Danıştay 8. Daire E.2021/1589 K.2024/1016

Dava konusu istem: Davacı tarafından, ... Üniversitesine öğretim görevlisi kadrosuna yapılan açıktan atamasının güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması olumsuz sonuçlandığından bahisle iptal edilmesine ilişkin … tarih ve … sayılı işlemin iptali istenilmektedir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda; davacı hakkında yaptırılan güvenlik soruşturması sonucunda, davacının söz konusu örgüte aidiyeti, iltisakı veya irtibatı olup olmadığı, örgütle sıkı işbirliği içinde bulunup bulunmadığı, bunları destekleyip desteklemediği, sempatizanı olup olmadığı yönünden de titizlikle araştırılması, bu yöndeki kanaatin mümkün olduğunca farklı bilgi ve delillerle desteklenmesi,

ancak bu durumun sabit görülmesi halinde davacının kamu görevlisi mensubu olmasına izin verilmemesi gerekirken, bu yönde bir inceleme yapılmaksızın, başkaca bir delil ya da bilgi sunulmaksızın, sadece davacının KHK ile kapatılan üniversitede SGK kaydının mevcut olduğunun tespit edildiği gerekçesine dayalı olarak, güvenlik soruşturmasının olumsuz olduğundan bahisle tesis olunan dava konusu işlem açıkça hukuka aykırı olduğu gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; dava konusu işlemin yasal dayanağı olan 657 sayılı Kanun'un 48. maddesinin birinci fıkrasının (A) bendine eklenen (8) numaralı alt bendinde yer alan Devlet memurluğuna alımlarda güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması yapılması gerektiğine ilişkin düzenlemenin, Anayasaya ve hukuka aykırı olduğu hususunun Anayasa Mahkemesinin kararı ile ortaya konularak iptal edilmesi karşısında, davacının güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasının olumsuz sonuçlandığı gerekçesiyle davalı idare bünyesinde öğretim görevlisi kadrosuna atamasının yapılmamasına ilişkin işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Dava konusu işlemin hukuka uygun olduğu, ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'NIN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Davacı tarafından, ... Üniversitesine öğretim görevlisi kadrosuna yapılan açıktan atamasının güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması olumsuz sonuçlandığından bahisle iptal edilmesine ilişkin … tarih ve … sayılı işlemin iptali istenilmektedir.

İLGİLİ MEVZUAT

657 sayılı Devlet Memurları Kanununun dava konusu işlem tarihindeki 48. maddesinde "Madde 48 – (Değişik: 12/5/1982 - 2670/14 md.) Devlet memurluğuna alınacaklarda aşağıdaki genel ve özel şartlar aranır.

A) Genel şartlar: 1. Türk Vatandaşı olmak, 2. Bu Kanunun 40 ncı maddesindeki yaş şartlarını taşımak, 3. Bu Kanunun 41 nci maddesindeki öğrenim şartlarını taşımak, 4. Kamu haklarından mahrum bulunmamak, 5. (Değişik: 23/1/2008 - 5728/317 md.) Türk Ceza Kanununun 53 üncü maddesinde belirtilen süreler geçmiş olsa bile;

kasten işlenen bir suçtan dolayı bir yıl veya daha fazla süreyle hapis cezasına ya da affa uğramış olsa bile devletin güvenliğine karşı suçlar, Anayasal düzene ve bu düzenin işleyişine karşı suçlar, (…)(1) zimmet, irtikâp, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, güveni kötüye kullanma, hileli iflas, ihaleye fesat karıştırma, edimin ifasına fesat karıştırma, suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerini aklama veya kaçakçılık suçlarından mahkûm olmamak.

6. Askerlik durumu itibariyle; a) Askerlikle ilgisi bulunmamak, b) Askerlik çağına gelmemiş bulunmak, c) Askerlik çağına gelmiş ise muvazzaf askerlik hizmetini yapmış yahut ertelenmiş veya yedek sınıfa geçirilmiş olmak, 7. 53 üncü madde hükümleri saklı kalmak kaydı ile görevini devamlı yapmasına engel olabilecek (…) akıl hastalığı (…) bulunmamak. 8. (Ek: 3/10/2016 – KHK-676/74 md..

Aynen kabul: 1/2/2018-7070/60 md.) Güvenlik soruşturması ve/veya arşiv araştırması yapılmış olmak. B) Özel şartlar: 1. Hizmet göreceği sınıf için 36 ve 41 nci maddelerde belirtilen öğretim ve eğitim kurumlarının birinden diploma almış olmak, 2. Kurumların özel kanun veya diğer mevzuatında aranan şartları taşımak." hükmü yer almakta olup, Anayasa Mahkemesinin 24/07/2019 tarih ve E:2018/73.

K:2019/65 sayılı kararıyla 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 48. maddesinin birinci fıkrasının (A) bendinin (8) numaralı alt bendinin iptaline karar verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Anayasa'nın "Anayasa Mahkemesinin kararları" başlıklı 153. maddesinde.

Anayasa Mahkemesi'nin kararlarının kesin olduğu, iptal kararlarının gerekçesi yazılmadan açıklanamayacağı, Anayasa Mahkemesi'nin bir kanun veya Cumhurbaşkanlığı kararnamesinin tamamını veya bir hükmünü iptal ederken, kanun koyucu gibi hareketle, yeni bir uygulamaya yol açacak biçimde hüküm tesis edemeyeceği, kanun, Cumhurbaşkanlığı kararnamesi veya Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğü ya da bunların hükümlerinin, iptal kararlarının Resmi Gazetede yayımlandığı tarihte yürürlükten kalkacağı, gereken hallerde Anayasa Mahkemesi'nin iptal hükmünün yürürlüğe gireceği tarihi ayrıca kararlaştırabileceği, bu tarihin,

kararın Resmi Gazetede yayımlandığı günden başlayarak bir yılı geçemeyeceği, iptal kararının yürürlüğe girişinin ertelendiği durumlarda Türkiye Büyük Millet Meclisinin, iptal kararının ortaya çıkardığı hukuki boşluğu dolduracak kanun teklifini öncelikle görüşüp karara bağlayacağı, iptal kararlarının geriye yürümeyeceği, Anayasa Mahkemesi kararlarının Resmi Gazetede hemen yayımlanacağı ve yasama, yürütme ve yargı organlarını, idare makamlarını, gerçek ve tüzelkişileri bağlayacağı hükmüne yer verilmiştir.

Anayasa Mahkemesi'nin 12/12/1989 tarih ve E:1989/11, K:1989/48 sayılı kararında, "Türk Anayasa sisteminde Devlete güven ilkesini sarsmamak ve ayrıca Devlet yaşamında bir karmaşaya neden olmamak için iptal kararlarının geriye yürümezliği kuralı kabul edilmiştir. Böylece, hukuksal ve nesnel alanda sonuçlarını doğurmuş bulunan durumların iptal kararlarının yürürlüğe gireceği güne kadarki dönem için geçerli sayılması sağlanmasına" ilişkin hususlar belirlenmiştir.

Anayasa Mahkemesi kararlarının geriye yürümezliği ilkesi uyarınca, her ne kadar 657 sayılı Kanun'un anılan hükmü Anayasa Mahkemesi'nce iptal edilmiş ise de; dava konusu işlem tarihi olan 10/06/2019 tarihi itibariyle düzenlemenin yürürlükte olduğu, anılan düzenleme uyarınca davacının güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasının yapıldığı görüldüğünden, işin esasına girilerek değerlendirme yapılması gerekmektedir.

Olayda, davacının açıktan atamasının yapılmamasına gerekçe olarak gösterilen güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasına ilişkin dosyada bulunan belgeler incelendiğinde; davacının FETÖ/PDY ile iltisaklı olan ve KHK ile kapatılan Melikşah Üniversitesinde SGK kaydı, Şubat 2016 ila Temmuz 2016 tarihleri arasında yaklaşık 5 ay ile sınırlıdır.

Bahse konu üniversitenin kapatılma nedeni çerçevesinde, söz konusu üniversite yönetimi ve kurucularının hukuki durumu ile bu eğitim kurumunun yasal olarak faaliyetini sürdürdüğü dönemde, sadece bir işe yerleşerek gelir elde etmek amacıyla bu işyerinde çalışanların hukuki durumlarının ayrı ayrı değerlendirilmesi gerekir.

"Milli güvenliğe tehdit oluşturduğu tespit edilen Fethullahçı Terör Örgütüne (FETÖ/PDY) aidiyeti, iltisakı veya irtibatı belirlendiği için" kapatıldığı açık olan söz konusu Üniversite'de yaklaşık 5 ay çalışan davacının başka hiç bir ek delil veya bilgi ile desteklenmeksizin doğrudan Fetullahçı Terör Örgütünün (FETÖ/PDY) destekçisi ya da sempatizanı olduğu sonucuna ulaşılmasının, hukuki temeli olmayan bir genellemeye dayalı olduğu anlaşılmakla davalı idarenin güvenlik soruşturması ile hedeflediği amaca hizmet etmeyeceği sonucuna varılmıştır.

Kaldı ki, davacı hakkında "Silahlı Terör Örgütüne Üye Olmak" suçundan … Cumhiriyet Başsavcılığı tarafından yürütülen … sayılı soruşturmada 04/01/2019 tarihinde kovuşturmaya yer olmadığı yönünde karar verildiği, söz konusu kararda, davacının KHK ile kapatılan okullarda eğitim kaydının bulunmadığı, Bankasya hesabının olduğu, ancak bu hesabın bankanın TMSF'ye devrinden sonra 15/02/2016 tarihinde açılmış bir hesap olduğu, ayrıca herhangi bir hesap artışına rastlanmadığı ve herhangi bir "bylock" kullanıcı kaydına rastlanmadığı, bu sebeple "Silahlı Terör Örgütüne Üye Olmak" suçunu işlediğine dair yeterli somut delil bulunmadığı gerekçelerine yer verildiği görülmüştür.

Belirtilen durum karşısında, davacı hakkında yaptırılan güvenlik soruşturması sonucunda ilgili hakkında edinilen bilginin, davacının söz konusu örgüte aidiyeti, iltisakı veya irtibatı olup olmadığı, örgütle sıkı işbirliği içinde bulunup bulunmadığı, bunları destekleyip desteklemediği, sempatizanı olup olmadığı yönünden de titizlikle araştırılması, bu yöndeki kanaatin mümkün olduğunca farklı bilgi ve delillerle desteklenmesi,

ancak bu durumun sabit görülmesi halinde davacının kamu görevlisi mensubu olmasına izin verilmemesi gerekirken, bu yönde bir inceleme yapılmaksızın, başkaca bir delil ya da bilgi sunulmaksızın, sadece davacının KHK ile kapatılan üniversitede SGK kaydının mevcut olduğunun tespit edildiği gerekçesine dayalı olarak, güvenlik soruşturmasının olumsuz olduğundan bahisle tesis olunan dava konusu işlem açıkça hukuka aykırı olduğu kanaatine varılmıştır.

Öte yandan, davalı idarece, davacının güvenlik soruşturmasının olumsuz sonuçlanmasına neden olacak hukuken geçerli somut bilgi ve belgelerin tespit edilmesi durumunda, davacı hakkında her zaman gerekli işlemlerin tesis edilebileceği de açıktır. Bu itibarla; Bölge İdare Mahkemesince verilen ve hüküm fıkrası itibarıyla hukuka uygun bulunan kararın, yukarıda aktarılan gerekçe ile onanması gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.