Danıştay 8. Daire E.2021/1909 K.2024/5590

2- ... 3- ... 4-... 5-... 6- ... 7- ... 8- ... 9- ... 10- ... 11- ... VEKİLLERİ : Av. ...

KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Büyükşehir Belediye Başkanlığı VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU

... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... gün ve E:... , K:... sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ

Dava konusu istem: Kapatılan Darıca Belediye Başkanlığı tarafından 16/03/2011 tarihinde yapılan ihale ile (KY) harf grubu ticari taksi plakası kullanım hakkı sahibi olan davacılar tarafından, ... , ... ve ... isimli şahıslara verilen... , ... , ... numaralı ticari taksi plakalarının iptali için yapılan ... tarih ve ... sayılı başvurunun reddine ilişkin Trabzon Büyükşehir Belediye Başkanlığı Ulaşım Daire Başkanlığı'nın... tarih ve ... sayılı işleminin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; uyuşmazlığa konu ihaleyi kazandığı halde kendisine tebligat yapılmadığından bahisle gerekli usuli işlemlerin yapılarak plaka verilmesi istemiyle davalı idareye başvuran ... isimli şahsın başvurusunun reddi üzerine adı geçen şahıs tarafından açılan davada verilen Mahkemelerinin ...tarih ve E: ..., K: ... sayılı ret kararının ... Bölge İdare Mehkemesi ...

İdari Dava Dairesi'nin ... tarih ve E: ..., K: ... sayılı kararı ile kaldırılarak bu yönde yapılan başvurunun reddine ilişkin işlemin iptaline karar verildiği, davalı idarece emsal nitelikteki bu karara istinaden aynı hukuki durumda olan ve ihalede plaka almaya hak kazanan dava dışı ..., ... ve ... isimli şahıslara yaptıkları başvuru doğrultusunda plaka tahsisi yapılması amacıyla KDV dahil güncellenen ihale bedellerinin ödenmesi ve bu konuyla ilgili işlemlerin tamamlanması gerektiği hususu bildirilmek suretiyle 2886 sayılı Kanun ve ihale şartnamesindeki hükümler uyarınca gerekli tebligatın yapıldığı,

bunun üzerine adı geçen şahıslar tarafından ihale bedelleri ödenip gerekli işlemlerin tamamlandıktan sonra davalı idarece plaka tahsisleri yapıldığı, ... sayılı plakanın ... adına, ... sayılı plakanın ...adına, ... sayılı plakanın ise ... adına tescil edildiği, daha sonra ...ve ... isimli şahıslar tarafından adlarına tescilli olan plakaların yakınları olan üçüncü şahıslara devredildiğinin görüldüğü,

bu durumda, davalı idarece, ihale üzerinde bırakıldığı halde bu konuda kendilerine usulüne uygun şekilde tebligat yapılmayan dava dışı şahsılar adına aynı konuda verilmiş yargı kararı da dikkate alınarak 2886 sayılı Kanun ve ihale şartnamesinde yer alan düzenlemelere uygun olarak tebligat yapıldığı, bu şekilde yukarıda isimleri belirtilen dava dışı şahıslar hakkında ihalenin geçerlilik kazandığı, ihale bedellerini ödeyen dava dışı şahıslar hakkında mevzuata uygun olarak işlem tesis etmek suretiyle plaka tahsisi yapıldığı anlaşıldığından,

davacılar tarafından ...,..., ... nolu ticari taksi plakalarının iptali amacıyla yapılan 10/08/2018 tarih ve 23251 sayılı başvurunun reddine ilişkin Trabzon Büyükşehir Belediye Başkanlığı Ulaşım Daire Başkanlığı'nın 16/08/2018 tarih ve E.... sayılı işleminde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varıldığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu, ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacı tarafından, ihale kararının zimmet defterinde de görüleceği üzere tüm ihaleyi kazananlara imza karşılığı tebliğ edildiği, Akçaabat Belediye arşivindeki kayıtların dikkate alınmadığı, ihaleden 8 yıl gibi uzun bir süre sonunda taksi plakalarının hukuka aykırı olarak tahsis edildiği, süresinde ihale bedellerini yatırmadıkları hususları ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davalı idare tarafından, temyiz isteminin reddi ile Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Kapatılan Darıca Belediye Başkanlığı'nın ... tarih ve ... sayılı Encümen Kararı ile 15 adet ticari taksi plakası için ihale yapılmasına karar verildiği, bu karar uyarınca 16/03/2011 tarihinde kapalı teklif usulü ile yapılan ihalenin davacıların da aralarında bulunduğu 15 kişi üzerinde kaldığı, kapatılan Darıca Belediyesi'nin... tarih ve ... sayılı Encümen Kararı ile ihalenin onaylanması için ita amirinin oluruna sunulduğu ve ihalenin 29/03/2011 tarihinde onaylandığı, şartnamedeki ilgili maddeler gereği işlem yapılarak işin sonuçlandırılması yönünde kapatılan Darıca Belediye Başkanlığı'nın ... tarih ve ... sayılı yazılarının düzenlendiği,

ihale üzerinde kalan dava dışı ... ve ...isimli şahıslar 08/01/2018 tarihli dilekçeleri ile, ... isimli şahıs ise 13/03/2018 tarihli dilekçesi ile kendilerine ihalenin sonuçlandırılması yönünde tebligat yapılmadığını belirtilerek taksi plakalarının verilmesi istemiyle davalı idareye başvuruda bulunduğu,

bu dilekçelere istinaden Trabzon Büyükşehir Belediyesi UKOME'nin emsal yargı kararı dikkate alınmak suretiyle, kapatılan Belediye tarafından adı geçen bu şahıslara ihaleyi kazandığına dair tebligat yapılmadığından güncellenen bedeller üzerinden ihale şartnamesi uyarınca işin sonuçlandırılmasına ilişkin yazıları adı geçen başvuru sahiplerine tebliğ ettiği, bunun üzerine KDV dahil güncellenen ihale bedellerini ödeyen bu şahıslara..., ...,... sayılı plakaların tahsis edildiği,

yapılan ihale ile (KY) harf grubu ticari taksi plakası kullanım hakkı sahibi olan davacılar tarafından, adı geçen şahıslara verilen ..., ...,... sayılı plakaların iptali amacıyla ... tarih ve ... sayılı dilekçe ile davalı idareye başvuru yapıldığı, söz konusu plakaların emsal nitelikteki mahkeme kararına istinaden verildiğinden bahisle bu başvurunun reddine dair Trabzon Büyükşehir Belediye Başkanlığı Ulaşım Daire Başkanlığı'nın... tarih ve ...sayılı işleminin davacılara tebliği üzerine, anılan işlemin iptali istemiyle görülmekte olan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu'nun 7. maddesinin (f) fıkrasında.

"Büyükşehir ulaşım ana planını yapmak veya yaptırmak ve uygulamak; ulaşım ve toplu taşıma hizmetlerini plânlamak ve koordinasyonu sağlamak; kara, deniz, su ve demiryolu üzerinde işletilen her türlü servis ve toplu taşıma araçları ile taksi sayılarını, bilet ücret ve tarifelerini, zaman ve güzergâhlarını belirlemek; durak yerleri ile karayolu, yol, cadde, sokak, meydan ve benzeri yerler üzerinde araç park yerlerini tespit etmek ve işletmek, işlettirmek veya kiraya vermek; kanunların belediyelere verdiği trafik düzenlemesinin gerektirdiği bütün işleri yürütmek" büyükşehir belediyesinin görevleri arasında sayılmış, anılan Yasanın 9. maddesinde.

“Büyükşehir içindeki kara, deniz, su, göl ve demiryolu üzerinde her türlü taşımacılık hizmetlerinin koordinasyon içinde yürütülmesi amacıyla, büyükşehir belediye başkanı ya da görevlendirdiği kişinin başkanlığında, yönetmelikle belirlenecek kamu kurum ve kuruluşları ile, Türkiye Şoförler ve Otomobilciler Federasyonunun görevlendireceği ilgili odanın temsilcisinin katılacağı Ulaşım Koordinasyon Merkezi kurulur.

İlçe belediye başkanları kendi belediyesini ilgilendiren konuların görüşülmesinde koordinasyon merkezlerine üye olarak katılırlar. Ulaşım Koordinasyon Merkezi toplantılarına ayrıca gündemdeki konularla ilgili üye olarak belirlenmeyen ulaşım sektörü ile ilgili kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarından ihtisas meslek odalarının temsilcileri de davet edilerek görüşleri alınır.

Bu Kanun ile büyükşehir belediyesine verilen trafik hizmetlerini plânlama, koordinasyon ve güzergâh belirlemesi ile taksi, dolmuş ve servis araçlarının durak ve araç park yerleri ile sayısının tespitine ilişkin yetkiler ile büyükşehir sınırları dahilinde il trafik komisyonunun yetkileri ulaşım koordinasyon merkezi tarafından kullanılır. Ulaşım koordinasyon merkezi kararları, büyükşehir belediye başkanının onayı ile yürürlüğe girer.

Ulaşım koordinasyon merkezi tarafından toplu taşıma ile ilgili alınan kararlar, belediyeler ve bütün kamu kurum ve kuruluşlarıyla ilgililer için bağlayıcıdır. Koordinasyon merkezinin çalışma esas ve usulleri ile bu kurullara katılacak kamu kurum ve kuruluş temsilcileri, İçişleri Bakanlığı tarafından çıkarılacak yönetmelikle belirlenir.

Büyükşehir belediyelerine bu Kanun ile verilen görev ve yetkilerin uygulanmasında, 13.10.1983 tarihli ve 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun bu Kanuna aykırı hükümleri uygulanmaz.” kuralına yer verilmiştir.

15.06.2006 tarih ve 26199 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Büyükşehir Belediyeleri Koordinasyon Merkezleri Yönetmeliği'nin "Ulaşım Koordinasyon Merkezi" başlıklı üçüncü kısmının “Görev ve yetkileri” kenar başlıklı 18. maddesinde “(1) UKOME, büyükşehir içindeki kara, deniz, göl, nehir, kanal ve demiryolu üzerinde her türlü taşımacılık hizmetlerinin koordinasyon içinde yürütülmesini sağlamak üzere; ulaşım, trafik ve toplu taşıma konularında üst düzeyde yönlendirici karar alma, uygulama, uygulatma ve ilgili mevzuattaki usulüne göre gereken tesisleri kurma, kurdurma ve işletme hak ve yetkilerine haizdir.

Bu amaçla; a) Büyükşehir belediyesinin sınırları içinde, mevzuatla yetkili kılındığı durumlarda mahalli ihtiyaç ve şartlara göre trafik düzeni ve güvenliğini sağlamak amacıyla gerekli tedbirleri almakla, … ç) Kara, deniz, göl, nehir, kanal ve demiryolu üzerinde işletilen her türlü servis ve toplu taşıma araçları ile taksi sayılarını, bilet ücret ve tarifelerini, zaman ve güzergâhlarını belirlemek;

otobüs, taksi, dolmuş ve servis durak yerleri ile karayolu, yol, cadde, sokak, meydan ve benzeri yerler üzerinde araç park yerlerini tespit etmekle…d) Karayolu taşımacılığına ait mevzuat hükümleri saklı kalmak üzere, trafik düzeni ve güvenliği yönünden belediye sınırları içinde ticari amaçla çalıştırılacak yolcu ve yük taşıtları ile motorsuz taşıtların çalışma şekil ve şartları ile bu taşıtların teknik özelliklerini tespit etmek, çalıştırılabileceği yerler ile güzergâhlarını tespit etmek ve sayılarını belirlemek, bunlara izin ve çalışma ruhsatı vermekle, e) Büyükşehir belediyesinin sınırları içinde, ulaşım,

toplu taşıma ve trafik mevzuatının büyükşehir belediyesine verdiği yetki doğrultusunda uygulamaya yönelik yönlendirici karar almak ve görüş oluşturmakla,...” görevli ve yetkilidir kuralı, “Ulaşım Koordinasyon Birimi” kenar başlıklı 21. maddesinde, “(1) UKOME'nin sekreterya hizmetleri, büyükşehir belediye başkanlığı bünyesinde bu amaçla oluşturulacak ulaşım koordinasyon birimi tarafından yürütülür.”.

“Görevleri" kenar başlıklı 22. maddesinde ise, “(1) Ulaşım koordinasyon birimi; a) Başkanın emir ve talimatları doğrultusunda gündemi hazırlar ve üyelere duyurur. b) Görüşme tutanaklarını düzenler. c) Alınan kararları yazar, üyelerin imzalarını tamamlatır ve ilgili mercilere gönderir. ç) UKOME toplantılarına üye gönderen kurum ve kuruluşlarla irtibatı sağlar. d) Büyükşehir belediye ve mücavir alan sınırları içinde nazım plana uygun arazi kullanım ve ulaşım planlama çalışmaları doğrultusunda büyükşehir ulaşım planının yapılması için gereken ön çalışmaları yaparak kurula sunar.” hükümlerine yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Yukarıda anılan mevzuat hükümlerinin birlikte değerlendirilmesinden, toplu taşıma araçları ile servis ve taksi sayılarının, bu araçların güzergahları ile bunların çalışma şekil şartlarının belirlenmesi, plaka hakları ile çalışma izin belgelerinin verilmesi konusunda karar verme yetkisinin Ulaşım Koordinasyon Merkezine ait olduğu anlaşılmakta olup, büyükşehir belediye başkanlığı bünyesinde oluşturulan ulaşım koordinasyon biriminin ya da daire başkanlığının bu konuda işlem tesis etme yetkisinin bulunmadığı açıktır.

Bu durumda, davacılar tarafından, taksi plakalarının iptali istemiyle yapılan başvurunun, davalı belediye Ulaşım Koordinasyon Merkezi Kurulu tarafından değerlendirilerek istem hakkında karar verilmesi gerekirken, bu konuda yetkisi bulunmayan davalı belediye Ulaşım Daire Başkanlığı tarafından tesis edilen dava konusu işlemde yetki yönünden hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna ulaşıldığından, dava konusu işlemde hukuka uygunluk görülmemiştir.

Bu itibarla, davanın reddi yönündeki Trabzon İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.