Danıştay 8. Daire E.2021/4689 K.2025/6294

2- (DAVACI) ... Anonim Şirketi VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU

... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının, karşılıklı olarak temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ

Dava konusu istem: Dava, Tekirdağ Büyükşehir Belediye Başkanlığı tarafından düzenlenen Elektronik Haberleşme İstasyonlarına Yer Seçim Belgesi Verilmesine Dair Usul ve Esaslar Yönergesinin 5. maddesinin 2, 4, 7 ve 10. fıkrasının, 6. maddesinin tamamının, 7. maddesinin 1. fıkrasının a, b, c, d, e, f, g bentlerinin ve 8. maddesinin 1, 2 ve 4. fıkrasının iptali istemiyle açılmıştır.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; dava konusu yönergenin 5. maddesinin 2. fıkrasında yer alan "634 sayılı Kanun'a göre kat maliklerinin muvafakati alınmak," ve "ve bina cephelerine 3.00 metreden fazla yaklaşmamak," cümleleri, 5. maddesinin 4. fıkrasında yer alan "en az 1 metre mesafede ve 2 metre yüksekliğinde" cümlesi ile 5. maddesinin 7. ve 10. fıkrasının, 6. maddesinin tamamının, 7. maddesinin 1. fıkrasının (c), (d) ve (g) bentlerinin, 8. maddesinin 1, 2 ve 4. fıkralarının iptaline, davanın geriye kalan kısmının reddine, karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI

Davacı tarafından temyize konu kararın reddine ilişkin kısımlarının bozulması gerektiği, Davalı idare tarafından, temyize konu kararın iptale ilişkin kısımlarının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMALARI

Karşılıklı olarak temyiz istemlerinin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'NIN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Dava, Tekirdağ Büyükşehir Belediye Başkanlığı tarafından düzenlenen Elektronik Haberleşme İstasyonlarına Yer Seçim Belgesi Verilmesine Dair Usul ve Esaslar Yönergesinin 5. maddesinin 2, 4, 7 ve 10. fıkrasının, 6. maddesinin tamamının, 7. maddesinin 1. fıkrasının a, b, c, d, e, f, g bentlerinin ve 8. maddesinin 1, 2 ve 4. fıkrasının iptali istemiyle açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

Anayasanın 127. maddesinde, mahalli idarelerin il, belediye veya köy halkının mahalli müşterek ihtiyaçlarını karşılamak üzere kuruluş esasları kanunla belirtilen ve karar organları, gene kanunda gösterilen, seçmenler tarafından seçilerek oluşturulan kamu tüzel kişilikleri olduğu, mahalli idarelerin kuruluş ve görevleri ile yetkilerinin, yerinden yönetim ilkesine uygun olarak kanunla düzenleneceği; 124. maddesinde de, Cumhurbaşkanı, bakanlıklar ve kamu tüzelkişilerinin, kendi görev alanlarını ilgilendiren kanunların ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin uygulanmasını sağlamak üzere ve bunlara aykırı olmamak şartıyla, yönetmelikler çıkarabilecekleri hükme bağlanmıştır.

Anayasanın bu amir hükmüne göre, kamu idareleri, görev alanlarını ilgilendiren kanunların ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin uygulanmasını sağlamak üzere ve bunlara aykırı olmamak şartıyla yönetmelik çıkarma yetkisine sahiptir. Kanunlar nitelikleri itibarı ile soyut hukuk normlarıdır. Yönetmelikler ise amacını, kapsamını, konusunu ve sınırlarını aşmamak üzere, kanunların somut olaylara uygulanmasını sağlamak üzere hazırlanarak yürürlüğe konulan düzenleyici işlemlerdir.

5393 sayılı Belediye Kanunu'nun "Belediyenin yetkileri ve imtiyazları" başlıklı 15. maddesinde "Belediyenin yetkileri ve imtiyazları şunlardır: ...

b) Kanunların belediyeye verdiği yetki çerçevesinde yönetmelik çıkarmak, belediye yasakları koymak ve uygulamak, kanunlarda belirtilen cezaları vermek.

...

(r) Belediye mücavir alanı sınırları içinde 5809 sayılı Elektronik Haberleşme Kanunu, 655 sayılı Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında KHK ve ilgili diğer mevzuata göre kuruluş izni verilen alanda tesis edilecek elektronik haberleşme istasyonlarına kent ve yapı estetiği ile elektronik haberleşme hizmetinin gerekleri dikkate alınarak ücret karşılığı yer seçim belgesi vermek,

...

(Ek fıkra: 12/11/2012-6360/18 md.) (r) bendine göre verilecek yer seçim belgesi karşılığında alınacak ücret Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığınca belirlenir. Ücreti yatırılmasına rağmen yirmi gün içerisinde verilmeyen yer seçim belgesi verilmiş sayılır. Büyükşehir sınırları içerisinde yer seçim belgesi vermeye ve ücretini almaya büyükşehir belediyeleri yetkilidir.

Aynı Kanun'un 17. maddesinde "Belediye meclisi, belediyenin karar organıdır ve ilgili kanunda gösterilen esas ve usûllere göre seçilmiş üyelerden oluşur."; "Meclisin görev ve yetkileri" başlıklı 18. maddesinde "Belediye meclisinin görev ve yetkileri şunlardır:...

m) Belediye tarafından çıkarılacak yönetmelikleri kabul etmek...

s) Belediye başkanıyla encümen arasındaki anlaşmazlıkları karara bağlamak.

t) Mücavir alanlara belediye hizmetlerinin götürülmesine karar vermek...";

34. maddesinde "Belediye encümeninin görev ve yetkileri şunlardır: ...

e) Kanunlarda öngörülen cezaları vermek...

g) Taşınmaz mal satımına, trampasına ve tahsisine ilişkin meclis kararlarını uygulamak; süresi üç yılı geçmemek üzere kiralanmasına karar vermek...

i) Diğer kanunlarda belediye encümenine verilen görevleri yerine getirmek.";

38. maddesinde "Belediye başkanının görev ve yetkileri şunlardır:..

e) Belediyenin taşınır ve taşınmaz mallarını idare etmek...

h) Meclis ve encümen kararlarını uygulamak...

p) Kanunlarla belediyeye verilen ve belediye meclisi veya belediye encümeni kararını gerektirmeyen görevleri yapmak ve yetkileri kullanmak." hükmüne yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

İdareler, normlar hiyerarşisine aykırı olmayacak şekilde, hizmette etkinliğin sağlanması için gerekli önlemleri alma, bu kapsamda mevzuat değişikliği yapma hususunda takdir yetkisine sahiptirler. Kamu hizmetlerinin hangi koşullar altında ve nasıl yürütüleceğini önceden saptamak her zaman mümkün olmadığı için, gelişen durumlara ayak uydurmak ve ortaya çıkan ihtiyaçları karşılayabilmek amacıyla düzenleyici işlemler yapma ve üzerinde gerekli değişiklikleri yapma hususunda idarelerin takdir yetkisi bulunmaktadır.

Adsız düzenleyici işlemlerden olan yönergelerin, Anayasa, yasa, tüzük, yönetmelik ve hukukun genel ilkelerine aykırı hükümler içermemesi ve öngörülen biçim ve yetki koşullarına uyularak çıkarılması dışında, söz konusu düzenleme yetkisinin kullanılmasında kamu hukuku yönünden herhangi bir engel bulunmadığı açıktır.

5393 sayılı Kanun'un 18. maddesinde, belediye meclisinin; 34. maddesinde, belediye encümeninin; 38. maddesinde de, belediye başkanının görev ve yetkileri sayma suretiyle belirtilmiştir.

Davanın, yukarıda anılan mevzuat hükümleri ve dosya içeriğiyle birlikte değerlendirilmesinden; belediye ve mücavir alan sınırları içerisinde 5809 sayılı Elektronik Haberleşme Kanunu, 655 sayılı Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında KHK ve ilgili diğer mevzuata göre kuruluş izni verilen alanda tesis edilecek elektronik haberleşme istasyonlarına kent ve yapı estetiği ile elektronik haberleşme hizmetinin gerekleri dikkate alınarak ücret karşılığı yer seçim belgesi vermek ve kanunların belediyeye verdiği yetki çerçevesinde yönetmelik çıkarmak, belediye yasakları koymak ve uygulamak,

kanunlarda belirtilen cezaları vermek belediyelerin yetki ve imtiyazları arasında yeralmış, bu yetkilerin belediyenin hangi organı (başkan mı, belediye meclisi mi ya da belediye encümeni mi) tarafından kullanılacağına ilişkin düzenlemeler de aynı mevzuatta belirlenmiştir.

Belediye meclisinin, belediyenin uygulamaya ve genel düzenleyici işlemlere yönelik kararları vermeye yetkili karar organı olması ve ilgili kanunda gösterilen esas ve usûllere göre seçilmiş üyelerden oluştuğu göz önünde bulundurulduğunda, karar organı olan belediye meclisinin görev ve yetkilerinin, yasada tahdidi olarak sayılan görev ve yetkilerle sınırlı olmadığı, 5393 sayılı Kanun'da belediyenin görev ve yetkileri arasında sayılan diğer konularda da belediye meclisinin görevli ve yetkili olduğu anlaşılmaktadır.

Bu nedenle belediye sınırlarının tamamını ilgilendiren yönetmelikleri kabul etme ve düzenleyici işlemleri tesis etme yetkisi Belediye Meclisine, bu düzenlemelerin uygulanmasına ilişkin bazı yetkiler de belediyenin yürütme organı olan Belediye Başkanına verilmiştir. Belediye başkanının tek başına düzenleyici işlem tesis etme yetkisi mevzuatta öngörülmemiştir.

Uyuşmazlık konusu olayda ... İdare Mahkemesinin ... tarihli ara kararı ile Dava konusu Elektronik Haberleşme İstasyonlarına Yer Seçim Belgesi Verilmesine Dair Usul ve Esaslar Yönergesi'nin 06/06/2018 tarih ve 26292 sayılı Başkanlık Makam Oluru ile mi yürürlüğe girdiği, dava konusu Yönergenin kabul edildiğine ilişkin Başkanlık Oluruna dayanak teşkil edecek herhangi bir Meclis Kararı olup olmadığı sorulmuş, ara karara verilen cevapta, davaya konu Yönergenin 06/06/2018 tarihli Başkanlık Oluru ile kabul edildiği, yönergenin kabulüne ilişkin olarak dayanak herhangi bir Belediye Meclis Kararının bulunmadığı bildirilmiştir.

Bu durumda, belediyenin görev ve yetkileri arasında yer alan düzenleyici işlem tesis etme ve yönetmelik çıkarma yetkisinin belediyenin karar organı olan Belediye Meclisi'ne ait olduğu anlaşıldığından, düzenleyici işlem tesis etme yetkisi bulunmayan Belediye Başkanlığı tarafından çıkarılan dava konusu yönergede yetki yönünden hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Bu itibarla, temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının iptale ilişkin kısımlarının belirtilen gerekçeyle onanmasına, redde ilişkin kısımlarının ise bozulmasına karar verilmiştir.