkin ... tarih VE ... sayılı işlem ile araç sürücüsü diger davacı ...'e 5.010,00-TL para cezası verilmesine ilişkin aynı tarih ve ... sayılı işlemin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda; uyuşmazlıkta, ücret karşılığı ticari yolcu taşımacılığı yapıldığı yolunda düzenlenen tutanakta, araç sürücüsü ile yolcunun imzalarının yer almadığı, sadece polis memurlarının imzalarının yer aldığı, dolayısıyla ücret karşılığı yolcu taşımacılığı yapıldığı hususu tartışma yaratmayacak biçimde tutanak ile tespit edilemediğinden ilgili belediyeden izin alınmaksızın yolcu taşındığının somut olarak ortaya konulamadığı gerekçesiyle dava konusu işlemlerin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından, Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davacılar tarafından savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'NIN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin belirtilen gerekçe ile reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

...'ya ait ... plaka numaralı aracın 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun Ek-2/3-A maddesi uyarınca trafikten men edilmesine ilişkin ... tarih VE ... sayılı işlem ile araç sürücüsü diger davacı ...'e 5.010,00-TL para cezası verilmesine ilişkin aynı tarih ve ... sayılı işlemin iptali istemiyle bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

İLGİLİ MEVZUAT

2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun "Araçların tescil edildikleri amacın dışında kullanılması" başlıklı Ek 2. maddesinde; ''10/7/2004 tarihli ve 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu ve 3/7/2005 tarihli ve 5393 sayılı Belediye Kanunu kapsamında ilgili belediyeden; a) Çalışma izni/ruhsatı almadan, b) Alınan izin/ruhsatta belirtilen faaliyet konusu dışında, c) Alınan izin/ruhsatta belirtilen çalışma bölgesi/güzergâh dışında, belediye sınırları dâhilinde yolcu taşımak yasaktır.

Bu fıkranın (a) bendine uymayanlara 5.010 Türk lirası, (b) bendine uymayanlara 2.018 Türk lirası, (c) bendine uymayanlara 1.002 Türk lirası idari para cezası verilir. Fiilin işlendiği tarihten itibaren geriye doğru bir yıl içinde tekerrürü hâlinde, bu fıkrada yer alan idari para cezaları iki kat olarak uygulanır.

İşleteni veya sahibi, sürücüsünün kendisi olup olmadığına bakılmaksızın aracın bu maddenin üçüncü fıkrasına aykırı olarak kullanılmaması hususunda gerekli tedbirleri almak ve denetimini yapmakla yükümlüdür. Araç, bu maddenin üçüncü fıkrasının; a) (a) bendinin ihlali hâlinde altmış gün, b) (b) bendinin ihlali hâlinde otuz gün, c) (c) bendinin ihlali hâlinde ise on beş gün süreyle trafikten menedilir." hükmüne yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Yukarıda belirtilen maddenin ilk halinde aracın üretim amacı dışında yolcu veya yük taşımacılığında kullanılması hali için ceza öngörülmüşken, maddeye 31.05.2012 tarihinde kabul edilen 6321 sayılı Kanun'la eklenen üçüncü fıkrayla, şehir içinde ticari amaçlı kayıt dışı yolcu taşımacılığının engellenmesine yönelik düzenleme yapılmış ve yine aynı maddede 18/10/2018 tarih 7148 sayılı yasanın 26.maddesi ile yapılan değişiklikle ilgili belediyeden çalışma izin/ruhsatı almadan, alınan izin/ruhsatta belirtilen faaliyet konusu dışında ya da alınan izin/ruhsatta belirtilen güzergah dışında faaliyet gösterenler için uygulanacak yaptırımlar ayrı ayrı düzenlenmiştir.

Bu düzenlemelerle hem taşımacılık hizmetlerinin düzene sokulması hem de kurallara uygun olarak yolcu taşımacılığı yapan kişilerin haklarının korunmasının amaçlandığı görülmektedir.

Uyuşmazlık konusu olayda mevzuat hükümlerinin ve dosyada bulunan bilgi belgelerin birlikte değerlendirilmesinden, taşımacılığa ilişkin ruhsatta belirlenen faaliyet konusu dışında yolcu taşıyan araçların otuz gün, ruhsatta belirtilen çalışma bölgesi/güzergah dışında faaliyet gösteren araçların onbeş gün, çalışma ruhsatı hiç almadan çalışanların ise altmış gün trafikten men edileceği hususunun hüküm altına alındığı, ... plakalı aracın kullanım şeklinin ticari taksi olduğu çalışma ruhsatının da bu şekilde düzenlendiği,

davalı idare tarafından, aracın çalışma ruhsatı bulunmasına ve ruhsatta belirtilen güzergah dışında yolcu taşıdığı hususunda tespitler yapılmasına rağmen, çalışma ruhsatı bulunmayanlara yönelik madde olan Ek 2/3-a bendi uyarınca aracın trafikten men edildiği anlaşılmış olup, dava konusu işlemin Ek 2/3-c bendi yerine Ek 2/3-a bendi uyarınca tesis edildiğinden, sebep unsuru yönünden sakat olan trafikten men cezasında hukuka uyarlık bulunmamaktadır.

Bu durumda mahkemece, davacının işlediği iddia olunan fiile ilişkin somut bilgi ve belge içermeyen tutanağa istinaden tesis edilen dava konusu işlemin bu yönüyle hukuka aykırı olduğu belirtilerek işlemlerin iptaline karar verilmiş ise de dava konusu işlemin sebep unsuru yönünden sakat olduğu görüldüğünden temyize konu Mahkeme kararının iptale dair gerekçesinin değiştirilerek onanması gerektiği kanaatine varılmıştır.

KARŞI OY

(X)- Dava ...'ya ait ... plaka numaralı aracın 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun Ek-2/3-a maddesi uyarınca trafikten men edilmesine ilişkin … tarih ve … sayılı işlem ile araç sürücüsü diger davacı ...'e 5.010,00-TL para cezası verilmesine ilişkin aynı tarih ve ... sayılı işlemin iptali istemiyle bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

Karayolları Trafik Yönetmeliği'nin 3. maddesinin "Araçlara ilişkin tanımlar" başlıklı (c) bendinde; taksi: "Yapısı itibariyle sürücüsü dahil en çok 9 oturma yeri olan, insan taşımak için imal edilmiş bulunan ve Bilim Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı tarafından belirlenen şekilde muayenesi ve damgası yapılmış ücret hesaplama yöntemine uygun tarife yüklenmiş ve tip onayı alınmış taksimetre ile yolcu taşıyan M1 sınıfı ticari motorlu araçtır" şeklinde tanımlanmıştır.

Uyuşmazlıkta dava dosyasında yer alan tutanak incelendiğinde, aracın trafik ekiplerince durdurulduğu yere ilişkin ayrıntılı ve şüphe içermeyecek bilgilere yer verilmediği, ticari taksilerin ruhsat sahibi olduğu belediye sınırlarından almış oldukları müşterilerini il sınırları dışına taşıyamayacağına ilişkin yasal mevzuatın bulunmadığı, bu şekilde bir taşıma işlemi yapılması durumunda somut olayın gerekleri de dikkate alınarak tutanağın bu hususları da içeren şekilde düzenlenmesi gerekirken, eksik şekilde düzenlenen tutanak esas alınarak tesis edilen idari işlemlerin belirtilen gerekçe ile iptali gerektiği düşüncesiyle çoğunluk kararına gerekçe yönünden katılmıyoruz.