Danıştay 8. Daire E.2021/2347 K.2023/5999

2- … Hafif Raylı Sistemler Ulaşım San. ve Tic. A.Ş. VEKİLİ: Av. …

İSTEMLERİN KONUSU

… Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi'nin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ

Dava konusu istem: … tarih ve … yevmiye numaralı ihbarname ile bildirilen ve … plaka sayılı özel halk otobüsü ile toplu taşımacılık işi yapan müvekkili ile … Hafif Raylı Sistemler Ulaşım Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi arasında 26.12.2018 tarihinde imzalanan Eskişehir ili toplu taşıma işi sözleşmesinin feshedilmesine ilişkin ... Hafif Raylı Sistemler Ulaşım Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi (...) işleminin iptali istenilmektedir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: … İdare Mahkemesi'nce verilen … gün ve E:…, K:… sayılı kararda; davacıya ait … plaka sayılı özel halk otobüsünün, 2019 yılı itibariyle Eskişehir Büyükşehir Belediyesi Otobüsle Toplu Taşımacılık Esaslarına Dair Yönetmelik ile bu Yönetmelik uyarınca davacı ile davalı ... Hafif Raylı Sistemler Ulaşım Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi arasında 26.12.2018 tarihinde imzalanan Eskişehir ili toplu taşıma işi sözleşmesi uyarınca belirlenen yaş haddine ilişkin şartları taşımadığı anlaşıldığından mevzuata uygun olarak tesis edilen dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı kanaatine varıldığı belirtilerek davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... İdari Dava Dairesi'nin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararında; istinaf yoluyla kaldırılması istenilen İdare Mahkemesi kararında kanunda sayılan kaldırma nedenlerinin bulunmadığı anlaşıldığından ve dilekçede ileri sürülen iddialar da sözkonusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediğinden başvurunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacı tarafından, işleminin hukuka ve mevzuata aykırı olduğu ileri sürülerek istinaf kararının bozulması istenilmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'NIN DÜŞÜNCESİ: İstemin kabulü ile Mahkeme kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

… plaka sayılı özel halk otobüsü ile toplu taşımacılık işi yapan davacı ile ... Hafif Raylı Sistemler Ulaşım Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi arasında 26.12.2018 tarihinde imzalanan Eskişehir ili toplu taşıma işi sözleşmesinin … plakalı aracın 8 yaşını doldurduğu halde değişiminin yapılmadığından bahisle 13.06.2019 tarihinde feshedildiğinin … tarih ve … yevmiye numaralı ihbarname ile bildirilmesi üzerine anılan fesih işleminin iptali istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu'nun 7. maddesinin (f) bendinde, "Büyükşehir ulaşım ana plânını yapmak veya yaptırmak ve uygulamak; ulaşım ve toplu taşıma hizmetlerini plânlamak ve koordinasyonu sağlamak; kara, deniz, su ve demiryolu üzerinde işletilen her türlü servis ve toplu taşıma araçları ile taksi sayılarını, bilet ücret ve tarifelerini, zaman ve güzergâhlarını belirlemek; durak yerleri ile karayolu, yol, cadde, sokak, meydan ve benzeri yerler üzerinde araç park yerlerini tespit etmek ve işletmek, işlettirmek veya kiraya vermek;

kanunların belediyelere verdiği trafik düzenlemesinin gerektirdiği bütün işleri yürütmek." hükmüne, 7/p maddesinde. "Büyükşehir içindeki toplu taşıma hizmetlerini yürütmek ve bu amaçla gerekli tesisleri kurmak, kurdurmak, işletmek veya işlettirmek, büyükşehir sınırları içindeki kara ve denizde taksi ve servis araçları dahil toplu taşıma araçlarına ruhsat vermek." hükmüne.

26. maddesinde ise, "Büyükşehir belediyesi kendisine verilen görev ve hizmet alanlarında, ilgili mevzuatta belirtilen usullere göre sermaye şirketleri kurabilir. Genel sekreter ile belediye ve bağlı kuruluşlarında yöneticilik sıfatını haiz personel bu şirketlerin yönetim ve denetim kurullarında görev alabilirler.

Büyükşehir belediyesi, mülkiyeti veya tasarrufundaki hafriyat sahalarını, toplu ulaşım hizmetlerini, sosyal tesisler, büfe, otopark ve çay bahçelerini işletebilir; ya da bu yerlerin belediye veya bağlı kuruluşlarının % 50'sinden fazlasına ortak olduğu şirketler ile bu şirketlerin %50'sinden fazlasına ortak olduğu şirketler ile bu şirketlerin % 50'sinden fazlasına ortak olduğu şirketlere, 8/9/1983 tarihli ve 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu hükümlerine tabi olmaksızın belediye meclisince belirlenecek süre ve bedelle işletilmesini devredebilir." hükmüne yer verilmiştir.

5393 sayılı Belediye Kanununun 15. maddesinin 1. fıkrasının (f) bendinde; toplu taşıma yapmak; bu amaçla otobüs, deniz ve su ulaşım araçları, tünel, raylı sistem dahil her türlü toplu taşıma sistemlerini kurmak, işletmek, işlettirmek belediyelerin yetki ve imtiyazı olarak belirlenmiş; aynı maddenin 3. fıkrasında ise; belediyenin toplu taşıma hizmetini imtiyaz ya da tekel oluşturmayacak şekilde ruhsat vermek suretiyle yerine getirebileceği gibi toplu taşıma hatlarını kiraya verme yoluyla yerine getirebileceği hükme bağlanmıştır.

Davacı ile ... Hafif raylı Sistemler Ulaşım Sanayi ve Ticaret A.Ş. arasında imzalanan Eskişehir İli Otobüsle Toplu Taşıma İşi Sözleşmesinin "Taşımacının araç temini, değişimi ve hizmete başlama süresi" başlıklı 10. maddesinin 10.3. Numaralı bendinde "Sözleşme süresi içinde (01.01.2019-31.12.2019) yasal mevzuata ve yaş haddine uymayan (8 yaşını dolduran) taşımacılar mevcut araçlarını (Ülkenin ekonomik şartları göz önünde bulundurularak özellikle döviz kurlarındaki artışlar nedeniyle) en geç 120 gün içinde işletime hazır hale getirmek zorundadır. Taşımacı bu tarihte aracını işletmeye hazır hale getirmezse idare sözleşmeyi tek taraflı olarak ve hiçbir ihtara gerek olmaksızın fesheder" hükümüne yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Uyuşmazlık konusu olayda yukarıda aktarılan mevzuat hükümlerinin birlikte değerlendirilmesinden, Eskişehir İli Otobüsle Toplu Taşıma yapan ve ruhsatlı otobüsü 8 yaşını dolduran taşımacılara, ülkenin ekonomik şartları gereğince sözleşme süresince belirtilen yükümlülükleri yerine getirmesi için, idarece 120 günlük süre verilmesi ve araç sahibinin de otobüsünü bu süre içerisinde işletime hazır hale getirmesinin gerektiği açıktır.

Bu itibarla Mahkemece bu sürenin verilip verilmediğine ilişkin olarak 30/10/2019 tarihinde ara karar yapılarak davacıya, sözleşmenin ilgili maddesine göre aracını işletime hazır hale getirilmesi için süre verilip verilmediği, hazır hale getirmeyle ilgili idarece bir karar alınıp alınmadığının sorulduğu, ancak davalı idare tarafından bahse konu ara kararın bu kısmına yönelik herhangi bir cevap verilmediği görülmektedir.

Bu durumda; davacının, otobüsünü işletime hazır hale getirmesi için sözleşmede yer alan 120 günlük sürenin verilip verilmediği, bu konuya ilişkin davalı idarece karar alınıp alınmadığı hususunun netleştirilmeden eksik incelemeye dayalı olarak verilen davanın reddine ilişkin ilk derece Mahkemesi kararına yönelik istinaf istemini reddeden Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet görülmemiştir.