Danıştay 8. Daire E.2021/2569 K.2024/2993

Dava konusu istem: Davacı kooperatif tarafından, kooperatife ait ... plakalı araçla çalışma izni/ruhsatı alınmadan belediye sınırları dahilinde yolcu taşımacılığı yapıldığından bahisle 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun Ek 2. maddesi gereğince anılan aracın 60 gün süre ile trafikten men edilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı Buharkent Trafik Tescil ve Denetleme Büro Amirliği işleminin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ...tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; uyuşmazlıkta, dosya içeriğinde mevcut işleme dayanak tespit tutanağından, araç sürücüsünün Aydın İlinde bulunan ...

Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi çalışanları olan yolcuları söz konusu fabrikadan alarak Buharkent İlçesi'ne taşıdığının anlaşıldığı, bakılan davada; davacı kooperatif tarafından, Denizli İli ile Aydın İli arasında yapılan taşımacılık faaliyetinin belediye sınırları dahilinde bir taşımacılık olmadığı, yurtiçi ticari yolcu taşımacılığı olduğunun görüldüğü, bu durumda, davacı kooperatifin sahip olduğu D2 yetki belgesi ile yurt içinde yolcu taşıma hakkının bulunduğunun açık olduğu,

gerek Karayolları Taşıma Kanununda gerekse bu Kanuna dayalı olarak çıkarılan yönetmelikte D2 yetki belgesi ile iller arası yolcu taşımacılığı yapmak için ilgili belediyelerden çalışma izni alınmasını gerekli kılan açık bir düzenleme bulunmadığı dikkate alındığında, davacının ilgili belediyeden güzergah izni almamasında kastı veya kusuru bulunduğundan söz edilemeyeceği, bu bakımdan hukuki güvenlik ve belirlilik ilkesi gereği davacının bu eksiklikleri kendisine hatırlatıldıktan sonra söz konusu belgeleri ikmal etmesi için makul bir süre tanınması gerekirken,

bu süreç işletilmeden doğrudan trafikten men edilmesi yönünde tesis edilen dava konusu işlemin ölçülülük ilkesine, hakkaniyete ve hukuka aykırı olduğu sonucuna varıldığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: 14/02/2020 tarihinde Buharkent İlçesinden Denizli İlinde bulunan ... Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketine personel taşımacılığı yapan davacı kooperatif üyesine ait ... plakalı aracın 14/02/2020 tarihinde ...

Caddesi üzerinde gerçekleştirilen denetime tabi tutulduğu, davacının 10/05/2018 tarihli D2 belgesi bulunduğu, yetki belgesinin 10/05/2023 tarihine kadar geçerli olduğu, ... firması ile personel taşıma sözleşmesi imzalandığı, düzenlenen tutanağın aracın sürücüsü ve ilgililer tarafından imzalandığı, söz konusu tespit esas alınmak suretiyle işlemin tesis edildiği....

Uyuşmazlık konusu olayda, komşu illerden Aydın'a ve Aydın'dan komşu illere yapılacak servis taşımacılığı kurallarının Aydın Büyükşehir Belediyesi Ulaşım Koordinasyon Merkezinin kararı ile belirlendiği, davacı tarafından bu kapsamda gerekli izinler alınmadan ... plakalı araç ile Aydın-Denizli-Aydın arasında personel taşımacılığı yapıldığı, her ne kadar taşımacılık faaliyetinin iller arasında olduğundan 4925 sayılı Yasa ve Karayolu Taşıma Yönetmeliği hükümlerinin uygulanması gerektiği iddia edilmekte ise de, olayda Aydın ilinde bulunan işçilerin alınarak Denizli ilinde bulunan fabrikaya bırakıldığı,

esasen personel servis hizmetinin Aydın İlinde bulunan işçilerin toplanması suretiyle bu il sınırları içerisinde de gerçekleştirildiği, Aydın Büyükşehir Belediyesi P Plaka Tahsisli ve Özel Servis Araçları Çalışma Usul ve Esaslarına İlişkin Ukome Kurul Kararı uyarınca alınması gereken izinler alındıktan sonra taşıcımacılık faaliyetinde bulunulması gerektiği, aksi yorumun iller arasında yapılan personel servis taşımacılığı faaliyetinin denetimsiz kalmasına neden olacağı, Karayolu Taşıma Kanunu ve Karayolu Taşıma Yönetmeliğinde servis taşımacılığı ile ilgili hükümlere yer verilmediği,

Aydın ili içerisine yapılacak servis taşımacılıklarında Belediye Kanununda verilen yetki kapsamında Aydın Büyükşehir Belediyesi tarafından belirlenen kurallara uyulması gerektiği sonucuna ulaşıldığından, dava konusu işlemde hukuka aykırılık, dava konusu işlemin iptali yolundaki İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmadığı gerekçesiyle kararın kaldırılmasına ve davanın reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacı tarafından, şehirlerarası yolcu taşımacılığı için D2 yetki belgesinin yeterli olduğu, belediyenin kendi sınırları içindeki yolcu taşımacılığında yetkili olduğu, işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı, kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davalı idare tarafından, kararın hukuka uygun olduğu belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'İN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Davacı kooperatife ait ... plakalı aracın 14/02/2020 tarihinde ... Caddesi üzerinde gerçekleştirilen denetime tabi tutulduğu, davacının 10/05/2018 tarihli D2 belgesi bulunduğu, yetki belgesinin 10/05/2023 tarihine kadar geçerli olduğu, davacı kooperatif ile ... firması arasında personel taşıma sözleşmesi (Aydın İli Buharkent İlçesi'nden alınan personelin Denizli İli'nde bulunan fabrikaya taşınması işi) olduğu,

davacı kooperatif adına kayıtlı ... plakalı otobüs cinsi aracın, büyükşehir belediye sınırlarında izinsiz ruhsat alınmadan yolcu taşınmak suretiyle 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun ek 2. maddesinin üçüncü fıkrasının (a) bendinin ihlal edildiğinden bahisle dördüncü fıkrasının (a) bendi uyarınca 60 gün süreyle trafikten men edilmesi üzerine bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

İLGİLİ MEVZUAT

2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununun Ek 2. maddesinde; "10/7/2004 tarihli ve 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu ve 3/7/2005 tarihli ve 5393 sayılı Belediye Kanunu kapsamında ilgili belediyeden;

a) Çalışma izni/ruhsatı almadan,

b) Alınan izin/ruhsatta belirtilen faaliyet konusu dışında,

c) Alınan izin/ruhsatta belirtilen çalışma bölgesi/güzergâh dışında

belediye sınırları dâhilinde yolcu taşımak yasaktır. Bu fıkranın (a) bendine uymayanlara 5.010 Türk lirası, (b) bendine uymayanlara 2.018 Türk lirası, (c) bendine uymayanlara 1.002 Türk lirası idari para cezası verilir. Fiilin işlendiği tarihten itibaren geriye doğru bir yıl içinde tekerrürü hâlinde, bu fıkrada yer alan idari para cezaları iki kat olarak uygulanır.

İşleteni veya sahibi, sürücüsünün kendisi olup olmadığına bakılmaksızın aracın bu maddenin üçüncü fıkrasına aykırı olarak kullanılmaması hususunda gerekli tedbirleri almak ve denetimini yapmakla yükümlüdür. Araç, bu maddenin üçüncü fıkrasının;

a) (a) bendinin ihlali hâlinde altmış gün,

b) (b) bendinin ihlali hâlinde otuz gün,

c) (c) bendinin ihlali hâlinde ise on beş gün

süreyle trafikten menedilir." kuralına yer verilmiştir

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Yukarıda yer verilen hükümlere göre, ticari amaçlı taşıma yapanların gerekli izni/ruhsatı almaksızın ya da alınan izin/ruhsatta belirtilen faaliyet konusu dışında veya alınan izin/ruhsatta belirtilen çalışma bölgesi/güzergâh dışında belediye sınırları dâhilinde

yolcu taşındığının tespit edilmesi durumunda, 2918 sayılı Kanun'un Ek 2/3. maddesinde belirtilen yaptırımların uygulanacağı açıktır.

Dava konusu işlemde, 2918 sayılı Kanun'un Ek 2/3-a maddesi uyarınca ilgili belediyeden izin alınmaksızın ticari amaçlı yolcu taşımacılığı yapıldığı belirtilmiş ise de bu durumun olay sırasında düzenlenecek imzalı tespit tutanağında yer alacak araç, güzergah, yolcu beyanı, yolcuları taşınan firma/okul ismi, ücret gibi bilgilerle taşımacılığın mahiyetinin kesin bir şekilde ortaya konulması gerekmektedir.

Her ne kadar temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında, düzenlenen tutanağın aracın sürücüsü ve ilgililer tarafından imzalandığı ve söz konusu tespit esas alınmak suretiyle işlemin tesis edildiği belirtilmişse de dosyada yer alan bilgi ve belgelerin incelenmesinden, olay tespit tutanağının görevli memurlarca düzenlenmediği, görüntü kayıtlarında sadece işleme konu aracın geçtiği cadde ve sokakların uzaktan görüntüsü olduğu, bu görüntülerden araç içinde yolcu olduğunun dahi anlaşılamadığı, dava konusu işlem olan men tutanağında işlem gerekçesi olarak "EK 2/3-A" belirtildiği,

bunun dışında söz konusu tutanakta ticari amaçlı yolcu taşımacılığını ispata ilişkin bir detaya yer verilmediği anlaşılmaktadır.

Dosyada, ticari mahiyette yolcu taşımacılığı olduğunu ispatlar nitelikte olay tespit tutanağı ya da başkaca herhangi bir delilin bulunmaması karşısında; davacıya ait araçla ilgili belediyeden izin veya ruhsat alınmaksızın yapıldığı iddia edilen ticari amaçlı yolcu taşımacılığı faaliyetinin her türlü şüpheden uzak, açık ve kesin delillerle ortaya konulamadığından, dava konusu işlemde hukuka uyarlık görülmemiştir.

Bu itibarla, davanın reddi yönündeki temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.