Danıştay 8. Daire E.2021/4867 K.2024/4098

Dava konusu istem: Sivas İli, ... İlçesi dahilinde ve davacı şirket uhdesinde bulunan S:... sayılı IV. grup (krom - açık) işletme ruhsatlı sahaya ilişkin olarak 2011, 2012 ve 2014 yıllarında yapılan üretim miktarının proje beyanının % 10'unun altında kaldığından bahisle 3213 sayılı Kanunun 24/12 maddesi uyarınca 77.632,00 TL idari para cezası uygulanmasına yönelik .... tarih ve E... sayılı işlemin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; uyuşmazlıkta, 3213 sayılı Kanunun 24. maddesinin 12. fıkrası bağlamında davacı şirkete ait sahanın inceleme dönemlerinin 2011 ila 2015 yıllarını kapsadığı ve bu çerçevede 20/05/2019 tarihli mahallinde tetkik ve değerlendirme raporu düzenlendiği,

davacı şirketin kurala aykırı olduğu iddia edilen eyleminin, ortalaması alınan 3 yıldan en son yıl olan 2014 yılını müteakip 2015 yılında gerçekleştirildiğinin kabul edilmesi gerektiği, ancak davalı idare tarafından 2019 yılında tesis edilen işlemle 2019 yılı değerleme oranında artırılan tutar üzerinden (77.632,00 TL) davacının cezalandırılması cihetine gidildiği,

bu durumda, davalı idarece 3213 sayılı Kanunun 24. maddesinin 12. fıkrası uyarınca cezalandırılan eylemin mahiyeti gereği davacı şirkete eylemi (üretim miktarı ortalaması alınan en son yıl) müteakip yılda mer'i mevzuat hükümlerine göre idari yaptırım uygulanması ve anılan döneme ait mevzuatta öngörülen tutarda idari para cezası verilmesi gerekirken, 2011 ila 2015 dönemini kapsayan sürece ilişkin olarak tespit edilen eylem için davacı şirketin,

yeniden değerleme oranında artırılarak 2019 yılı için geçerli olan idari para cezası ile tecziyesi yönünde tesis edilen dava konusu işlemde bu yönüyle hukuka ve mevzuata uygunluk bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti:İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından, tesis edilen işlemin mevzuat hükümlerine ve hukuka uygun olduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davacı tarafından, istemin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'İN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının gerekçeli olarak onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. 3213 sayılı Maden Kanunu'nun (10/06/2010 tarihinde Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 5995 sayılı Kanun'un 11. maddesiyle eklenen) 24. maddesinin 12. fıkrasında; "Beş yıllık sürede mücbir sebepler ve beklenmeyen haller dışında üç yıldan fazla üretim yapılmayan ruhsatlar, teminatları irad kaydedilerek iptal edilir. Bu üç yıllık süre içerisinde yapılan toplam üretimin projede beyan edilen bir yıllık üretim miktarının %10'undan az olması halinde de bu hüküm uygulanır" kuralına yer verilmiştir.

04/02/2015 tarih ve 6592 sayılı Kanunun 13. maddesi ile değişik halinde, "Beş yıllık sürede mücbir sebepler ve beklenmeyen hâller dışında üç yıldan fazla üretim yapmayan ruhsat sahiplerine 50.000,00 TL idari para cezası verilir. Bu üç yıllık süre içinde yapılan toplam üretimin projede beyan edilen bir yıllık üretim miktarının %10’undan az olması hâlinde de bu hüküm uygulanır.

İdari para cezasının uygulanmasından başlamak üzere bu fıkraya aykırı fiilin tekrar tespit edilmesi hâlinde ise ruhsat iptal edilir. Ancak işletme projesinde, işletme izninin yürürlük tarihinden itibaren üç yıl içinde madene ulaşmak amacıyla galeri, kuyu ve dekapaj yapılacağı beyan edilmiş ve ruhsat sahasındaki faaliyetlerin bu beyanlara uygun olarak gerçekleştirildiği tespit edilmiş ise idari para cezası uygulanmaz ve ruhsat iptal edilmez." şeklinde düzenlenmiştir.

28/11/2017 tarihinde yayımlanarak yürürlüğe giren 7061 sayılı Kanun'un 49. maddesi ile eklenen ve halen yürürlükte bulunan halinde ise, "Beş yıllık dönemde, üretimin en az olduğu herhangi üç yılında yaptığı toplam üretim projede beyan edilen bir yıllık üretim miktarının % 30'undan az olması durumunda, ruhsat sahiplerine 77.632 Türk lirası idari para cezası verilir..." düzenlemesine, 13. maddesinin 2. fıkrasında; "....bu kanun gereğince uygulanan idari para cezaları her yıl 213 sayılı Vergi Usul Kanunu uyarınca belirlenen yeniden değerleme oranı nispetinde artırılır...." kuralına yer verilmiştir.

06/11/2010 tarih ve 27751 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Madencilik Faaliyetleri Uygulama Yönetmeliği'nin "Üretim yapılmayan işletme ruhsat sahaları ve tesisler" başlıklı 37. maddesinde; "Beş yıllık sürede mücbir sebepler ve beklenmeyen haller dışında üç yıldan fazla üretim yapılmayan ruhsatlar, teminatları irat kaydedilerek iptal edilir. Bu üç yıllık süre içerisinde yapılan toplam üretimin projede beyan edilen bir yıllık üretim miktarının %10’undan az olması halinde de bu hüküm uygulanır.

(2) Birinci fıkra gereğince değerlendirme yapılırken aşağıdaki hususlar göz önünde bulundurularak işlem tesis edilir:

a) İşletme ruhsatlarının yürürlükte olduğu süre içinde, işletme izinli olarak tespit yapıldığı tarihten geriye doğru son beş yılda üç yıldan fazla bir süre mücbir sebep veya beklenmeyen hal olmadığı halde üretim yapılmadığının tespit edilmesi veya bu üç yıllık işletme izinli olarak geçen süre içerisinde yapılan toplam üretimin projede beyan edilen bir yıllık üretim miktarının %10’undan az olduğunun belirlenmesi hallerinde, teminat irat kaydedilerek ruhsat iptal edilir..." düzenlemesi bulunmaktadır.

21/09/2017 tarihli ve 30187 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Maden Yönetmeliğinin "Üretim yapılmayan işletme izinli ruhsat sahaları ve tesisler" başlıklı 37. maddesinin 1. fıkrasında, "İşletme izinli ruhsat sahalarında tespit tarihinden önceki son beş yıllık sürenin mücbir sebepler ve beklenmeyen haller dışında herhangi üç yıldan fazla bir döneminde üretim yapılmaması veya bu beş yıllık sürenin herhangi üç yılındaki toplam üretim miktarının projede beyan edilen bir yıllık üretim miktarının %10’undan daha az olması halinde ruhsat sahiplerine Kanunun 24 üncü maddesinin on ikinci fıkrası gereğince idari para cezası verilir. İdari para cezasının uygulanmasından başlamak üzere bu fıkraya aykırı fiilin tekrar tespit edilmesi hâlinde ise ruhsat iptal edilir." düzenlemesine yer verilmiştir.

21/09/2017 tarihli ve 30187 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Maden Yönetmeliği'ni yürürlükten kaldıran 11/12/2022 tarih ve 32040 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Maden Yönetmeliği'nin "Üretim yapılmayan işletme izinli ruhsat sahaları" başlıklı 34. maddesinde, "(1) Kanunun 24 üncü maddesinin on ikinci fıkrası kapsamında idari para cezası ve ruhsat iptali hükmünün uygulanmasında aşağıdaki hususlar göz önünde bulundurulur:

a) Beş yıllık dönemde, üretimin en az olduğu herhangi üç yılda yapılan toplam üretim miktarının, projede beyan edilen bir yıllık üretim miktarının %30’undan az olması durumunda, ruhsat sahiplerine Kanunun 24 üncü maddesinin on ikinci fıkrası uyarınca idari para cezası verilir...." düzenlemesine yer verilmiştir.

3213 sayılı Kanunda, beş yıllık sürenin nasıl belirleneceği hususunda açık bir düzenleme bulunmamakta ise de; hukukun genel ilkelerine göre beş yıllık sürenin tespit tarihinden geriye gidilmek suretiyle belirleneceği açık olup, işlem tarihi itibariyle yürürlükteki yasa maddelerinin uygulanmasını göstermek amacıyla yayımlanan yönetmeliğin ilgili hükmü incelendiğinde de beş yıllık sürenin tespitin yapıldığı tarihten geriye doğru son beş yıl olduğunun belirtildiği görülmektedir.

Dava konusu olayda, 15/05/2019 tarihli Makam Oluru üzerine yapılan tetkik sonucu düzenlenen Mahallinde Tetkik Heyet Raporunda, 2012 yılında 20 ton, 2013 yılında 605 ton, 2014 yılında 25 ton, 2015 yılında 600 ton, 2016 yılında 20 ton üretim yapıldığı, 2017 ve 2018 yıllarında üretim yapılmadığı belirtilmiş, dava konusu işlem ise 2011, 2012 ve 2014 yıllarında yapılan üretim miktarı proje beyanının % 10'unun altında kaldığından bahisle tesis edilmiştir.

Davalı idarece, tespit tarihinden geriye doğru 2018, 2017, 2016, 2015, 2014 yılları dikkate alınarak değerlendirme yapılması gerekirken, mevzuata aykırı olarak 2012 ve 2011 yıllarını kapsar şekilde tesis edilen işlemde hukuka uygunluk görülmemiştir.

Bu durumda, hukuka aykırı olarak tesis edildiği anlaşılan dava konusu işlemin iptaline dair karara yönelik istinaf isteminin reddine karar veren Bölge İdare Mahkemesi kararında sonucu itibariyle hukuka aykırılık görülmemiştir.

KARŞI OY

(X)- Dava konusu işlem ile 2011, 2012 ve 2014 yıllarında yapılan toplam üretim miktarının projede beyan edilen yıllık üretim miktarının %10'un dan az olduğundan bahisle idari para cezası uygulanmıştır.

3213 sayılı Kanunda, beş yıllık sürenin nasıl belirleneceği hususunda açık bir düzenleme bulunmamakta ise de; hukukun genel ilkelerine göre beş yıllık sürenin tespit tarihinden geriye gidilmek suretiyle belirleneceği açık olup, işlem tarihi itibariyle yürürlükteki yasa maddelerinin uygulanmasını göstermek amacıyla yayımlanan yönetmeliğin ilgili hükmü incelendiğinde de beş yıllık sürenin tespitin yapıldığı tarihten geriye doğru son beş yıl olduğunun belirtildiği görülmektedir.

Dolayısıyla, tespit tarihinden geriye doğru beş yıllık dönem olan 2018, 2017, 2016, 2015 ve 2014 yıllarındaki üretim miktarları üzerinden inceleme ve değerlendirme yapılması gerektiği açıktır.

Davalı idare yetkililerince düzenlenen Mahallinde Tetkik Heyet Raporunda, 2014 yılında 25 ton, 2015 yılında 600 ton, 2016 yılında 20 ton üretim yapıldığı, 2017 ve 2018 yıllarında üretim yapılmadığı belirtilmiş olup, projede beyan edilen yıllık üretim miktarının %10'unun 600 ton olduğu gözetildiğinde, herhangi bir üç yıllık dönemlerdeki üretim miktarları toplamının projede beyan edilen yıllık üretim miktarının %10'undan az olduğu anlaşıldığından, davacı şirket hakkında idari para cezası uygulanmasına ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır.

Bu durumda, dava konusu işlemin iptaline dair karara yönelik istinaf isteminin reddine karar veren Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği görüşü ile aksi yöndeki çoğunluk kararına katılmıyorum.