Danıştay 8. Daire E.2021/2419 K.2025/1497

Dava konusu istem: Niğde İli, Ulukışla İlçesi'nde davacı şirket uhdesinde bulunan ... sicil sayılı IV. Grup maden işletme ruhsatının, 2018 ve 2019 yılları için tahakkuk eden ruhsat bedellerinin tebliğ tarihinden itibaren 3 ay içerisinde yatırılmadığından bahisle, 3213 sayılı Maden Kanunu'nun 13. maddesi gereğince iptal edilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlemin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; mevzuat hükümlerine göre; ruhsat bedellerinin tamamının her yıl ocak ayının sonuna kadar yatırılmasının zorunlu olduğu, ruhsat bedelinin her yıl ocak ayının sonuna kadar tamamının yatırılmaması hâlinde yatırılmayan kısmının iki katı ruhsat bedeli olarak her yıl haziran ayının son gününe kadar yatırılmasının zorunlu olduğu,

aksi halde ruhsatın iptal edileceği, ruhsat bedellerinin yatırılması ile ilgili ruhsat sahibine ayrıca herhangi bir tebligat ve bildirim yapılmayacağı, bu durumda, 3213 sayılı Maden Kanunu'nun 13. maddesinin 14/02/2019 tarihinde yürürlüğe giren hali ile ocak ayı sonunda ödenmeyen ruhsat bedellerinin haziran ayı sonuna kadar iki katı olarak ödenmemesi halinde ruhsatın iptal edileceği hükmü karşısında, davacı şirketin haziran ayı sonuna kadar ruhsat bedelini ödeme imkanı varken 11/06/2019 tarihinde ruhsat iptaline yönelik tesis edilen dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesi ile dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından, davacı şirkete ait ruhsat sahası ile ilgili ödenmeyen 2016, 2017, 2018 ve 2019 yılı işletme ruhsat bedellerinin yazıların tebliğ tarihinden itibaren 3 ay içerisinde ödenmediği tespit edildiğinden 3213 sayılı Maden Kanunu'nun 13. maddesinin birinci fıkrası hükmü gereği 22/05/2019 tarihi itibariyle işletme ruhsatının ... tarih ve E:... sayılı yazıları ile iptal edildiği, söz konusu yazının ruhsat sahibinin KEP adresine 11/06/2019 tarihinde teslim edildiği, ruhsat sahibinin ruhsat bedelini ödemeyerek kanundan doğan yükümlülükleri yerine getirmediği,

davacının 2016-2017 yılları ruhsat bedellerini yatırmaması nedeniyle daha önce de ruhsatının iptal edildiği ancak davacı tarafından açılan davada, ruhsatın iptali işleminin iptaline karar verildiği, ruhsat hukukunun yeniden yürütüldüğü, ruhsat hukukunun yeniden yürürlüğe girmesiyle ruhsat sahibinin Maden Kanunundan doğan tüm yükümlülüklerinin de devam ettiği, davacının ruhsat hukuku yeniden devam etmesine rağmen yükümlülüklerini yerine getirmediğinden dava konusu işlem tesis edilerek ruhsatın iptal edildiği ve ruhsat hukukunun yeniden sona erdirildiği, dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davacı tarafından savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'İN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Niğde İli, Ulukışla İlçesinde davacı şirket uhdesinde bulunan ... sicil sayılı IV. Grup maden işletme ruhsatı 26/09/2017 tarihi itibariyle iptal edilmiş, ... İdare Mahkemesinde açılan dava sonucunda 03/01/2019 tarihinde dava konusu işlemin yürütülmesinin durdurulmasına karar verilmiş, akabinde ...

İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararı ile, idari para cezası ve ruhsat bedellerinin yatırılması gerektiğine dair davalı idare yazılarının davacı şirkete tebliğ edilememesi üzerine Resmi Gazete yoluyla ilanen tebligat yapılmak suretiyle dava konusu işlemin tesis edildiği, bu durumda.

Tebligat Kanunu'nun ilgili maddelerinde belirtilen usuller izlenmeden ve şartları oluşmadığı halde davacının adresi meçhul kabul edilerek ilanen tebligat yapılmak suretiyle dava konusu ruhsat iptali işleminin tesis edildiği ve dava konusu ruhsat iptaline ilişkin işlemin de davacı şirkete tebliğ edildiğine dair bir belge bulunmadığı anlaşıldığından,

3213 sayılı Maden Kanunu'nun 13. maddesi uyarınca "Ruhsat bedellerinin süresi içerisinde yatırılmaması veya eksik yatırılması durumunda 20.000 TL idari para cezası verilir ve ruhsat bedelinin üç ay içinde tamamlanmasının isteneceği" hükmü gereği davalı idare tarafından söz konusu Kanun hükmüne göre davacıya Tebligat Kanunu hükümleri çerçevesinde usulüne uygun olarak tebligat yapılarak ruhsat bedelinin yatırılması için yasada belirlenen süreler verilmeden,

2016 ve 2017 yılı ruhsat bedelinin yatırılmadığı gerekçesiyle işletme ruhsatının iptal edilmesine ilişkin sayılı dava konusu işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Aksaray İdare Mahkemesinin 03/01/2019 tarihli yürütmenin durdurulmasına dair kararı gereği ruhsat hukuku devam etmekte olduğundan; 2016 yılı (29.562,00 TL işletme ruhsat bedeli, 12.670,00 TL çevre uyum bedeli), 2017 yılı (30.694,00 TL işletme ruhsat bedeli, 13.154,00 TL çevre uyum bedeli), 2018 yılı (35.134,00 TL işletme ruhsat bedeli, 15.058,00 TL çevre uyum bedeli) ve 2019 yılı (43.473,00 TL işletme ruhsat bedeli, 18.631,00 TL çevre uyum bedelinin) ruhsat bedellerinin yazının tebliğinden itibaren 3 ay içerisinde yatırılması gerektiğine ilişkin 15/02/2019 tarihli işlem tesis edilmiştir.

Davacının verilen süre içerisinde ruhsat bedellerini ödemediği tespit edildiğinden, 3213 sayılı Kanunun 13/1. maddesi uyarınca ruhsatın 22/05/2019 tarihi itibariyle iptaline ilişkin ... tarihli ve ... sayılı işlem tesis edilmiştir.

Davacı şirket tarafından 2016 ve 2017 yılına ait olan ruhsat bedeli ödenmediğinden ruhsatın iptaline dair işleme karşı açılan davanın da derdest olması nedeniyle; 2018 ve 2019 yılına ait ruhsat bedellerinin yasal sürede yatırılmadığından bahisle, 3213 sayılı Maden Kanunu'nun 13. maddesi gereğince işletme ruhsatının iptal edilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlemin iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

3213 sayılı Maden Kanunu'nun "Tanımlar" başlıklı 3. maddesinde; ''Ruhsat Bedeli: Taban bedelinin, maden grubu ve alan büyüklüklerine göre belirlenen katsayılarla çarpılarak ekli (1) ve (2) sayılı tablolarda gösterildiği şekilde hesaplanarak her yıl ocak ayının sonuna kadar; arama ruhsatlarında tamamı genel bütçeye gelir kaydedilmek üzere ilgili muhasebe birimi hesabına, işletme ruhsatlarında ise %70’i genel bütçeye gelir kaydedilmek üzere ilgili muhasebe birimi hesabına, %30’u çevre ile uyum planı çalışmalarını temin etmek üzere maden gruplarına göre teminat olarak ruhsatı veren idarenin muhasebe birimi hesabına yatırılması gereken tutarı'' hükmü yer almaktadır.

Aynı Kanunun 18/02/2015 tarih ve 29271 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 6592 sayılı Kanun'un 9. maddesi ile değişik "Ruhsat bedeli, cezalar ve diğer yaptırımlar" başlıklı (Mülga) 13. maddesinin 1. fıkrasında. "Yürürlükteki ruhsatlar için her yıl ocak ayının sonuna kadar ruhsat bedelinin tamamının yatırılması zorunludur.

İşletme ruhsat bedelinin %70’i genel bütçeye gelir kaydedilmek üzere ilgili muhasebe birimi hesabına, %30’u çevre ile uyum planı çalışmalarını gerçekleştirmek üzere ruhsatı veren idarenin muhasebe birimi hesabına aktarılmak üzere Bakanlığın belirlediği bankada açılacak teminat hesabına yatırılır. I. Grup (a) bendi madenlerin ruhsat bedelleri ise, büyükşehir belediyesi dışındaki illerde il özel idaresi hesabına yatırılır.

Ruhsat bedelinin yatırılmaması veya eksik yatırılması hâlinde 20.000 TL idari para cezası verilir ve ruhsat bedelinin üç ay içinde tamamlanması istenir. Bu süre içinde ruhsat bedelinin yatırılmaması durumunda ruhsat iptal edilir. Verilen sürede yatırılmayan ruhsat bedelinin %70’ine tekabül eden tutar 6183 sayılı Kanun hükümlerine göre takip ve tahsil edilmek üzere ilgili tahsil dairesine bildirilir. Kaynak tuzlalarından ruhsat bedeli alınmaz.

Faaliyet sonrası sahanın çevre ile uyumlu hâle getirilmesini müteakip, çevre ile uyum bedeli iade edilir." hükmünde yer verilmiştir.

28/02/2019 tarih ve 30700 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 7164 sayılı Kanun'un 13. maddesi ile değişik 13. maddesinin 1. fıkrasında. "Ruhsat bedellerinin tamamının her yıl ocak ayının sonuna kadar yatırılması zorunludur. I. Grup (a) bendi maden ruhsatları hariç diğer grup madenlerin ruhsat bedelleri Genel Müdürlüğün belirlediği bankada açılacak hesaba yatırılır.

Yatırılan işletme ruhsat bedelinin %50’si genel bütçeye gelir kaydedilmek üzere ilgili muhasebe birimince Hazine hesabına on beş işgünü içinde aktarılır. I. Grup (a) bendi madenlerin ruhsat bedelleri ise, büyükşehir belediyesi olan illerde yatırım izleme ve koordinasyon başkanlığı hesabına, diğer illerde ise il özel idaresi hesabına yatırılır.

Ruhsat bedelinin her yıl ocak ayının sonuna kadar tamamının yatırılmaması hâlinde yatırılmayan kısmının iki katı ruhsat bedeli olarak her yıl haziran ayının son gününe kadar yatırılması zorunludur, aksi halde ruhsat iptal edilir. Ruhsat bedellerinin yatırılması ile ilgili ruhsat sahibine ayrıca herhangi bir tebligat ve bildirim yapılmaz.

İptal edilen ruhsatlar için ocak ayının sonuna kadar ödenmesi gereken ruhsat bedelinin ödenmeyen kısmı 6183 sayılı Kanun hükümlerine göre takip ve tahsil edilmek üzere ilgili tahsil dairesine bildirilir. Kaynak tuzlaları, lületaşı ve oltutaşı için düzenlenen ruhsatlardan ruhsat bedeli alınmaz.

Faaliyet sonrası sahanın çevre ile uyumlu hâle getirilerek 7 nci madde kapsamındaki mülkiyet izni sahiplerinden sahanın kabul edilerek teslim alındığına dair belgelerin Genel Müdürlüğe ibraz edilmesi şartı ile 6183 sayılı Kanunun 22/A maddesi kapsamında vadesi geçmiş borcunun ve bu Kanun kapsamında ruhsata ilişkin geçmiş borcunun bulunmaması hâlinde çevre ile uyum bedeli iade edilir." hükmüne yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

3213 sayılı Maden Kanunun 13. maddesinin 14/02/2019 tarihli değişiklik öncesi halinde yürürlükteki ruhsatlar için her yıl ocak ayının sonuna kadar ruhsat bedelinin tamamının yatırılmasının zorunlu olduğu, ruhsat bedelinin yatırılmaması veya eksik yatırılması hâlinde 20.000 TL idari para cezası verilerek ruhsat bedelinin üç ay içinde tamamlanmasının isteneceği ve bu süre içinde de ruhsat bedelinin yatırılmaması durumunda ruhsatın iptal edileceği hüküm altına alınmıştır.

Yukarıda madde metni yer alan değişiklik sonrasında ise, yine her yıl ocak ayının sonuna kadar ruhsat bedelinin tamamının yatırılmasının zorunlu olduğu, fakat ruhsat bedelinin her yıl ocak ayının sonuna kadar tamamının yatırılmaması hâlinde, yatırılmayan kısmın iki katı ruhsat bedeli olarak her yıl Haziran ayının son gününe kadar yatırılmasının zorunlu tutulduğu, aksi halde ise ruhsatın iptal edileceği düzenlemesine yer verilmiştir.

Bu durumda; yukarıda yer alan mevzuat hükümleri uyarınca davacının 2019 yılı işletme ruhsat bedelini Ocak ayı sonuna kadar yatırması gerekirken yatırmadığından, fiilin Ocak ayında gerçekleştiği dikkate alındığında fiilin işlendiği tarihte yürürlükte olan mevzuat hükmünün yani 7164 sayılı Kanun ile yapılan değişiklikten önceki düzenlemenin uygulanması amacıyla davacıya ruhsat bedellerinin yazının tebliğinden itibaren 3 ay içerisinde yatırılması gerektiğine ilişkin 15/02/2019 tarihli işlemin tesis edilmesinde hukuka aykırılık bulunmamaktadır.

Ancak, ... tarihli ve ... sayılı dava konusu işlem ile ruhsat iptaline karar verilmiş olup, 7164 sayılı Kanun ile yapılan değişiklik kapsamında ruhsat bedelinin iki katının Haziran ayının son gününe kadar yatırılmasının mümkün olduğu, dolayısıyla Haziran ayının son gününe kadar işletme ruhsat bedellerinin yatırılma imkanı tanınmış iken verilen süre dolmadan maden işletme ruhsatının 3213 sayılı Maden Kanunun 13. maddesi uyarınca iptaline ilişkin dava konusu işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır.