Danıştay 8. Daire E.2021/5589 K.2025/891

Dava konusu istem: Davacı tarafından, uhdesinde bulanan Kahramanmaraş İli, Onikişubat İlçesi, ... Mevkii'nde bulunan ER:... Sicil:... sayılı Taş Ocağı İşletmesi'nin, işletme ruhsatının ... tarih ve ... sayılı olur ile 05/12/2016 tarihi itibarıyla Maden Kanunu'nun 13.maddesi uyarınca iptal edilmesinin ardından 2017 ve 2018 yıllarında ruhsatsız olarak faaliyette bulunulduğu ve dekoratif taş üretildiğinden bahisle 261.581,34-TL idari para cezasıyla tecziye edilmesine ilişkin olarak tesis edilen ... tarih ve ...sayılı Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü işleminin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...

İdare Mahkemesince verilen ...tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; davacının işletmecisi olduğu Taş Ocağı İşletme ruhsatının iptaline dair işlemin, Mahkemeleri nezdinde açılan davada ...tarih ve E:..., K:... sayılı karar ile "iptaline" karar verildiğini, yargı organlarınca verilen iptal kararlarının geçmişe etkili olarak ve idari işlem hiç tesis edilmemiş gibi sonuç doğuracağı göz önüne alındığında, davalı idare tarafından, işletme ruhsatı hiç iptal edilmemiş gibi değerlendirme yapılmak suretiyle geçmişe etkili olarak Mahkeme kararının uygulanması gerekmekte iken, yapılan hatalı değerlendirme sonucunda,

Mahkeme kararının verildiği tarih olan 07/06/2018 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere işletme ruhsatının yürürlüğe konulması suretiyle, ruhsat iptali işleminin yürürlük tarihi ile Mahkeme kararı arasında geçen döneme ilişkin olarak, davacı tarafından ruhsatsız faaliyette bulunulduğundan bahisle idari para cezası tesis edilmesine dair dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılarak, dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından, davacının maden işletme ruhsatının ... tarih ve ... sayılı olur ile iptal edildiği, söz konusu kararın iptali istemiyle ...

İdare Mahkemesi nezdinde açılan davada kararın iptal edilmesi üzerine, Mahkeme kararı gereğince işletme ruhsatının 07/06/2018 tarihinden itibaren geçerli olacak şekilde yeniden yürürlüğe girdiği, sahanın mahallinde tetkiki sonucunda hazırlanan heyet raporunda, davacının işletme ruhsatının iptali ile Mahkeme kararı neticesinde işletme ruhsatının tekrar yürürlüğe girmesi arasında geçen dönemde 2.298 ton dekoratif taş üretilerek sevkiyatının yapıldığının tespit edildiği, davacı tarafa ait sahaya ilişkin işletme ruhsatı düzenlenmişken henüz düzenlenmiş bir işletme izninin mevcut olmadığı,

hal böyleyken 3213 sayılı Yasa'nın 7. maddesinde yer alan izinler olmaksızın faaliyet gösterdiği anlaşılan ruhsat sahibi davacı adına uyuşmazlığa konu işlemin hukuka uygun tesis edildiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'İN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının gerekçeli olarak onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Davacı uhdesindeki Kahramanmaraş İli, Onikişubat İlçesi,... Mevkii'nde bulunan ER:... Sicil:... sayılı II-B grubu (dekoratif taş) işletme ruhsatı 11/11/2010 tarihinde yürürlüğe girmiştir.

Davalı idarenin ... tarih ve ... sayılı olur ile 05/12/2016 tarihi itibarıyla Maden Kanunu'nun 13.maddesi uyarınca işletme ruhsatı iptal edilmiştir. Söz konusu işlemin iptali istemiyle ... İdare Mahkemesi nezdinde açılan davada... tarih ve E:..., K:... sayılı karar ile "dava konusu işlemin iptaline" karar verilmiştir.

Davalı idare tarafından Mahkeme kararının uygulanması maksadıyla 07/06/2018 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere işletme ruhsatının tekrar yürürlüğe konulduğu, diğer taraftan, ... tarih ve ... sayılı olur ile maden sahası mahallinde yapılan tetkikler neticesınde düzenlenen heyet raporunda 2017 ve 2018 yıllarında ruhsatsız olarak faaliyette bulunulduğu ve dekoratif taş üretildiğinden bahisle,... tarih ve ... sayılı Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü işlemi ile (Maliye Bakanlığının 2019 yılı için belirlediği %23,73 yineden değerleme oranı dikkate alınırak) davacının 261.581,34-TL idari para cezasıyla cezalandırılmasına karar verildiği bunun üzerine bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

İLGİLİ MEVZUAT

3213 sayılı Maden Kanununun "Üretim ve sevkiyat" başlıklı 12. maddesinin 5. Fıkrasında (dava konusu işlem tarihi itibariyle yürürlükte olan hali ile), "Ruhsatı olmadan veya başkasına ait ruhsat alanı içerisinde üretim yapıldığının tespiti halinde faaliyetler durdurularak üretilen madene mülki idare tarafından el konulur.

Bu fiili işleyenlere, bu fıkra kapsamında üretilmiş olup el konulan ve el konulma imkanı ortadan kalkmış olan tüm madenin ocak başı satış bedelinin iki katı tutarında idari para cezası uygulanır. Ruhsat alanında ruhsat grubu dışında üretim yapıldığının tespiti halinde faaliyetler durdurularak üretilen madene mülki idare amirliklerince el konulur.

Bu fiili işleyen kişilere, bu fıkra kapsamında üretilmiş olup el konulan ve el konulma imkanı ortadan kalkmış olan tüm madenin, ocak başı satış bedelinin iki katı tutarında idari para cezası uygulanır. El konulan madenler, mülki idare amirliklerince satılarak bedeli il özel idaresi hesabına aktarılır." hükmüne yer verilmiştir.

Maden Yönetmeliğinin "İdari para cezaları" başlıklı 93. maddesinin 2. fıkrasında "İdari para cezaları ile ilgili bu Yönetmelikte hüküm bulunmayan hallerde 30/3/2005 tarihli ve 5326 sayılı Kabahatler Kanunu hükümleri uygulanır." düzenlemesine yer verilmiş, 5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nun 5. maddesinde; "26.9.2004 tarihli ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun zaman bakımından uygulamaya ilişkin hükümleri kabahatler bakımından da uygulanır. Ancak, kabahatler karşılığında öngörülen idarî yaptırımlara ilişkin kararların yerine getirilmesi bakımından derhal uygulama kuralı geçerlidir. Kabahat, failin icraî veya ihmali davranışı gerçekleştirdiği zaman işlenmiş sayılır. Neticenin oluştuğu zaman, bu bakımdan dikkate alınmaz." kuralı yer almaktadır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri uyarınca, ruhsatsız sahada üretimde bulunulması halinde faaliyetin durdurularak üretilen madene el konulacağı ve el konulan veya el konulma imkânı ortadan kalkmış olan tüm madenin ocak başı satış bedelinin iki katı tutarında idari para cezası uygulanacağı hüküm altına alınmıştır.

Uyuşmazlıkta, davalı idare tarafından gerçekleştirilen mahallinde tetkik sonrasında hazırlanan 11.09.2018 tarihli raporda, "...ruhsat sahasında yapılan ve ölçüm sonucunda tespit edilen 2298 ton üretimin ne kadarının ruhsatın iptal edildiği tarihten sonra yapıldığı ve/veya tamamının ruhsat sahibi tarafından yapılıp yapılmadığı hususunda net bir tespit yapılamamaktadır... Söz konusu ocaktan ruhsatın mücavirindeki köy halkı tarafından da malzeme alınarak köy halkının ihtiyacı ve köy caminin inşasında kullanıldığı beyan edildiği, heyet tarafından da mücavir köyde kullanılan inşa malzemelerinin bu ocak ve diğer ocaklardan alındığının kanaati oluştuğunu..." tespit edilmiştir.

Bu durumda idari para cezasına konu fiilin davacının kendisi tarafından gerçekleştirildiğinin açık ve net olarak ortaya konulamadığı, fiilin sübuta ermediği görüldüğünden tesis edilen dava konusu işlemde hukuka uygun bulunmamıştır.

Öte yandan cezaya esas fiilin hangi tarihte gerçekleştiğinin tespiti uygulanacak idari para cezası miktarı açısından önem taşımaktadır.

Somut olayda mahallinde denetim gerçekleştirilmiş olup, davacı tarafından 2017 ve 2018 yılında üretim yapıldığı tespit edildiği halde, dava konusu işlem tarihi olan 2019 yılı için yeniden değerleme oranında güncellenen değerler üzerinden idari para cezasının verildiği anlaşıldığından, dava konusu işlemde bu yönden de hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Temyizen incelenen karar, sonucu itibariyle usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

KARŞI OY

(X)- Bölge İdare Mahkemesince verilen karar ve dayandığı gerekçe usul ve yasaya uygun olup, kaldırılmasını gerektiren bir neden bulunmadığından, temyiz isteminin reddi ile ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ...tarih ve E:..., K:...sayılı kararının onanması gerektiği oyu ile aksi yöndeki çoğunluk kararına katılmıyorum.