Danıştay 8. Daire E.2021/1998 K.2024/3005

Dava konusu istem: Davacı tarafından, ... plakalı aracın 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun Ek-2/3-A maddesi uyarınca trafikten (60 gün) men edilmesine ilişkin ... tarih ve ... seri numaralı işlemin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; dava konusu işlemde, ilgili belediyeden izin alınmaksızın ticari amaçlı yolcu taşımacılığı yapıldığı belirtilmişse de, bu durumun olay sırasında düzenlenecek tespit tutanağında yer alacak araç, güzergah, yolcu beyanı, ücret gibi bilgilerle taşımacılığın mahiyetinin kesin bir şekilde ortaya konulması gerekirken bu konuda herhangi bir tespit yapılmadığından daha açık bir anlatımla davacıya ait araçla ilgili belediyeden izin veya ruhsat almaksızın ticari amaçla taşımacılık yapıldığı her türlü şüpheden uzak, açık ve kesin delillerle ortaya konulmadığından, dava konusu işlemlerde hukuka uyarlık görülmediği gerekçesiyle işlemin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından, olay tutanağının düzenlenmesini zorunlu kılan bir düzenlemenin olmadığı, hem kaza tutanağından hem de sürücü ve yaralanan yolcunun savcılıkta vermiş oldukları ifadelerden ticari amaçlı yolcu taşındığının açıkça ortada olduğu, aracın renkleri belediyece belirlenen yeşil ve beyaz renklere boyalı halk otobüsü olduğu, işlemde hukuka aykırılık olmadığı ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'İN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

05.04.2019 günü saat 16:40 sıralarında Kırklareli Merkez ... Caddesi Kavşağında, sürücü Talip Birliker sevk ve idaresindeki ... plaka sayılı Özel Halk Otobüsü ile Ahmet Hakan Canay sevk ve idaresindeki ... plakalı aracın karışmış olduğu trafik kazası meydana geldiği, olay sonrasında yapılan incelemede ... plakalı araç içerisinde M.E. isimli bir yolcunun yaralandığı, araç muayenesinin süresi içerisinde yapılmamış olduğu ve ilgili belediyeden izin almadan belediye sınırlan içerisinde yolcu taşıdığının tespit edilmiş olması nedeniyle 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun Ek2/3. maddesi uyarınca aracın 60 gün trafikten men edilmesine ilişkin 05.04.2019 tarih ve 000799 seri numaralı işlemin tesis edilmesi üzerine anılan işlemin iptali istemiyle bakılmakta olan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunun Ek 2'nci maddesinde, "Araçlarını motorlu araç tescil belgesinde gösterilen maksadın dışında kullananlar ile sürülmesine izin veren araç sahiplerine 1.002 Türk lirası idari para cezası uygulanır. (Ek fıkra:21/2/2019-7166/5 md.) Ayrıca, araç on beş gün süre ile trafikten menedilir.

10/7/2004 tarihli ve 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu ve 3/7/2005 tarihli ve 5393 sayılı Belediye Kanunu kapsamında ilgili belediyeden; a) Çalışma izni/ruhsatı almadan, b) Alınan izin/ruhsatta belirtilen faaliyet konusu dışında, c) Alınan izin/ruhsatta belirtilen çalışma bölgesi/güzergâh dışında belediye sınırları dâhilinde yolcu taşımak yasaktır. Bu fıkranın (a) bendine uymayanlara 5.010 Türk lirası, (b) bendine uymayanlara 2.018 Türk lirası, (c) bendine uymayanlara 1.002 Türk lirası idari para cezası verilir. Fiilin işlendiği tarihten itibaren geriye doğru bir yıl içinde tekerrürü hâlinde, bu fıkrada yer alan idari para cezaları iki kat olarak uygulanır.

İşleteni veya sahibi, sürücüsünün kendisi olup olmadığına bakılmaksızın aracın bu maddenin üçüncü fıkrasına aykırı olarak kullanılmaması hususunda gerekli tedbirleri almak ve denetimini yapmakla yükümlüdür. Araç, bu maddenin üçüncü fıkrasının; a) (a) bendinin ihlali hâlinde altmış gün, b) (b) bendinin ihlali hâlinde otuz gün, c) (c) bendinin ihlali hâlinde ise on beş gün süreyle trafikten menedilir.

İlgili belediye tarafından tahdit veya tahsis kapsamına alınmış ve bu kapsamda verilmiş çalışma izninin/ruhsatının süresi bittiği hâlde, belediye sınırları dâhilinde yolcu taşıyan kişiye 1.002 Türk lirası idari para cezası uygulanır ve eksikliği giderilinceye kadar araç trafikten menedilir.

Ayırıcı işareti bulunmayan üçüncü fıkra kapsamındaki araçlardan taşımacılık hizmeti alanlara da 334 Türk lirası idari para cezası uygulanır." kuralına yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Yukarıda yer verilen hükümlere göre, ticari amaçlı taşıma yapanların gerekli izni/ruhsatı almaksızın ya da alınan izin/ruhsatta belirtilen faaliyet konusu dışında veya alınan izin/ruhsatta belirtilen çalışma bölgesi/güzergâh dışında belediye sınırları dâhilinde yolcu taşındığının tespit edilmesi durumunda, 2918 sayılı Kanun'un Ek 2/3. maddesinde belirtilen yaptırımların uygulanacağı açıktır.

Uyuşmazlıkta, 05.04.2019 günü saat 16:40 sıralarında işleme konu ... plakalı Özel Halk Otobüsünün karışmış olduğu trafik kazası sonrasında, olay yerinde hazırlanan kaza tespit tutanağında, açıkça araç içinde yolcu olarak bulunan M.E.'in yaralandığının belirtildiği, yaralanan yolcunun şikayetçi olması üzerine, olay günü yolcunun savcılıkta vermiş olduğu imzalı ifadesinin "Minibüste çok fazla yolcu vardı.", sürücünün imzalı ifadesinin ise "Otobüsün içinde yolcu olarak oturan M.E.'in yaralandığını öğrendim." şeklinde olduğu anlaşılmaktadır.

İşleme konu araç, belediyenin özel halk otobüsleri için belirlemiş olduğu yeşil ve beyaz renklerde olup ruhsatında kullanım amacı ticari-yolcu nakli olarak görünmektedir. Olay anında toplu taşıma aracı izin belgesi bulunmayan aracın yukarıda aktarılan yönetmelik hükmü gereğince belediye sınırları içerisinde ticari yolcu taşımacılığı yapamayacağı açıktır. Her ne kadar olay tutanağı düzenlenmemiş olsa da gerek kaza tespit tutanağından gerekse sürücü ve yaralanan yolcunun olay günü savcılıkta vermiş oldukları imzalı ifadelerinden işleme konu araçla ticari amaçlı yolcu taşımacılığının yapıldığının sabit olduğu, dolayısıyla işlemde hukuka aykırılık olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

Bu itibarla, dava konusu işlemin iptali yönündeki Edirne İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.