Danıştay 8. Daire E.2021/1380 K.2024/3287

Hüküm veren Danıştay Sekizinci Dairesince işin gereği görüşüldü: Dava; Van İl Özel İdaresi'nin taşınmaz mallarının devri kapsamında 6360 sayılı Kanun uyarınca, Van ili, Saray ilçesi, Kapıköy, Çay mevkii, ... parselde kayıtlı taşınmazın Gümrük ve Ticaret Bakanlığı'na devrine ilişkin ... tarihli ve ... sayılı Van Valiliği Devir, Tasfiye ve Paylaştırma Komisyonu kararının iptali istemiyle açılmıştır. İdare Mahkemesince işin esası incelenerek dava konusu işlemin hukuka aykırı olmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

6360 sayılı On Dört İlde Büyükşehir Belediyesi ve Yirmi Yedi İlçe Kurulması ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun'un 1. maddesinde, "Aydın, Balıkesir, Denizli, Hatay, Malatya, Manisa, Kahramanmaraş, Mardin, Muğla, Tekirdağ, Trabzon, Şanlıurfa ve Van illerinde, sınırları il mülki sınırları olmak üzere aynı adla büyükşehir belediyesi kurulmuş ve bu illerin il belediyeleri büyükşehir belediyesine dönüştürülmüştür." hükmü.

Geçici 1. maddesinin 1. fıkrasında, "Bu Kanundaki devir, tasfiye ve paylaştırma işlemlerini yürütmek üzere vali tarafından, bir vali yardımcısının başkanlığında, valinin uygun göreceği kurum ve kuruluş temsilcilerinin ve ilgili belediye başkanlarının katılımıyla devir, tasfiye ve paylaştırma komisyonu kurulur. Bu komisyona yardımcı olmak üzere valinin görevlendirmesi ile alt komisyonlar da kurulabilir." hükmü.

3. fıkrasında, "1 inci maddeye göre tüzel kişilikleri kaldırılan belediye ve köylerin personeli, her türlü taşınır ve taşınmaz malları, hak, alacak ve borçları, komisyon kararıyla ilgisine göre bakanlıklara, büyükşehir belediyesi, bağlı kuruluşu veya ilçe belediyesine devredilir.

Devir işlemi ilk mahalli idareler genel seçimi itibarıyla uygulamaya konulur." hükmü ve 5. fıkrasında "Bu Kanun ile tüzel kişilikleri kaldırılan il özel idarelerinin her türlü taşınır ve taşınmaz malları, hak, alacak ve borçları, komisyon kararıyla ilgisine göre bakanlıklara, bakanlıkların bağlı veya ilgili kuruluşları ile bunların taşra teşkilatına, valiliklere, yatırım izleme ve koordinasyon başkanlığına, büyükşehir belediyesine ve bağlı kuruluşuna veya ilçe belediyesine devredilmesine karar verilir." hükmü yer almaktadır.

Dava dosyasının incelenmesinden; Van İl Özel İdaresi'nin taşınmaz mallarının devri kapsamında 6360 sayılı Kanun uyarınca, Van ili, Saray ilçesi, Kapıköy Çay mevkii, ... parselde kayıtlı taşınmazın Gümrük ve Ticaret Bakanlığı'na devrine ilişkin işlemin, hukuka ve mevzuata aykırı olduğundan bahisle iptali istemiyle bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

6360 sayılı Yasa uyarınca tüzel kişiliği sona erdirilen idarelere ait mal varlığı ile hak, alacak ve borçların ilgili idari birimlere devrine ilişkin karar almak üzere kurulan devir, tasfiye ve paylaştırma komisyonlarınca alınan kararların hukuken geçerli kabul edilebilmesi için Yasa ile öngörülen üyelerin katılımı ile teşekkül ettirilmesi gerektiği izahtan varestedir.

Bu durumda, Yasa'nın bir vali yardımcısının başkanlığında, valinin uygun göreceği kurum ve kuruluş temsilcilerinin ve ilgili belediye başkanlarının katılımıyla kurulacağını belirttiği komisyonda bulunması gereken ilgili belediye başkanlarının kimler olacağının ortaya konulması gerekmektedir.

6360 sayılı Yasa'nın yukarıya alıntılanan hükümleri incelendiğinde, bu Kanun ile tüzel kişiliği sona erdirilen idarelere ait her türlü taşınır ve taşınmaz malları, hak, alacak ve borçları, komisyon kararıyla ilgisine göre bakanlıklara, büyükşehir belediyesi, bağlı kuruluşu veya ilçe belediyesine devredileceği görülmektedir.

Bu bağlamda, kapatılan idarelere ait mal varlığını ve hakları yahut borçları devralma ihtimali bulunan belediyelerin komisyonun vereceği kararla ilgili bulunduğu ve bu belediyelerin komisyon toplantılarına üye sıfatı ile katılımı sağlanarak yapılacak olan devirlerle ilgili düşünce, görüş ve isteklerini beyan etme hakkının tanınmasının Yasanın amacının gereği olduğu açıktır.

Davada, İdare Mahkemesince, Komisyon kararının hukuka uygun olduğu gerekçesi ile davanın reddine karar verilmiş ise de, Vali'nin devir ve tasfiye komisyonuna katılacak kurum amirlerinin tespiti ile ilgili bir takdir yetkisi bulunmakla birlikte belediye başkanları ile ilgili bir takdir yetkisinin bulunmadığı,

Yasa'da belirtilen "ilgili belediye başkanları" ifadesinden, kapatılan herhangi bir idarenin mal varlığı yahut hak, alacak ve borçlarını devralma ihtimali bulunan belediyelerin başkanlarının anlaşılması gerektiği, bu kapsamda devri yapılan taşınmazın niteliği dikkate alındığında ilgili ilçe belediyelerinin ve Van Büyükşehir Belediyesinin Komisyon toplantılarına üye olarak katılımlarının temin edilmesi gerekirken, dava konusu komisyon işleminin hiçbir belediye başkanlığı temsilcisi katılımı olmaksızın tesis edildiği görüldüğünden, komisyonun Yasa'da öngörülen usule uygun olarak toplanmadığı anlaşılmaktadır.