Danıştay 8. Daire E.2021/1274 K.2024/6788

Dava konusu istem: Davacı tarafından, adına kayıtlı plakalı araç ile ilgili belediyeden izin ve ruhsat alınmaksızın ticari amaçlı yolcu taşımacılığı yapıldığından bahisle söz konusu aracın 2918 sayılı Kanunun Ek-2/3-a maddesi uyarınca 60 gün süreyle trafikten men edilmesine ilişkin ... tarihli ve ... sayılı işlem ile ... tarihli ve ... sayılı işlemin davacıya 10.020,00-TL trafik idari para cezası verilmesine yönelik kısmının iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...

İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; izinsiz yolcu taşımacılığı/servis taşımacılığı yapıldığından bahisle işlem tesis edilebilmesi için öncelikle izinsiz olarak yolcu taşımacığılı/servis taşımacılığı yapıldığının tespitinin gerektiği, uyuşmazlığa konu araç ile taşımacılık faaliyeti yapılabileceği dair İstanbul Büyükşehir Belediyesi Ulaşım Daire başkanlığı Toplu Ulaşım Hizmetleri Müdürlüğü'nce verilmiş 27/09/2006 başlangıç tarihli ve 27/12/2026 tarihinde kadar geçerli bulunan ''Servis Taşımacılığı Kartı''nın mevcut olduğu,

bu durumda tescil belgesinde kullanım amacı ticari olarak kaydedilen ve denetim tarihi itibarıyla servis taşımacılığı çalışma izni bulunan minibüsle yapılan uyuşmazlık konusu taşımacılık faaliyetinin 2918 sayılı Kanun'un Ek-2/3-a maddesi kapsamına girmediği belirtilerek hukuka aykırı bulunan dava konusu işlemlerin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu, ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından, verilen kararın hukuka aykırı olduğu, bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

16.12.2019 tarihinde yapılan denetimde, plakalı araçla ilgili belediyeden izin belgesi almaksızın ticari amaçlı yolcu taşımacılığı yapıldığının tespit edildiğinden bahisle 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu Ek-2/3-a maddesi uyarınca söz konusu aracın 60 gün süre ile trafikten men edilmesine ve aynı Kanunun Ek-2/3-a maddesi uyarınca davacıya tekerrür hükümleri de uygulanarak 10.020,00-TL trafik idari para cezası verilmesine karar verilmiştir.

İLGİLİ MEVZUAT

26/10/2018 tarih ve 7148 sayılı Kanun'un 26. maddesi ile 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununun Ek 2. maddesi değiştirilerek, "Araçlarını motorlu araç tescil belgesinde gösterilen maksadın dışında kullananlar ile sürülmesine izin veren araç sahiplerine 1.002 Türk lirası idari para cezası uygulanır.

Ayrıca, araç on beş gün süre ile trafikten men edilir.

10/7/2004 tarihli ve 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu ve 3/7/2005 tarihli ve 5393 sayılı Belediye Kanunu kapsamında ilgili belediyeden;

a) Çalışma izni/ruhsatı almadan,

b) Alınan izin/ruhsatta belirtilen faaliyet konusu dışında,

c) Alınan izin/ruhsatta belirtilen çalışma bölgesi/güzergâh dışında

belediye sınırları dâhilinde yolcu taşımak yasaktır. Bu fıkranın (a) bendine uymayanlara 5.010 Türk lirası, (b) bendine uymayanlara 2.018 Türk lirası, (c) bendine uymayanlara 1.002 Türk lirası idari para cezası verilir. Fiilin işlendiği tarihten itibaren geriye doğru bir yıl içinde tekerrürü hâlinde, bu fıkrada yer alan idari para cezaları iki kat olarak uygulanır.

İşleteni veya sahibi, sürücüsünün kendisi olup olmadığına bakılmaksızın aracın bu maddenin üçüncü fıkrasına aykırı olarak kullanılmaması hususunda gerekli tedbirleri almak ve denetimini yapmakla yükümlüdür. Araç, bu maddenin üçüncü fıkrasının;

a) (a) bendinin ihlali hâlinde altmış gün,

b) (b) bendinin ihlali hâlinde otuz gün,

c) (c) bendinin ihlali hâlinde ise on beş gün

süreyle trafikten men edilir.

İlgili belediye tarafından tahdit veya tahsis kapsamına alınmış ve bu kapsamda verilmiş çalışma izninin/ruhsatının süresi bittiği hâlde, belediye sınırları dâhilinde yolcu taşıyan kişiye 1.002 Türk lirası idari para cezası uygulanır ve eksikliği giderilinceye kadar araç trafikten men edilir.

Ayırıcı işareti bulunmayan üçüncü fıkra kapsamındaki araçlardan taşımacılık hizmeti alanlara da 334 Türk lirası idari para cezası uygulanır." hükmüne yer verilmiştir.

5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu'nun "Büyükşehir ve ilçe belediyelerinin görev ve sorumlulukları" başlığını taşıyan 7. maddesinin 1. fıkrasının (f) bendinde, "Büyükşehir ulaşım ana plânını yapmak veya yaptırmak ve uygulamak; ulaşım ve toplu taşıma hizmetlerini plânlamak ve koordinasyonu sağlamak; kara, deniz, su ve demiryolu üzerinde işletilen her türlü servis ve toplu taşıma araçları ile taksi sayılarını, bilet ücret ve tarifelerini, zaman ve güzergâhlarını belirlemek; durak yerleri ile karayolu, yol, cadde, sokak, meydan ve benzeri yerler üzerinde araç park yerlerini tespit etmek ve işletmek, işlettirmek veya kiraya vermek;

kanunların belediyelere verdiği trafik düzenlemesinin gerektirdiği bütün işleri yürütmek." büyükşehir belediyesinin görev ve sorumlulukları arasında sayılmıştır.

25/10/2017 tarih ve 30221 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Okul Servis Araçları Yönetmeliği'nin "Tanımlar" başlıklı 3. maddesinin (ğ) bendinde.

Özel izin belgesi: Karayolları Trafik Kanunu, Büyükşehir Belediyesi Kanunu, Belediye Kanunu, 18/7/1997 tarihli ve 23053 mükerrer sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Karayolları Trafik Yönetmeliği ve bu Yönetmelik ile Ulaşım Koordinasyon Merkezi (UKOME), il-ilçe trafik komisyonu kararlarına uygunluğu anlaşılan okul servis araçlarına büyükşehirlerde ilgili büyükşehir belediyeleri, diğer yerlerde ise ilgili belediyeler tarafından verilen ve okul servis aracının ilgili büyükşehir belediyesi/belediye sınırları içinde izleyeceği güzergah ile işletenini, şoförünü, rehber personelini, taşıtın plakasını, cinsini,

taşıma sınırını belirten belgeyi ifade ettiği, "Taşımacının şartları ve yükümlülükleri" başlıklı 5. maddesinin 2. fıkrasının (c) bendinde. Taşımacılar. Taşımanın tamamının veya bir kısmının bir büyükşehir belediyesi/belediye sınırları içerisinde gerçekleşmesi halinde; şehir içinde izlenecek güzergâh için ilgili büyükşehir belediyesinden/belediyeden özel izin belgesi almakla yükümlü oldukları düzenlemesi yer almaktadır.

İstanbul Büyükşehir Belediyesi Öğrenci ve Personel Taşımacılığı Yönergesi'nin 4. maddesinde, "Servis Taşımacılığı Yetki Belgesi"; öğrenci veya personel servis taşıtlarıyla servis hizmeti vermek isteyen gerçek ve tüzel kişilere; çalışma usul ve esasları, yeterlilik kriterleri çerçevesinde çalışma izni veren, 10 yıl süreli belge.

"Servis Taşımacılığı Kartı", Servis Taşımacılığı Yetki Belgesine sahip kişilerin yetki belgesi süresi ve kapsamında sahip oldukları taşımacılık iznini gösterir, her bir taşımacılık izni için ayrı düzenlenen en fazla 10 yıl süreli belge. "Güzergah Kullanım İzin Belgesi", taşıtın güzergah ve şoför bilgileri, taşımacılık türünü, Servis Taşımacılığı Kartı bitiş ve başlangıç tarihini gösteren en fazla bir yıllık belge olarak tanımlanmış.

5. maddesinde, servis taşımacılığı yetki belgesi, servis taşımacılığı kartı ve güzergah kullanım izin belgesine sahip olmayan gerçek veya tüzel kişilerin hiçbir şekilde öğrenci ve personel servis taşımacılığı hizmeti veremeyeceği belirtilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Dosyanın incelenmesinden; 16.12.2019 tarihinde yapılan denetimde düzenlenen ve davacı tarafından da imzalanan tutanakta, ücret karşılığı Dr. ... Ortaokulu öğrencilerinin taşındığı, 2918 sayılı Kanunun Ek-2/3-a maddesi uyarınca işlem tesis edildiğinin belirtildiği ve ayrıca yolcuların isim ve kimlik bilgilerine yer verildiği görülmektedir.

Davacı tarafından, anılan okulun servis taşımacılığının esasen maliki olduğu plakalı aracıyla gerçekleştirildiği; ancak, plakalı aracın arızalı ve bu nedenle tamirde olması nedeniyle öğrencilerin mağdur olmaması için davaya konu aracıyla taşımacılığın yapılmak zorunda kalındığı, izin belgelerinin olduğu belirtilmiştir.

Davacı tarafından sunulan izin belgelerine göre; denetim tarihi itibarıyla davacının servis taşımacılıığı yetki belgesinin, davaya konu plakalı aracı için 14.09.2017 tarihinde verilmiş ve 27.12.2026 tarihine kadar geçerli servis taşımacılığı kartının; arıza yaptığı belirtilen plakalı aracının ise 10.07.2019 tarihinde verilmiş, yine 27.12.2026 tarihine kadar geçerli servis taşımacılığı kartının bulunduğu görülmüştür. Denetim tarihinden sonra ise, davaya konu plakalı aracının plakası ... olarak değiştirilmiş, plaka değişikliği üzerine söz konusu araç için 30.12.2019 tarihinde yeniden servis taşımacılığı kartı düzenlenmiş; plakalı aracı için ise 25.12.2019 tarihinde Dr. ... İlkokulu öğrencilerinin taşınması için Okul Servis Aracı Güzergah Kullanım İzin Belgesi onaylanmıştır.

Olayda, ücret karşılığı öğrenci servis taşımacılığı yapıldığı açık olup, yukarıda yer verilen ilgili mevzuat hükümlerine göre servis taşımacılığı kartının tek başına söz konusu taşımacılığın gerçekleştirilmesi için yeterli olmadığı görülmektedir.

Her ne kadar, davacı tarafından plakalı aracının arıza yapması nedeniyle davaya konu plakalı aracının kullanılmak zorunda kaldığı belirtilmişse de, o anki acil ihtiyacı ortaya koyan ispata elverişli bir belge sunulmadığı gibi, söz konusu zorunluluk halinin doğru olduğu kabul edilse dahi plakalı aracı için de alınması gereken Okul Servis Aracı Güzergah Kullanım İzin Belgesinin denetim tarihi itibarıyla olmadığı anlaşıldığından söz konusu iddiaya itibar edilememiştir.

Bu durumda, denetim tarihi itibarıyla ilgili belediyeden izin belgesi alınmaksızın öğrenci servis taşımacılığı yapıldığından bahisle tesis edilen dava konusu işlemlerde hukuka aykırılık bulunmamaktadır.

KARŞI OY

(X)- ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince verilen ... gün ve E:..., K:... sayılı kararın usul ve hukuka uygun olması nedeniyle, onanması gerektiği görüşüyle çoğunluk kararına katılmıyorum.