Danıştay 8. Daire E.2021/3541 K.2023/6085

Dava konusu istem: Ondokuz Mayıs Üniversitesi Hukuk Fakültesi 4. sınıf öğrencisi olan davacının, iki dersi aynı dönemde alamamasına ilişkin işlem ile buna dayanak Ondokuz Mayıs Üniversitesi Önlisans ve Lisans Eğitim Öğretim Yönetmeliğinin 10. maddesinin 5. fıkrasına eklenen "kısmen dahi olsa çakışan dersler birlikte alınamaz." cümlesinin iptaline karar verilmesi istenilmektedir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti:. İdare Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararında.

"Davacının iki dersi aynı dönemde alamamasına ilişkin işlem yönünden" davalı idare tarafından Mahkemeye sunulan ve 18/12/2019 tarihinde kayda giren dilekçeyle, yeni bir ders programı oluşturularak davacının mağduriyetinin giderildiğinin belirtildiği, davacının mağduriyetini giderecek şekilde hazırlanan yeni ders programının dosyaya sunulduğu, dolayısıyla dava konusu işlemin tüm sonuçlarıyla birlikte davalı idarece ortadan kaldırıldığı anlaşıldığından, uyuşmazlığın konusu kalmayan bu kısmı hakkında karar verilmesine mahal bulunmadığı.

"Dava konusu işleme dayanak olan Ondokuz Mayıs Üniversitesi Önlisans ve Lisans Eğitim Öğretim Yönetmeliğinin 10. maddesinin 5. fıkrasına 14/07/2019 tarihli Resmi Gazete'de yayınlanan değişiklik ile eklenen 'kısmen dahi olsa çakışan dersler birlikte alınamaz.

Ancak devam şartını sağlamış başarısız öğrenciler çakışan derslere kayıt yaptırabilirler.' kısmı yönünden" davalı idarenin birincil görevinin öğrencilerin eğitim ve öğretiminin sağlanması ve bunun için gerekli tedbirlerin alınması olduğu göz önüne alındığında dava konusu düzenlemenin,

öğrencilerin bazı durumlarda kısmen çakışan ama devam mecburiyetini yerine getirebileceği ihtimali bulunan dersleri birlikte alamaması durumuna sebep olması nedeniyle gerektiğinde eğitimini bir yıl uzatmaya varacak kadar öğrenci için ağır külfetler doğuracak sonuçlar içerdiği dikkate alındığında kişilerin Anayasa ile güvence altına alınan eğitim hakkını kısıtlayıcı niteliğinin bulunması ve üniversitenin haftalık ders programında değişiklik yapmak suretiyle yaşanabilecek mağduriyetleri gerektiğinde engelleyebildiği hususu da gözetildiğinde söz konusu düzenleme ile getirilen kuralın,

hukuk devletinin bir gereği olan ölçülülük ilkesi ile bağdaşmadığı ve ilgililerin haklı beklentilerini korumadığı sonucuna varıldığından anılan düzenlemede hukuka uyarlık görülmediği gerekçesiyle davanın, ders programının çakışması nedeniyle iki dersin aynı dönemde alınmamasına ilişkin bireysel işlem kısmı yönünden konusu kalmadığından karar verilmesine yer olmadığına, dava konusu yönetmeliğin ilgili kısmınının iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Uyuşmazlık konusu yönetmeliğin 10. maddesinin 5. fıkrasına eklenen "kısmen dahi olsa çakışan dersler birlikte alınamaz." cümlesinin ...

İdare Mahkemesi'nin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararı ile iptaline karar verildiği, söz konusu Mahkeme kararının davalı idarece istinaf edilmesi üzerine, Dairenin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararıyla istinaf başvurusunun reddine karar verildiği, bu haliyle anılan Mahkeme kararıyla iptaline hükmedilmekle yürürlükten kalktığı sabit olan dava konusu düzenleme yönünden de işbu davanın konusuz kaldığı, konusu kalmayan davanın esası hakkında karar verilmesine olanak bulunmadığı gerekçesiyle davalı idarenin Mahkeme kararının iptale ilişkin kısmına karşı yapılan istinaf başvurusunun kabulüne, Mahkeme kararının bu kısmının kaldırılmasına,

dava konusu yönetmeliğin 10. maddesinin 5. fıkrasına eklenen "kısmen dahi olsa çakışan dersler birlikte alınamaz." yönündeki düzenleyici işlem hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından, kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : …

DÜŞÜNCESİ

Kararın düzeltilerek onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

İLGİLİ MEVZUAT

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 31. maddesinin atıfta bulunduğu 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 'Yargılama giderlerinin kapsamı' başlıklı 323. maddesinin (a) fıkrasında; başvurma, karar ve ilam harçları, yargılama giderleri arasında sayılmış, 'Yargılama giderlerinden sorumluluk' başlıklı 326. maddesinde; yargılama giderlerinin, aleyhine hüküm verilen taraftan alınacağı düzenlenmiş, 'Yargılama giderlerine hükmedilmesi' başlıklı 332. maddesinde; "Yargılama giderlerine, mahkemece resen hükmedilir. Yargılama gideri, tutarı, hangi tarafa ve hangi oranda yükletildiği ve dökümü hüküm altında gösterilir. Hükümden sonraki yargılama giderlerini hangi tarafın ödeyeceği, miktarı ve dökümü ile bu giderlerin hangi tarafa yükletileceği, mahkemece ilamın altına yazılır.

" hükmüne, 'Adli yardımla ertelenen yargılama giderlerinin tahsili' başlıklı 339. maddesinde; "Adli yardım kararından dolayı ertelenen tüm yargılama giderleri ile Devletçe ödenen avanslar dava veya takip sonunda haksız çıkan kişiden tahsil olunur..." hükmüne yer verilmiştir.

492 sayılı Harçlar Kanunu'nun 'Mevzuu' başlıklı 2. maddesinde; yargı işlemlerinden bu Kanuna bağlı (1) sayılı tarifede yazılı olanların yargı harçlarına tâbi bulunduğu, 'Mükellef' başlıklı 11. maddesinde; genel olarak yargı harçlarını davayı açan veya harca konu işlemin yapılmasını isteyen kişilerin ödemekle mükellef olduğu, 'Harçdan müstesna işlemler' başlıklı 13. maddesinin (j) fıkrasında.

Genel Bütçeye dahil idarelerin bu Kanunun 1 ve 3 sayılı tarifelerine giren bütün işlemlerinin harçtan muaf olduğu belirtilmekle birlikte, parantez içi hükmünde yukarıdaki işlemlerin hesaplanacak harçlarının, Genel Bütçeye dahil idarelerin haklılığı nispetinde karşı taraftan tahsiline igili yargı merciince karar verileceği düzenleme altına alınmış olup, 'Harç alma ölçüleri' başlıklı 15. maddesinde, yargı harçlarının (1) sayılı tarifede yazılı işlemlerden değer ölçüsüne göre nispi esas üzerinden, işlemin nev'i ve mahiyetine göre maktu esas üzerinden alınacağı, 'Harcın nispet' başlıklı 21. maddesinde;

yargı harçlarının (1) sayılı tarifede yazılı nispetler üzerinden alınması gerektiği, kurala bağlanmıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Temyize konu Kararın esasının incelenmesi:

Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

Temyize konu Kararın yargılama giderlerine ilişkin kısmının incelenmesi:

... İdare Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının hüküm fıkrasında; "davacının adli yardım talebi kabul edildiğinden dava aşamasında alınmayan...davalı idare harçtan muaf olduğundan harç tahsil müzekkeresi yazılmasına yer olmadığına" şeklinde karar verildiği görülmektedir.

Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri uyarınca, yargılama giderlerine hükmedilmesi kamu düzeninden olup re'sen incelenerek, bu kapsamda yapılan değerlendirmelerin aleyhe bozma yasağı kapsamı dışında olduğunun kabulü gerekmektedir.

Bu durumda, hüküm fıkrasında yer alan "davacının adli yardım talebi kabul edildiğinden dava aşamasında alınmayan...davalı idare harçtan muaf olduğundan harç tahsil müzekkeresi yazılmasına yer olmadığına" ibaresinin, "davacının adli yardım talebi kabul edildiğinden dava aşamasında alınmayan 44,40-TL başvuru harcı, 44,40-TL karar harcı, 73,10-TL YD harcı olmak üzere toplam 161,90-TL'nin davalı idareden tahsili için ilgili tahsil dairesine müzekkere yazılmasına" şeklinde düzeltilerek onanması gerektiği sonucuna ulaşılmaktadır.