Danıştay 8. Daire E.2021/3515 K.2025/6357

Dava konusu istem: Davacı tarafından; Antalya ili, Gündoğmuş ilçesi, ... mahallesi, ... mevkiinde bulunan, Orman Ürünlerinin Satış Usul ve Esasları Hakkında Yönetmeliğin 9/1-(k) maddesi uyarınca tahsisli satış alanı olarak ayrılan 4.144,94 m³'lük ... numaralı bölmenin tarafına tahsisli satılması istemiyle yapılan başvurunun reddine ilişkin Gündoğmuş Orman İşletme Müdürlüğünün ... tarih ve ... sayılı işleminin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda. Orman Ürünlerinin Satış Usul ve Esasları Hakkında Yönetmeliğin 9/1-(k) maddesi uyarınca tahsisli satış alanı olarak ayrılan 4.144,94 m³'lük ... numaralı bölmenin tarafına tahsisli satılması istemiyle başvuru yapan gerçek kişi davacının, satışın yapılabilmesi için vergi mükellefi olması gerektiğine ilişkin bir şart bulunmadığı açık olup;

öte yandan, söz konusu bölmenin tek başvuru sahibi olan davacının mevcut işgücü kapasitesi oranında bölünmek suretiyle satışının gerçekleştirilebileceği de anlaşılmakla, davacının başvurusunun vergi mükellefi olmadığı ve mevcut işgücü kapasitesinin bu yerin tamamının tahsisli satışı için yeterli olmadığı gerekçesiyle reddedilmesine dair dava konusu işlemde hukuka ve mevzuata uygunluk bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından, orman arazisi içerisinde yer alan bölmelerin tahsisinin hangi aşamalardan sonra yapılacağının mevzuatta açıkça belirtildiği, mevzuata göre bir bölmenin dikili gövde hacmi belirlendikten sonra çaplara göre damga dağılımı ve genel hacme göre oranlarının belirlendiği, idarelerince tesis edilen işlemin hukuka uygun olduğu, dava konusu işleme konu tahsisli dikili ağaç satışı işinin mevzuata göre doksan gün içinde bitirilmesi gereken iş ve işlemler olduğu, belirlenen süre içinde talepçinin ortaya koyduğu iş gücüyle bitirilmesinin mümkün olmadığı,

Mahkeme kararına göre sahanın adaletli bir bölüşüm yapılarak işleme devam edebileceğinden bahsedilmişse de, talep edilen bölmenin çok büyük bir alan olup satışı yapılan damgalardaki emvallerin birbirine karışma riski olup birden farklı müstecirin alanda aynı anda çalışması halinde kaos çıkacağı, ayrıca sahanın bölünebilmesi için ayırıcı unsurların gerekli olduğu (dere, yol vs.), dava konusu alanda ise bu şekilde bir ayırıcı unsur bulunmadığı,

Mahkemece bu durumun keşif yapılarak gözlemlenebileceği, alanın gençleştirme sahası olduğu gençleştirme takvimine göre damgalanan ağaçların kesiminin bir an önce yapılıp kesim sahasından çıkılması gerektiği, o nedenle alanın bölünebilirlik ve iş gücüyle sahanın oranlanmasının hukuken ve fiilen mümkün olmadığı, ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ...'NUN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Davacı tarafından; Antalya ili, Gündoğmuş ilçesi, ... mahallesi, ... mevkiinde bulunan, Orman Ürünlerinin Satış Usul ve Esasları Hakkında Yönetmeliğin 9/1-(k) maddesi uyarınca tahsisli satış alanı olarak ayrılan 4.144,94 m³'lük ... numaralı bölmenin tarafına tahsisli satılması istemiyle yapılan 08/08/2018 tarihli başvurunun reddine ilişkin Gündoğmuş Orman İşletme Müdürlüğünün ... tarih ve ... sayılı işleminin iptali istemiyle dava açılmıştır.

Davacı tarafından davalı idareye verilen 27/08/2018 tarihli dilekçe ile Gündoğmuş Orman İşletme Müdürlüğü sınırları içinde damgası yapılan ... nolu bölmeyi Orman Genel Müdürlüğünün yönetmeliği gereği tahsisen köyde oturan gerçek kişi olarak almak istediği, bu konuda 08/08/2018 tarihinde dilekçe verdiği, kendisinden başka bir belge istenilmediği, istenilen bir belge olması halinde belgelerin istenildiği an getirmeye hazır olduğu belirtilmiştir.

Orman Genel Müdürlüğünün ...tarih E... sayılı yazısı ile Antalya Orman Bölge Müdürlüğüne, davacının vergi mükellefi olmadığı belirtilmiştir.

Antalya Orman Bölge Müdürlüğünün ... tarihli E... sayılı işlemi ile davacının talep tarihinde vergi mükellefi olmadığından başvurusunun olumsuz sonuçlandığı, 6877/A numaralı Dikili Ağaç Satış Esasları tamiminin 4.8.1 bendi gereği, davacının hane halkı sorgulandığında, hane halkı iş gücünün üç kişiden oluştuğu, talep edilen bölmenin dikili damgasının 4.144,945 m3 olup bir kişinin verilen sürede kesebileceği miktar dikkate alındığında talep edilen bölme için davacının iş gücünün yeterli olmadığı bu nedenle talebin uygun görülmediği belirtilmiştir.

İLGİLİ MEVZUAT

Devlet ormanlarından elde edilen ürünlerin satış işlemlerine ilişkin usul ve esasları düzenlemek amacıyla çıkarılan ve 20/03/2015 tarih ve 29301 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Orman Ürünlerinin Satış Usul ve Esasları Hakkında Yönetmeliğin "Orman Ürünlerinin Tahsisli Satışları" başlıklı dördüncü bölümünün "Tahsisli Satışların Esas ve Usulleri" başlıklı 9. maddesinin 1. fıkrasının;

(k) bendinde " Sınırları içinde Devlet ormanı bulunan köylerde ve nüfusu 2500’den aşağı olan kasabalarda, orman köylerini kalkındırma kooperatifleri ile köylerdeki gerçek kişilere amenajman ve silvikültür planlarına göre ormanlardan çıkarılacak dikili ağaçlar, (...) tahsisli satış usulüyle satılabilir.

(2) Bölge müdürlükleri ve müdürlüklerce birinci fıkra hükümleri çerçevesinde verilecek tahsis miktarı yetkisi ve satış şartları Genel Müdürlükçe belirlenir." hükmüne yer verilmiştir.

Anılan yönetmelik hükmü dayanak alınarak çıkarılan 303 numaralı Oduna Dayalı Orman Ürünlerinin Satış Usul ve Esasları tebliğinin "5.10.Tahsisli Satışların Usul ve Esasları" kısmının bahsi geçen Yönetmeliğin 9. maddesinin 1. fıkrasının (k) bendine göre yapılacak tahsisli satışlara ilişkin 5.10.14. numaralı bölümünde; "Sınırları içinde Devlet ormanı bulunan köylerde ve nüfusu 2500’den aşağı olan kasabalarda, orman köylerini kalkındırma kooperatifleri ile köylerdeki gerçek kişilere amenajman ve silvikültür planlarına göre ormanlardan çıkarılacak dikili ağaçlar tahsisen satılabilir. Tahsisli dikili ağaç satışları, Genel Müdürlükçe düzenlenen Dikili Ağaç Satış Tamimi hükümlerine göre yapılır." düzenlemesi bulunmaktadır.

Bu kapsamda çıkarılan 6877/A numaralı Dikili Ağaç Satış Esasları tamiminin "Tahsisli Dikili Ağaç Satış Esasları" başlıklı dördüncü bölümünün 4.8. numaralı bendinde;"Tahsisli dikili ağaç satışı yapılabilecek gerçek ve tüzel kişiler;

4.8.1. Orman Ürünleri Satış Usul ve Esasları Hakkında Yönetmeliğin 9 uncu maddesinin (1) inci fıkrasının (k) bendine göre “Sınırları içinde Devlet ormanı bulunan köylerde ve nüfusu 2500'den aşağı olan kasabalarda, orman köylerini kalkındırma kooperatifleri ile köylerdeki gerçek kişilere amenajman ve silvikültür planlarına göre ormanlardan çıkarılacak dikili ağaçlar” tahsisli satış usulüyle satılabilir.

Mülki hudutları içinde tahsisli satışın yapılacağı dikili ağaçların bulunduğu, köy ve nüfusu 2.500'den aşağı kasabalarda kurulu; orman köylerini kalkındırma kooperatiflerine veya köy nüfusuna kayıtlı ve o köyde oturan gerçek kişilere tahsisli dikili ağaç satışı yapılabilir. Tahsisli dikili ağaç satışı yapılmasında, gerçek ve tüzel kişilerin iş gücü kapasiteleri ve işi yapabilirlik durumları göz önüne alınır ve iş gücünü aşan miktarlarda satış yapılmaz.

Bu kapsamda tahsisli dikili ağaç satışı yapılacak yerlerde duyuru yapılarak tahsisli satış talebi olup olmadığı, varsa talep sahipleri ve miktarları belirlenir.

İşletme Müdürlüklerince, orman köylerini kalkındırma kooperatifleri ile köy nüfusuna kayıtlı kişilere verilecek tahsisli dikili ağaç satış miktarının toplamı yıllık 5.000 m3'ü geçecek olması halinde Bölge Müdürlüğünden izin alınır.

Satışa çıkarılacak dikili kabuklu gövde hacmi (DKGH) miktarı talebe göre az ise; tahsisli dikili ağaç satışı yapılacak kooperatifler ile köylerdeki gerçek kişilere, iş gücü miktarları göz önüne alınarak kura ile tespit edilerek, haksızlığa meydan verilmeden adaletli bir bölüşüm sağlanır." hususları belirtilmektedir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

6877/A numaralı Dikili Ağaç Satış Esasları tamiminde, tahsisli dikili ağaç satışı yapılmasında gerçek kişilerin iş gücü kapasiteleri ve işi yapabilirlik durumlarının göz önüne alınması gerektiği, iş gücünü aşan miktarda satış yapılamayacağı, anılan Tamimin 1.11. maddesinde, dikili ağaç satışında üretim (kesim, sürütme, taşıma) süresi sahanın teslimini müteakip en fazla, dikili kabuklu gövde hacmi 3.000 m3 ve üzerindeki sahalarda 90 gün olduğu belirtilmiştir.

Antalya Orman Bölge Müdürlüğünün ... tarihli E... sayılı yazısında, 6877-A Dikili Ağaç Satışları Tamiminin Tahsisli Dikili Ağaç Satış Esaslarının yer aldığı 4.8.1 bendine göre, gerek kooperatif gerek köyde oturan gerçek kişiler tarafından yapılan tahsis taleplerinde, kooperatifler için iş gücü, üye sayıları ve daha önceki yıllarda kapasiteleri dikkate alınarak, köyde oturan gerçek kişilerin iş güçleri ise hane halkı (kendi, eşi ve çocukları) dikkate alınarak bir kişinin verilen sürede kesebileceği miktar göz önüne alınarak talep edilen bölmenin dikili damgasına göre işlemlerin sonuçlandırılması gerektiği belirtilmiştir.

Anılan yazıda, örnek olarak, üç kişilik bir aileye sahip köyde oturan gerçek kişiye 3000 m3 lük verilmesi doğru olmayacağı, on kişilik faal üyeye sahip bir kooperatife bir yıl önce verilen sürede ancak 1.000 m³'lük kesim yapabildiği görüldüğünden, bunun çok üzerinde bir alan için yapılacak tahsislerde bu durumun göz önünde tutulması gerektiğinin belirtildiği görülmektedir.

Davacının kendisine tahsisen satılmasını talep ettiği ... nolu bölümde 4.144,94 m³'lük üretim yapılması gerektiği, davacının hane halkının kendisi, eşi ve kızı olmak üzere üç kişiden ibaret olduğu, davacının 1947 doğumlu eşinin ise 1953 doğumlu olduğu göz önüne alındığında, ... nolu bölmede yapılması gereken işin davacının işgücünü aşan miktarda olduğu anlaşılmaktadır.

Davalı idarenin dikili ağaç satışı için verilecek bir alan için başvuran kişileri iş gücü ve işi verilen sürede yapabilme kapasiteleri çerçevesinde değerlendirilerek, talepleri olumlu veya olumsuz şekilde cevaplandırılabileceği açıktır. Mahkeme kararıyla davalı idarenin dikiliden tahsisen satılmak istenen bir bölmeyi, başvuranların iş gücüne göre tekrar bölerek ayırmak için zorlanamayacağı, aksi halin kabulünün idare yerine geçerek karar almak anlamına geleceği açıktır.

Davacının başvurusunun ... nolu bölümün tamamının kendisine satılmasına yönelik olduğu, başvuru dilekçesinde bu bölümün belli bir kısmının satılmasına yönelik bir talebinin bulunmadığı, dava konusu işlemin de davacının ... nolu bölümün tamamının kendisine satılmasına yönelik başvurusunun reddine dair olduğu göz önüne alındığında, dava konusu ... nolu bölümün davacının işgücü kapasitesi oranında bölünmek suretiyle belli bir kısmının davacıya satılıp satılamayacağı hususunun ise bu dava kapsamında değerlendirilemeyeceği açıktır.

Bu nedenle, davacının 4.144,94 m³'lük üretim yapılması gereken ... Mahallesi ... Mevkiinde bulunan ... nolu bölümü tahsisli satış usulüyle satın alma istemiyle davalı idareye yaptığı başvurunun talebine konu bölümün işgücünü aşan miktarda olduğu gerekçesiyle reddine dair dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmış olup, dava konusu işlemin iptali yönündeki ... İdare Mahkemesi kararına yönelik davalı idarenin istinaf başvurusunun kabulü ile istinafa konu kararın kaldırılarak davanın reddine karar verilmesi gerekirken, aksi yönde verilen kararda hukuki isabet bulunmamıştır.