Danıştay 8. Daire E.2021/4493 K.2024/2605

Dava konusu istem: Davacı şirket tarafından, Samsun İli, Kavak İlçesi sınırları dahilinde bulunan ... sicil sayılı mermer işletme ruhsatlı sahaya yönelik olarak 3213 sayılı Maden Kanunu'nun 7. maddesinin 21. fıkrası uyarınca 46.579,00 TL idari para cezasıyla tecziyesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlemin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...

İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; dava konusu ruhsat sahasında, ... tarih ve ... sayılı Olur yazısına istinaden yapılan denetim sonucunda düzenlenen 26/10/2018 tarihli rapor dikkate alınarak dava konusu işlemin tesis edildiği, işleme dayanak olarak gösterilen 3213 sayılı Maden Kanununun 7. maddesinin 21. fıkrasının 28/02/2019 tarih ve 30700 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girdiği, dolayısıyla kabahate ilişkin olarak tespitin yapıldığı ve raporun düzenlendiği tarihlerde işleme dayanak gösterilen Kanun hükmünün yürürlükte olmadığı,

yürürlükteki mevzuat hükümlerinde ise bahse konu kabahat karşılığında idari para cezasının uygulanacağına yönelik herhangi bir hüküm yer almadığı, kabahatin işlendiği tarihte yürürlükte olmayan düzenleme esas alınarak davacı şirketin 46.579,00 TL idari para cezasyla tecziyesine karar verildiği anlaşıldığından, "kanunsuz suç ve ceza olmaz ilkesine" aykırı olarak tesis edilen dava konusu işlemde hukuka ve mevzuata uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Samsun ili, Kavak ilçesi sınırları dahilinde bulunan ... sicil sayılı mermer işletme ruhsat sahasına ilişkin mahalli tetkik raporunda, Y:... temsili koordinatlarında bulunan pasa döküm alanında izin dışında taşmalar bulunduğunun belirtildiği, raporda yer alan bu tespite istinaden söz konusu alanda üretim yapılıp yapılmadığı hususunda heyetten görüş istenildiği, 26/10/2018 tarihli II-B grubu Madenler Koordinatörlüğü antetli görüş yazısında "Orman izin alanı dışında sadece pasa dökümünden dolayı oluşan taşmalar bulunduğunun, üretime yönelik faaliyet bulunmadığının" belirtildiği,

mevzuat hükmü uyarınca, mülkiyet izni (orman izni) olmadan faaliyette bulunulduğunun tespiti hâlinde ilgililer hakkında idari para cezası uygulanabileceği, bu durumda, davacının tespit edilen pasa dökümlerinin orman izinlerinin dışına taşması fiilinin,

orman izni olmadan faaliyette bulunmak kapsamında değerlendirilemeyecek olması karşısında, dava konusu işlemde hukuka uygunluk, Mahkeme kararında sonucu itibariyle isabetsizlik bulunmadığı, öte yandan, pasa dökümlerinin orman izinlerinin dışına taşması fiilinin 2018 yılında tespit edildiği dikkate alındığında, davacıya uygulanabilecek ceza tutarının tespitin yapıldığı 2018 yılına ilişkin tutarı olduğunda duraksama bulunmamakta olup, işlemde 2018 yılında yapılan tespit sebebiyle 2019 yılı için belirlenmiş olan ceza miktarının uygulanmış olması sebebiyle de hukuka uygunluk bulunmadığı gerekçesi ile Samsun 3. İdare Mahkemesince verilen karar sonucu itibariyle hukuka uygun olduğundan, davalı idarenin istinaf başvurusunun belirtilen gerekçeyle reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından, yapılan tetkik neticesinde Sicil:... sayılı ruhsat sahasının, temsili Y:... koordinatlarına yapılan pasa dökümlerinin, 3213 sayılı Maden Kanunu'nun 7. maddesi kapsamında alınan orman izinlerinin dışına taştığının tespit edildiği, 3213 sayılı Kanunun 7/21. maddesi uyarınca idari para cezası uygulanabilmesi için faaliyetin üretim faaliyeti olması şartının bulunmadığı, pasa, dökmenin de bir faaliyet olduğu ve izin alanı dışında yapılması halinde idari yaptırım uygulanacağı, idari işlemin tesis edildiği tarihte yürürlükte bulunan miktar üzerinden idari para cezası uygulanmasında hukuka aykırılık bulunmadığı ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davacı tarafından, istemin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'İN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının gerekçeli olarak onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Samsun İli, Kavak İlçesi sınırları dahilinde bulunan ... sicil sayılı mermer işletme ruhsatlı sahaya yönelik olarak Genel Müdürlüğün ... tarih ve ... sayılı Olur yazısına istinaden yapılan denetim sonucunda düzenlenen 26/10/2018 tarihli Heyet Raporunda; ruhsat sahasının Y:... - X:... temsili koordinatları içerisinde orman izni dışı alanda pasa dökümünden dolayı oluşan taşmalar bulunduğunun tespit edilmesi üzerine, ... tarih ve ... sayılı işlemle, davacı şirketin 3213 sayılı Maden Kanununun 7. maddesinin 21. fıkrası uyarınca 46.579,00 TL idari para cezasyla tecziyesine karar verilmiştir. Bunun üzerine bakılmakta olan dava açılmıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

3213 sayılı Maden Kanunu'nun 3. maddesinde, "Pasa: Mevcut ekonomik ve teknik şartlara göre işletilmesi mümkün olmayan, ancak işletme gereği istihsal edilen cevher", "Altyapı Tesisi: (Ek: 10/6/2010-5995/2 md.) Madencilik faaliyetleri için zorunlu ve temdit dahil ruhsat süresi ile sınırlı olan yol, su, haberleşme, enerji nakil hattı, madencilik faaliyetleri kapsamında ihtiyaç duyulan elektrik enerjisini karşılamak üzere kurulan yenilenebilir enerji kaynaklarına dayalı lisanssız enerji üretim tesisleri, bant konveyör, havai hat, kuyu tesisleri, şantiye binası, yemekhane, atölye, kantar tesisleri, maden stok alanı, pasa döküm alanı, atık barajı, trafo, patlayıcı madde ve müştemilatı deposu gibi geçici yapı ve binaları" olarak tanımlanmıştır.

Anılan Kanunun 7. maddesinin 18/02/2015 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 6592 sayılı Kanunla değişik ve maden sahasının denetlendiği tarihte yürürlükte bulunan halinde "Çevresel etki değerlendirmesi ile ilgili karar, işyeri açma ve çalışma ruhsatı, mülkiyet izni olmadan veya on üçüncü fıkraya aykırı faaliyette bulunulduğunun tespiti hâlinde 30.000 TL tutarında idari para cezası uygulanarak bu alandaki işletme faaliyetleri durdurulur.

Bu ihlallerin üç yıl içinde üç kez veya daha fazla yapıldığının tespiti hâlinde ise ruhsat iptal edilir.” hükmü, aynı Kanunun 13'üncü maddesinin 2. fıkrasında ise; "...bu bedeller ile bu Kanun gereğince uygulanan idari para cezaları her yıl 213 sayılı Vergi Usul Kanunu uyarınca belirlenen yeniden değerleme oranı nispetinde artırılır. " hükmü yer almaktadır.

6831 sayılı Orman Kanunu'nun 16. maddesinin 1. fıkrasında "Devlet ormanları içinde maden aranması ve işletilmesi ile madencilik faaliyeti için zorunlu; tesis, yol, enerji, su, haberleşme ve altyapı tesislerine, fon bedelleri hariç, bedeli alınarak Çevre ve Orman Bakanlığınca izin verilir.

Ancak, temditler dahil ruhsat süresince müktesep haklar korunmak kaydı ile Devlet ormanları sınırları içindeki tohum meşcereleri, gen koruma alanları, muhafaza ormanları, orman içi dinlenme yerleri, endemik ve korunması gereken nadir ekosistemlerin bulunduğu alanlarda maden aranması ve işletilmesi, Çevre ve Orman Bakanlığının muvafakatine bağlıdır.

Genel bütçe kapsamındaki kamu idarelerinin; baraj, gölet, liman ve yol gibi yapılarda dolgu amaçlı kullanacağı her türlü yapı hammaddesi üretimi için yapacağı madencilik faaliyetleri ile zorunlu tesislerinden bedel alınmaz."

18/04/2014 tarih ve 28976 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren "Orman Kanununun 16. Maddesinin Uygulama Yönetmeliği'nin 3. maddesinde, altyapı tesisinin madencilik faaliyetleri için zorunlu yol, su, röle istasyonu, haberleşme, doğal gaz boru hattı, enerji nakil hattı, trafo, bant konveyör, havai hat, asansör, havalandırma bacası, kuyu tesisleri, şantiye alanı, yemekhane, atölye, maden stok alanı, pasa döküm alanı, maden atığı döküm alanı, verimli toprak depolama alanı, atık barajı, patlayıcı madde ve müştemilatı deposu ve kantar tesislerini ifade edeceği belirtilmiş, Kanunun "Maden Arama, İşletme,

Tesis ve Altyapı Tesis İzin İşlemleri" başlıklı 2. Bölümünde, izin için müracaat ederken hammadde üretim, maden işletme, pasa döküm alanı, atık barajı, liç, atık kazanma ve atık bertaraf tesis izin taleplerinde rehabilitasyon projesini veya kademeli kapatma planını talep yazısına eklenmesi gerektiği belirtilmiş.

Kanunun 7. maddesinin 1. fıkrasının ilk cümlesinde ise, "(3) (Değişik:RG-19/4/2015-29331) Madencilik faaliyetine başlanılmadan önce izin sahibine, maden işletme ile tesis izin alanları, maden stok alanı, pasa döküm alanı, verimli toprak depolama alanı ve atık barajı izin sahasının sınırlarının köşe noktalarına zeminden en az iki metre yükseklikte koordinat değerleri belirli sabit işaretler tesis ettirilir." düzenlemesine yer verilmiştir.

Temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında, davacının pasa dökümlerinin orman izinlerinin dışına taşması fiilinin, orman izni olmadan faaliyette bulunmak kapsamında değerlendirilemeyeceği gerekçesi ile dava konusu işlemde hukuka uygunluk bulunmadığına karar verilmiştir.

Yukarıda yer verilen mevzuat düzenlemelerinden anlaşılacağı üzere, pasa döküm alanı için ayrıca izin alınması gerekmektedir. Ayrıca, dava konusu işlemin dayanağı olan 3213 sayılı Kanunun 7. maddesinin 21. fıkrasında, aykırı faaliyette bulunulması yaptırıma bağlanmış olup, pasa dökümü de bir madencilik faaliyeti niteliğindedir. Bu durumda, uyuşmazlıkta, cezalandırmaya esas alınan fiilin sübuta erdiği anlaşılmaktadır.

Ancak, Bölge İdare Mahkemesince, işlemde 2018 yılında yapılan tespit sebebiyle 2019 yılı için belirlenmiş olan ceza miktarının uygulanmış olması sebebiyle de hukuka uygunluk bulunmadığı belirtilmiş olup, kararın bu kısmında hukuka aykırılık bulunmamaktadır.

Bu durumda, dava konusu işlemin iptaline dair karara yönelik istinaf isteminin gerekçeli olarak reddine karar veren Bölge İdare Mahkemesi kararında sonucu itibariyle hukuka aykırılık görülmemiştir.