Danıştay 8. Daire E.2021/2562 K.2024/5329

Dava konusu istem: İzmir İli, Urla İlçesi dahilinde ve davacı uhdesinde bulunan S: ... sayılı II.grup işletme ruhsatına ilişkin olarak, 3213 sayılı Maden Kanununun 7. maddesinde belirtilen izinlerin tevdi edilemediğinden bahisle, Kanununun 24. maddesinin 11. fıkrası uyarınca ruhsat yürürlük tarihinden 15.10.2018 tarihine kadar olan dönem için 77.632,00 TL idari para cezası verilmesine ilişkin Enerji ve Tabi Kaynaklar Bakanlığı Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü'nün ... tarih ve ... sayılı işleminin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ...tarih ve E: ..., K: ... sayılı kararda; davacı uhdesinde bulunan S: ... sayılı II.grup işletme ruhsatının 15.10.2015 tarihinde yürürlüğe girdiği, Maden Kanunu'nun 7.maddesi uyarınca alınması gereken izinlerin en geç 15.10.2018 tarihine kadar davalı idareye sunulması gerektiği aksi takdirde uygulanacak yaptırımın yasada açıkça düzenlendiği, davacının ilgili idarelere süresinde başvurmadığı,

gerekli olan izinleri tamamlayarak bir an önce söz konusu madeni işletmeye başlama iradesinde bulunmadığı gibi Kanun'da belirlenen yükümlülüklerini süresi içerisinde yerine getirmediği görülmekle tanınan sürede gerekli izinlerin sunulmaması nedeniyle davacıya ruhsat yürürlük tarihinden 15.10.2018 tarihine kadar olan dönem için 77.632,00 TL idari para cezası verilmesine ilişkin Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü'nün ... tarih ve ... sayılı işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacı tarafından, davacının düzenlemeye uygun olarak başvuruları yapmasına karşın süreci nihayete erdirmesinin yasal nedenlerden dolayı mümkün olmadığı, davacının gerekli izinleri almak ve başvuruda bulunmak hususlarında herhangi bir ihmalinin bulunmadığı, tüm yükümlülüklerini yerine getirdiği, başvurusuna karşın işletme izni verilmemiş olmasının davacının kusur ve ihmalinden kaynaklanmadığı, Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davalı idare tarafından, savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'NIN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

İzmir İli, Urla ilçesi sınırlarında bulunan davacıya ait maden işletmesinin 3213 sayılı Maden Kanununun 24. maddesinin 11. fıkrasında belirtilen ''ruhsat sahiplerinin işletme ruhsatı yürürlük tarihinden itibaren 3 yıl içerisinde aynı yasanın 7. maddesinde belirtilmiş olan izinleri alamadıkları takdirde idari para cezası uygulanır hükmü uyarınca ruhsat yürürlük tarihinden 15/10/2018 tarihine kadar olan dönem için 77.632,00 TL idari para cezası verilmesine ilişkin Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü'nün ... tarih ve ... sayılı işleminin tesis edilmesi üzerine bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

3213 sayılı Maden Kanunu'nun "Tanımlar" başlıklı 3. maddesinde; işletme ruhsatının, işletme faaliyetlerinin yürütülebilmesi için verilen yetki belgesini, işletme izninin ise; bir madenin işletmeye alınabilmesi için izni ifade ettiği belirtilmiş, 7. maddesinde; " ... 9) Maden üretim faaliyetleri ile bu faaliyetlere dayalı ruhsat sahasındaki tesisler için işyeri açma ve çalışma ruhsatları il özel idareleri veya yatırım izleme ve koordinasyon başkanlığı tarafından verilir. ...

11) Çevresel etki değerlendirmesi işlemleri Çevre ve Orman Bakanlığı tarafından, diğer izinlere ilişkin işlemler de ilgili bakanlıklar ve diğer kamu kurum ve kuruluşlarınca çevresel etki değerlendirmesi sürecinde en geç üç ay içinde bitirilir..." hükmüne, "İşletme ruhsatı ve madenin işletilmesi" başlıklı 24. maddesinin 11. fıkrasında. "7 nci maddeye göre gerekli izinlerin alınmasından itibaren işletme izni verilir. Bu iznin verildiği tarihten itibaren Devlet hakkı alınır.

Ruhsat sahibince, işletme ruhsatı yürürlük tarihinden itibaren üç yıl içinde 7 nci maddeye göre alınması gerekli olan çevresel etki değerlendirme kararı, mülkiyet izni, işyeri açma ve çalışma ruhsatı ile Genel Müdürlüğün kayıtlarına işlenmiş alanlar ile ilgili izinlerin Genel Müdürlüğe verilmesini müteakip, işletme izni düzenlenir. Süresi içinde yükümlülükleri yerine getirilmeyen ruhsatlar için her yıl 50.000 TL idari para cezası verilir.

İşletme ruhsat süresi sonuna kadar bu fıkrada belirtilen izinlerden dolayı işletme izninin alınamaması hâlinde ruhsat süresi uzatılmaz." hükmüne yer verilmiştir.

Dava konusu işlemin tesis edildiği tarihte yürürlükte bulunan 21/09/2017 tarih ve 30187 sayılı Resmî Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Maden Yönetmeliğinin "İdari para cezaları" başlıklı 93. maddesinin 2. fıkrasında "İdari para cezaları ile ilgili bu Yönetmelikte hüküm bulunmayan hallerde 30/3/2005 tarihli ve 5326 sayılı Kabahatler Kanunu hükümleri uygulanır." düzenlemesine yer verilmiştir.

5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nun 5. maddesinde; "26.9.2004 tarihli ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun zaman bakımından uygulamaya ilişkin hükümleri kabahatler bakımından da uygulanır. Ancak, kabahatler karşılığında öngörülen idarî yaptırımlara ilişkin kararların yerine getirilmesi bakımından derhal uygulama kuralı geçerlidir. Kabahat, failin icraî veya ihmali davranışı gerçekleştirdiği zaman işlenmiş sayılır. Neticenin oluştuğu zaman, bu bakımdan dikkate alınmaz." kuralı yer almaktadır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Uyuşmazlıkta, davacının uhdesinde bulunan ruhsatın 15/10/2015 tarihinde yürürlüğe girdiği, ÇED belgesinin ancak Kanunun 7. madde izinleri için öngördüğü sürenin bitimine yaklaşık iki ay kala 17/08/2018 tarihinde alınabildiği, bu izin dışında diğer izinler için herhangi bir başvuru yapılmadığı, sonrasında 29/08/2018 tarihinde ÇED kararının ilânı üzerine yöre halkınca kararın iptali istemiyle ...İdare Mahkemesinin E: ...sayılı dosyasıyla dava açıldığı ve neticeten ÇED belgesinin iptaline karar verildiği, bu aşamadan sonra da ÇED belgesine bağlı olarak diğer izinler için girişimde bulunulmadığı görülmektedir.

Maden Kanununun 24. maddesiyle getirilen düzenlemelerin ihdas edilme amacının, işletme ruhsatı verilen sahaların en kısa sürede faaliyete alınarak, maden sahalarının atıl kalmasının önüne geçilmesi olduğu anlaşılmıştır.

Davacının, 3213 sayılı Kanun'un 24. maddesinin 11. fıkrasında öngörülen fiilinin sabit olduğu görüldüğünden, davacı şirkete idari para cezası verilmesi gerekmekte ise de; davacı şirketin idari para cezasına konu eyleminin, ruhsat yürürlük tarihinden 15/10/2018 tarihine kadar olan döneme ilişkin olduğu,

bu sebeple davalı idarece 3213 sayılı Kanunun 24. maddesinin 11. fıkrasında cezalandırılan her eylemin gerçekleştiği yılda yürürlükte olan mevzuat hükümlerine göre idari yaptırım uygulanması ve anılan yıla ait olmak üzere mevzuatta öngörülen tutarda idari para cezası verilmesi gerekirken, ilgili yıl itibariyle gerçekleşen eylem için davacı şirketin, dava konusu işlem tarihinde geçerli olan yeniden değerleme oranı uygulanarak 2019 yılı için geçerli olan idari para cezası ile tecziyesi yönünde tesis edilen dava konusu işlemde bu yönüyle hukuka ve mevzuata uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Bu itibarla, davanın reddi yönündeki ... İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.