Danıştay 8. Daire E.2021/4717 K.2024/5727

Dava konusu istem: Davacı şirket tarafından, hammadde üretim izni/ruhsatı olmaksızın Bursa İli, İnegöl İlçesi, ... Mahallesi ... ada, ... parselden dolgu malzemesi alındığından bahisle 3213 sayılı Maden Kanunu'nun 12. maddesinin altıncı fıkrası uyarınca adına 128.951,41-TL idari para cezası verilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı Bursa Valiliği işleminin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda.

Maden Kanununun I (A) Grubu Madenleri İle İlgili Uygulama Yönetmeliğinde tanımına yer verilen ariyet malzemesinin üretiminin ruhsat/hammadde üretim iznine tabi olduğu, tarafların iddiaları göz önüne alındığında davacı şirket tarafından ... ada ... parselden malzeme temin edildiği hususunun ihtilafsız olduğu, dava dosyasında yer alan bilgi ve belgeler, tutanaklar ile fotoğraflardan davacı şirket tarafından ... ada ... parselde ruhsat/hammadde üretim izni alınmaksızın üretim yapıldığı anlaşıldığından,

davacı şirket tarafından ... ada ... parselden alımı gerçekleştirilen ariyet malzemesinin kamuya ait projelerde kullanıldığının belirlenmesi üzerine 3213 sayılı Maden Kanununun 12. maddesinin altıncı fıkrası uyarınca hesaplanan 128.951,41-TL tutarında idari para cezası kesilmesine ilişkin dava konusu işlemde hukuka ve mevzuata aykırılık bulunmadığı sonucuna varılak davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İdare tarafından şikayet üzerine, 04/07/2019 tarihinde yapılan inceleme sonucunda tanzim edilen tutanakta; ariyet malzeme kazısı yapıldığının, söz konusu kazı alanının hacim ölçümleri yapılarak ve sahanın fotoğrafları çekilerek kayıt altına alındığının, sahada kimseye rastlanmadığının, kurulu tesis yahut yapı bulunmadığının belirtildiği görülmekteyse de el konulma imkânı ortadan kalkmış olan dolgu malzemesinin niteliğinin varsayıma dayalı olarak tespitinin yapıldığı,

bahse konu taşınmazdan ariyet malzemesi alındığı değerlendirilse dahi bu malzemeyi davacı şirketin aldığı ve yine 18.500.92m³ miktar üzerinden üretim yapıldığı hususunun her türlü şüpheden uzak, somut, kesin, yeterli ve inandırıcı delillerle ortaya konulamadığı,

cezanın matrahı hesaplanırken matraha esas hacmin18.500,92 m³ olarak belirlenmesinin soyut mahiyette olduğu görüldüğünden davacının 3213 sayılı Maden Kanunu'nun 12. maddesinin altıncı fıkrasının ihlal edildiğinden bahisle ₺128.951,41 idari para cezası ile tecziye edilmesine ilişkin tesis edilen ... tarih ve ... sayılı Bursa Valiliği işleminde hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılarak, davacı istinaf başvurusunun kabulüne, ...

İdare Mahkemesi'nce verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararın kaldırılmasına, dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından, Maden Kanununun I (a) Grubu Madenleri ile İlgili Uygulama Yönetmeliği'nin 4. maddesinin (ı) bendinde ariyet malzemesinin tanımının yapıldığı, davacı firma tarafından ...

Mahallesi ... ada ... parselden izinsiz olarak alınan malzemenin hafriyat atığı değil, ariyet malzemesi kapsamına girdiği, bu nedenle de 3213 sayılı Maden Kanunu kapsamında değerlendirildiği, davacı şirketin Büyükşehir Başkanlığına verdiği 06/05/2019 tarihli dilekçe ile dava konusu bölgeden dolgu malzemesi alacağını beyan ettiğini, bu hususun Karayolları ...

Bölge Müdürlüğünden alınan 16.08.2019 tarihli yazı ile teyit edildiğini, alınan malzemenin miktarının ise harita mühendisi ve teknikeri tarafından bilimsel veriler ile tespit edildiğini, işlemin ilgili mevzuatta belirtilen usulde gerekli inceleme ve araştırmalar sonucunda tesis edildiği, hukuka ve mevzuata uygun olduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davacı tarafından, istemin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'İN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Bursa İli İnegöl İlçesi ... Mahallesi ... ada ... parsel olduğu ve nitelikli malzeme alındığının idare tarafından yapılan 04/07/2019 denetimde tespit edildiği, ... gün ve ... sayılı Rezerv Tespit Komisyon Raporu ile ... ada ... parselden herhangi bir ruhsat veya hammadde üretim izni alınmaksızın 18.500,92 m³ ariyet malzemesinin alındığının tespit edilmiştir.

Karayolları ... Bölge Müdürlüğünden Bursa Valiliğine yazılan 16/8/2019 tarihli yazıda "yapım çalışmaları devam davacı firmanın taahhüdünde devam etmekte olan Bursa-İnegöl-Bozüyük devlet yolundaki Hamzabey altgeçidi, Mesudiye alt geçidi ... Kapsamında yüklenici firma Yenice köprülü kavşağını yonca tipi kavşağa dönüşmesi amacıyla gerekli olan dolgu malzemesinin dava konusu alandan temin edilerek, projede kullanıldığının" tespit edildiğinin cevabi yazıda belirtilmiştir.

3213 sayılı Maden Kanununun 12.maddesinin altıncı fıkrası uyarınca hesaplanan 18.500,92 m³ üretim miktarına 2019 yılı ocakbaşı satış bedelinin uygulanması suretiyle belirlenen 128.951,41-TL tutarında idari para cezası verilmesine ilişkin ... gün ve ... sayılı Valilik olurunun iptali amacıyla dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

Maden Kanunu'nun 12. maddesinin altıncı fıkrasında, " Hammadde üretim izni olmadan üretim yapıldığının ve hammaddenin kamuya ait projelerde kullanıldığının tespit edilmesi halinde faaliyetler durdurulur. Bu alanda üretilen hammadde için faaliyeti gerçekleştirene ocak başı satış bedeli kadar idari para cezası uygulanır. Hammadde üretim izin alanından üretilen hammaddenin projede belirtilen amaç dışında kullanıldığının tespit edilmesi halinde, faaliyeti gerçekleştirene amaç dışı kullanılan hammaddenin ocak başı satış bedelinin üç katı tutarında idari para cezası verilir. Yapılan üretimin projede belirtilen amaç dışında kullanımının ikinci kez tespiti halinde hammaddenin ocak başı satış bedelinin üç katı tutarında idari para cezası uygulanarak izin iptal edilir." hükmüne yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Yukarıda yer verilen mevzuat hükümü uyarınca, hammadde üretim izni olmadan maden sahasında üretimde bulunulması halinde faaliyetin durdurularak üretilen madene el konulacağı ve el konulan veya el konulma imkânı ortadan kalkmış olan tüm madenin ocak başı satış bedeli tutarında idari para cezası uygulanacağı hüküm altına alınmıştır.

Uyuşmazlıkta; davacı şirket ile Karayolları Genel Müdürlüğü ... Bölge Müdürlüğü arasında Bursa-İnegöl-Bozüyük Devlet Yolundaki Hamzabey (Kozluca) Altgeçidi, Mesudiye Altgeçidi, Mezit-4 ve Mezit-5 Köprüleri ile Kütahya-Bozüyük Devlet Yolu İnönü Girişindeki Altgeçit Yapım İşine Ait Sözleşme imzalandığı ve davacı şirketin yüklenici sıfatı ile sözleşmede belirtilen işleri yapmayı üstlenmiştir.

Bu bağlamda davacı şirket tarafından 06/05/2019 tarihinde Bursa Büyükşehir Belediye Başkanlığına sunulan yazılı beyanda Yenice Giriş Kavşağı inşaatında kullanılmak üzere 100.000 m³ dolgu malzemesine ihtiyaç duyulduğu, gerekli dolgu malzemesinin kavşak alanı çevresinde bulunan özel mülkiyete ait parsellerden alınacağı bilgisi verilmiştir.

Beyanın ekinde parsel bilgileri ve taşımada kullanılacak araçların plaka bilgilerine de yer verildiği, ... ada ... parsel sayılı taşınmazın da dolgu malzemesi alınacak taşınmazlardan olduğu, Büyükşehir Belediyesince gelen bilgi üzerine yapılan denetimde bahse konu alanın Hamzabey Mahallesi ... ada ... parsel olduğu ve nitelikli malzeme alındığının tespit edildiği belirtilerek konunun değerlendirilmesi adına Bursa Valiliğine bilgi verildiği, davalı idarenin teknik personelince 04/07/2019 tarihinde yapılan inceleme sonucunda tanzim edilen tutanakta; "... Mahallesi ... ada ... parselde ariyet malzeme kazısı yapıldığı görülmüş olup, söz konusu kazı alanının hacim ölçümleri yapılarak ve sahanın fotoğrafları çekilerek kayıt altına alındığı anlaşılmıştır.

Bursa Valiliği Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığınca maden ve harita mühendisi tarafından hazırlanan Rezerv Tespit Komisyon Raporunda 3213 Maden Kanunu kapsamında düzenlenen ariyet malzemesinin miktarının 18.500,92 m³ olduğu tespit edilmiştir.

Davacıya ait 30/09/2019 tarihli dava dilekçesinde, gerçekleşen malzeme teminin Yenice girişi kavşağı inşaatında kullandığını beyan edildiği görülmüştür. Davacı şirket tarafından ... ada ... parselden malzeme temin edildiği hususunun ihtilafsız olduğu, dava dosyasında yer alan bilgi ve belgeler, tutanaklar ile fotoğraflardan davacı şirket tarafından ruhsat/hammadde üretim izni alınmaksızın üretim yapıldığı anlaşıldığından, davacı şirket tarafından ... ada ... parselden alımı gerçekleştirilen ariyet malzemesinin kamuya ait projelerde kullanıldığı da Karayolları ... Bölge Müdürlüğünün 16/08/2019 tarihli yazısı ile de teyit edilmiştir.

Bu durumda idari para cezasına konu fiilin davacının kendisi tarafından gerçekleştirildiği görüldüğünden tesis edilen dava konusu işlemde hukuka aykırılık; İdare Mahkemesinin davanın reddi yönündeki kararına yönelik istinaf isteminin kabulüne ilişkin temyize konu Bölge Mahkemesi kararında ise hukuki isabet bulunmamaktadır.