Danıştay 8. Daire E.2021/3750 K.2024/6459

Dava konusu istem: Davacının maliki olduğu... plakalı araç ile ilgili belediyeden izin veya ruhsat alınmaksızın belediye sınırları dahilinde ticari amaçlı yolcu taşımacılığı yapıldığından bahisle, aracın 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun Ek 2/3 maddesi uyarınca altmış (60) gün süreyle trafikten men edilmesine ilişkin 27/11/2019 tarihli işlemin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda. Mahkemece yapılan 07.10.2020 tarihli Ara Kararı ile " İzmir Büyükşehir Belediye Başkanlığı'ndan.

Davacının maliki olduğu ... plakalı aracın çalışma ruhsatı ve güzergah izin belgesi bulunup bulunmadığının sorulmasına , eğer çalışma ruhsatı var ise; hangi tarihte çalışma ruhsatı ve güzergah izin belgesi verildiğinin açıklanarak bu hususa ilişkin bilgi ve belgelerin okunaklı bir örneğinin istenilmesine;" karar verildiği, Ara Kararına cevaben gönderilen ve Mahkeme kayıtlarına 09.11.2020 tarihinde giren dilekçe ve eklerinin incelenmesinden; davacıya ait ... plakalı araca ilişkin olarak Servis Araçları Yönergesi kapsamında 31.12.2018 tarihinde başvuruda bulunduğu,

iş bu plakalı araç için 31.12.2019 tarihine kadar geçerli olmak üzere çalışma izni verildiği, davacının araç model değişikliği istemiyle 03.12.2019 tarihinde İzmir Büyükşehir Belediyesi Ulaşım Daire Başkanlığına müracaatta bulunduğu ve araç marka model değişikliği yapıldığından davacıya ait araç ile belediye sınırları içinde izinsiz yolcu taşımacılığı yapıldığı tespit edildildiğinden işlem tesis edilmiş ise de, geçerli "S" ticari plakası ve çalışma ruhsatı bulunduğundan bahisle aracın 60 gün süreyle trafikten men edilmesine ilişkin işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılarak dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından, tesis edilen işlemin hukuka uygun olduğu, verilen kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davacı tarafından, istemin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Davacının maliki olduğu ... plakalı araç ile ilgili belediyeden izin veya ruhsat alınmaksızın belediye sınırları dahilinde ticari amaçlı yolcu taşımacılığı yapıldığından bahisle, aracın 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun Ek 2/3 maddesi uyarınca altmış (60) gün süreyle trafikten men edilmesine ilişkin 27/11/2019 tarihli işlemin tesis edilmesi üzerine anılan işlemin iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 18/10/2018 tarih ve 7148 sayılı Kanun'un 26. maddesi ile değişik Ek 2. maddesinde; "Araçlarını motorlu araç tescil belgesinde gösterilen maksadın dışında kullananlar ile sürülmesine izin veren araç sahiplerine 1.002 Türk lirası idari para cezası uygulanır. (Mülga cümle:21/2/2019-7166/5 md.)(…)

(Ek fıkra:21/2/2019-7166/5 md.) Ayrıca, araç on beş gün süre ile trafikten menedilir.

10/7/2004 tarihli ve 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu ve 3/7/2005 tarihli ve 5393 sayılı Belediye Kanunu kapsamında ilgili belediyeden;

a) Çalışma izni/ruhsatı almadan,

b) Alınan izin/ruhsatta belirtilen faaliyet konusu dışında,

c) Alınan izin/ruhsatta belirtilen çalışma bölgesi/güzergâh dışında

belediye sınırları dâhilinde yolcu taşımak yasaktır. Bu fıkranın (a) bendine uymayanlara 5.010 Türk lirası, (b) bendine uymayanlara 2.018 Türk lirası, (c) bendine uymayanlara 1.002 Türk lirası idari para cezası verilir. Fiilin işlendiği tarihten itibaren geriye doğru bir yıl içinde tekerrürü hâlinde, bu fıkrada yer alan idari para cezaları iki kat olarak uygulanır.

İşleteni veya sahibi, sürücüsünün kendisi olup olmadığına bakılmaksızın aracın bu maddenin üçüncü fıkrasına aykırı olarak kullanılmaması hususunda gerekli tedbirleri almak ve denetimini yapmakla yükümlüdür. Araç, bu maddenin üçüncü fıkrasının;

a) (a) bendinin ihlali hâlinde altmış gün, b) (b) bendinin ihlali hâlinde otuz gün, c) (c) bendinin ihlali hâlinde ise on beş gün süreyle trafikten menedilir. İlgili belediye tarafından tahdit veya tahsis kapsamına alınmış ve bu kapsamda verilmiş çalışma izninin/ruhsatının süresi bittiği hâlde, belediye sınırları dâhilinde yolcu taşıyan kişiye 1.002 Türk lirası idari para cezası uygulanır ve eksikliği giderilinceye kadar araç trafikten menedilir. Ayırıcı işareti bulunmayan üçüncü fıkra kapsamındaki araçlardan taşımacılık hizmeti alanlara da 334 Türk lirası idari para cezası uygulanır." düzenlemesi yer almaktadır.

5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu'nun "Büyükşehir ve ilçe belediyelerinin görev ve sorumlulukları" başlığını taşıyan 7. maddesinin 1. fıkrasının (f) bendinde, "Büyükşehir ulaşım ana plânını yapmak veya yaptırmak ve uygulamak; ulaşım ve toplu taşıma hizmetlerini plânlamak ve koordinasyonu sağlamak; kara, deniz, su ve demiryolu üzerinde işletilen her türlü servis ve toplu taşıma araçları ile taksi sayılarını, bilet ücret ve tarifelerini, zaman ve güzergâhlarını belirlemek; durak yerleri ile karayolu, yol, cadde, sokak, meydan ve benzeri yerler üzerinde araç park yerlerini tespit etmek ve işletmek, işlettirmek veya kiraya vermek;

kanunların belediyelere verdiği trafik düzenlemesinin gerektirdiği bütün işleri yürütmek." büyükşehir belediyesinin görev ve sorumlulukları arasında sayılmıştır.

25/10/2017 tarih ve 30221 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Okul Servis Araçları Yönetmeliği'nin "Tanımlar" başlıklı 3. maddesinin (ğ) bendinde.

Özel izin belgesi: Karayolları Trafik Kanunu, Büyükşehir Belediyesi Kanunu, Belediye Kanunu, 18/7/1997 tarihli ve 23053 mükerrer sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Karayolları Trafik Yönetmeliği ve bu Yönetmelik ile Ulaşım Koordinasyon Merkezi (UKOME), il-ilçe trafik komisyonu kararlarına uygunluğu anlaşılan okul servis araçlarına büyükşehirlerde ilgili büyükşehir belediyeleri, diğer yerlerde ise ilgili belediyeler tarafından verilen ve okul servis aracının ilgili büyükşehir belediyesi/belediye sınırları içinde izleyeceği güzergah ile işletenini, şoförünü, rehber personelini, taşıtın plakasını, cinsini,

taşıma sınırını belirten belgeyi ifade ettiği, "Taşımacının şartları ve yükümlülükleri" başlıklı 5. maddesinin 2. fıkrasının (c) bendinde. Taşımacılar. Taşımanın tamamının veya bir kısmının bir büyükşehir belediyesi/belediye sınırları içerisinde gerçekleşmesi halinde; şehir içinde izlenecek güzergâh için ilgili büyükşehir belediyesinden/belediyeden özel izin belgesi almakla yükümlü oldukları düzenlemesi yer almaktadır.

İzmir Büyükşehir Belediyesi Servis Araçları Yönergesi'nin 9. maddesinde, "Servis Araçlarına İzin Verilmesi ile İlgili İşlemler: (a) İzmir Büyükşehir Belediyesi sınırları içinde, “Araç Uygunluk Belgesi”, “Servis Aracı Çalışma ve Servis İzin Belgesi (Ruhsat)” ve “Servis Aracı Çalışma ve Okul Servis Aracı İzin Belgesi” İBŞB Toplu Ulaşım Hizmetleri Şube Müdürlüğü tarafından bu Yönerge hükümlerine ve UKOME Kararlarına uygun olarak verilir. Bu belgeleri almaları zorunlu olup, bu belgeler olmadan servis taşımacılığında araç çalıştırmak yasaktır. " düzenlemesi, 14.maddesinde, "Başvuru, “Servis Aracı Çalışma İzin Belgesi (Ruhsat)” ve “Servis İzin Belgesi” Alımı: (4) “Servis Aracı Çalışma İzin Belgesi (Ruhsat)”, Trafik tescil ruhsatında kayıtlı olan araç sahiplerine, vekaletlisine veya Bağlı

bulunduğu oda temsilcisine verilir. Araç değişikliği ve araç sahip değişikliği durumlarında, alınmış olan “Servis Aracı Çalışma İzin Belgesi (Ruhsatı)”, “Okul Servis Aracı Servis İzin Belgesi” ve “Kamu Personel Servis Aracı Servis İzin Belgesi” “ geçersiz olup bu Yönerge koşullarında tekrar yenilenmesi gerekir." Düzenlemesi bulunmaktadır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Mevzuat gereğince ilgililer, taşımacılık faaliyeti yapabilmek için bir takım izin ve belgeleri önceden temin etmek zorundadırlar. Denetim tarihine kadar gerekli izin ve belgeleri almaksızın taşımacılık yapanların eğer denetim olmazsa idi bu izinsiz faaliyete devam edecekleri; böylece izin almak suretiyle faaliyet yürütenlerin katlandıkları mali, idari ve toplumsal sorumluluklara katlanmayarak kamu düzenini ve trafik güvenliğini bozma yanında haksız rekabete de yol açtıkları sonucuna ulaşılmaktadır.

Yukarıda belirtilen mevzuat hükümleri uyarınca, idarenin denetim yaptığı sırada; araç sahipleri / araç sürücülerinin kullandıkları araçlar için gerekli olan ve yetkili makamlardan aldıkları izin / ruhsat gibi belgeleri denetim görevlilerine ibraz etmelerinin gerektiği, başka bir ifadeyle söz konusu belgelerin en geç denetim ve işlem tarihinde düzenlenmiş bulunması gerekmekte olup, daha sonra temin edilen izin / ruhsat gibi belgeler, tesis edilen işlemleri hukuka aykırı hale getirmeyecektir.

Dosyanın incelenmesinden; 27/11/2019 tarihinde yapılan denetimde, ... plakalı ... model ... marka araç içerisinde ... Kolejinde öğrenim gören öğrencilerin olduğu bilgisinin yer aldığı, araç/ model değişikliği yaptığı bu plakalı araç için 03/12/2019 tarihinde Okul Servis Aracı Çalışma Ve Özel İzin Belgesi başvurusunda bulunulduğu, dosyada yer alan 31/12/2019 tarihine kadar geçerliliği bulunan Okul Servis Aracı Çalışma Ve Özel İzin Belgesinin ise 2012 model ... marka başka bir araca ait olduğu anlaşılmaktadır.

Davacının olay tutanağında tespit edilen öğrenci servis taşımacılığına ilişkin ... plakalı ... model ... marka araç için alınmış olan Okul Servis Aracı Çalışma Ve Özel İzin Belgesini işlem tarihi olan 27/11/2019 tarihinde dosyaya sunmadığı açıktır.

Ayrıca ... plakalı 2008 model Isuzu marka araç için Okul Servis Aracı Çalışma Ve Özel İzin Belgesi için dava konusu işlemin tesis edildiği 27/11/2019 tarihinden sonra 03/12/2019 tarihinde başvuru yapıldığı tespit edilmiştir.

Bu durumda, davacının dava konusu işlem tesis edildiği tarihte geçerli izin belgesi bulunmadığından dava konusu işlemde hukuka aykırılık görülmemiştir.

Bu itibarla, dava konusu işlemin iptali yönündeki ... İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.

KARŞI OY

(X)- ... Bölge İdare Mahkemesi ...İdari Dava Dairesinin ... gün ve E:..., K:... sayılı kararının; usul ve hukuka uygun olduğu sonucuna varıldığından, onanması gerektiği görüşüyle çoğunluk kararına katılmıyorum.