Danıştay 8. Daire E.2021/5615 K.2024/1160

Dava konusu istem: İstanbul İlinde taksi şoförü olarak çalışan davacının, … tarih ve … sayılı UKOME kararıyla kabul edilen EK-1 Hizmet Kalite Kesintisi Yaptırım Cetvelinde yer alan "DNT-150 şehrin imajını zedeleyecek faaliyette bulunulması ve yolcu seçilmesi durumundan ve DNT-17 haksız kazanç sağlanması ve toplu taşımacılık faaliyetiyle ilgili usulsüz yöntemlere başvurulması veya hanut yapılması/yolcunun dolandırılması" fiilini işlediğinden bahisle davacıya ait … belge numaralı Toplu Taşıma Aracı Kullanım Belgesinin, İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı Toplu Ulaşım Hizmetleri sistemi üzerinden 19/02/2020 tarihinde süresiz iptal edilmesine dair işlemin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: …. İdare Mahkemesince verilen .. tarih ve E:.., K:… sayılı kararda; taşımacılık faaliyetiyle ilgili usulsüz yöntemlere başvurulması veya hanut yapılması/yolcunun dolandırılması fiilini davacının işlediği anlaşıldığından Toplu Taşıma Aracı Kullanım Belgesinin iptal edilmesine dair işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu, ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacı tarafından, kendisi hakkında bu fiillerinden dolayı kesinleşen bir mahkumiyet hükmünün bulunmadığı, ceza yargılamasının devam ettiği, temyize konu kararla masumiyet karinesinin hiçe sayıldığı, beraat etme ihtimalinin yüksek olduğu, beyana dayanılarak Toplu Taşıma Aracı Kullanım Belgesinin iptal edilmesinin orantısız ağır bir ceza olduğu hususları ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davalı idare tarafından, temyiz isteminin reddi ile Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Davacının İstanbul'da taksi şoförü olarak çalıştığı, Beşiktaş Kaymakamlığı İlçe Emniyet Müdürlüğü'nün İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı'na hitaplı bila tarih, … sayılı yazısı ile. 19.02.2020 tarihinde, saat 21:20 sıralarında polis merkezine gelerek müracaatta bulunan N.R. adlı yabancı uyruklu kadın şahsın ifadesinde, saat:18.15 sıralarında. Mahallesi.

Caddesi üzeri Besiktaş/İSTANBUL adresinde indikleri ...plakalı taksi sürücüsü ...'ın kendisinden 400 TL yolculuk ücreti alarak dolandırdığını beyan etmesi üzerine, yapılan çalışmalar ve ...'ın yazılı beyanında yolcudan 400,00-TL aldığını kabul ederek aldığı parayı polis merkezinde tutanakla şikayetçiye iade ettiği, olayın gerçekleşmiş bir dolandırıcılık vakası olduğu hususunda tespitler yapıldığından bahisle davacı hakkında gerekli idari işlemlerin yapılması ve benzeri olayların yaşanmaması için faaliyetten men edilmesinin davalı idarece değerlendirilmesinin istenilmesi üzerine, davalı İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı'nca;

davacının, … tarih ve … sayılı UKOME kararıyla kabul edilen EK-1 Hizmet Kalite Kesintisi Yaptırım Cetvelinde yer alan "DNT-150 şehrin imajını zedeleyecek faaliyette bulunulması ve yolcu seçilmesi durumundan ve DNT-17 haksız kazanç sağlanması ve toplu taşımacılık faaliyetiyle ilgili usulsüz yöntemlere başvurulması veya hanut yapılması/yolcunun dolandırılması" fiillerini işlediğinin değerlendirilerek, davacıya ait ... belge numaralı Toplu Taşıma Aracı Kullanım Belgesinin, davalı belediye Toplu Ulaşım Hizmetleri sistemi üzerinden 19/02/2020 tarihinde süresiz iptal edilmesine dair işlemin tesis edilmesi üzerine, bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanununun 7. maddesinin (f) fıkrasında; "Büyükşehir ulaşım ana planını yapmak veya yaptırmak ve uygulamak; ulaşım ve toplu taşıma hizmetlerini plânlamak ve koordinasyonu sağlamak; kara, deniz, su ve demiryolu üzerinde işletilen her türlü servis

ve toplu taşıma araçları ile taksi sayılarını, bilet ücret ve tarifelerini, zaman ve güzergâhlarını belirlemek; durak yerleri ile karayolu, yol, cadde, sokak, meydan ve benzeri yerler üzerinde araç park yerlerini tespit etmek ve işletmek, işlettirmek veya kiraya vermek; kanunların belediyelere verdiği trafik düzenlemesinin gerektirdiği bütün işleri yürütmek" büyükşehir belediyesinin görevleri arasında sayılmış, anılan Yasanın 9. maddesinde.

“Büyükşehir içindeki kara, deniz, su, göl ve demiryolu üzerinde her türlü taşımacılık hizmetlerinin koordinasyon içinde yürütülmesi amacıyla, büyükşehir belediye başkanı ya da görevlendirdiği kişinin başkanlığında, yönetmelikle belirlenecek kamu kurum ve kuruluşları ile, Türkiye Şoförler ve Otomobilciler Federasyonunun görevlendireceği ilgili odanın temsilcisinin katılacağı Ulaşım Koordinasyon Merkezi kurulur.

İlçe belediye başkanları kendi belediyesini ilgilendiren konuların görüşülmesinde koordinasyon merkezlerine üye olarak katılırlar. Ulaşım Koordinasyon Merkezi toplantılarına ayrıca gündemdeki konularla ilgili üye olarak belirlenmeyen ulaşım sektörü ile ilgili kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarından ihtisas meslek odalarının temsilcileri de davet edilerek görüşleri alınır.

Bu Kanun ile büyükşehir belediyesine verilen trafik hizmetlerini plânlama, koordinasyon ve güzergâh belirlemesi ile taksi, dolmuş ve servis araçlarının durak ve araç park yerleri ile sayısının tespitine ilişkin yetkiler ile büyükşehir sınırları dahilinde il trafik komisyonunun yetkileri ulaşım koordinasyon merkezi tarafından kullanılır. Ulaşım koordinasyon merkezi kararları, büyükşehir belediye başkanının onayı ile yürürlüğe girer.

Ulaşım koordinasyon merkezi tarafından toplu taşıma ile ilgili alınan kararlar, belediyeler ve bütün kamu kurum ve kuruluşlarıyla ilgililer için bağlayıcıdır. Koordinasyon merkezinin çalışma esas ve usulleri ile bu kurullara katılacak kamu kurum ve kuruluş temsilcileri, İçişleri Bakanlığı tarafından çıkarılacak yönetmelikle belirlenir.

Büyükşehir belediyelerine bu Kanun ile verilen görev ve yetkilerin uygulanmasında, 13.10.1983 tarihli ve 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununun bu Kanuna aykırı hükümleri uygulanmaz.” kuralına yer verilmiştir.

15.06.2006 tarih ve 26199 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Büyükşehir Belediyeleri Koordinasyon Merkezleri Yönetmeliğinin "Ulaşım Koordinasyon Merkezi" başlıklı üçüncü kısmının “Görev ve yetkileri” kenar başlıklı 18. maddesinde “(1) UKOME, büyükşehir içindeki kara, deniz, göl, nehir, kanal ve demiryolu üzerinde her türlü taşımacılık hizmetlerinin koordinasyon içinde yürütülmesini sağlamak üzere; ulaşım, trafik ve toplu taşıma konularında üst düzeyde yönlendirici karar alma, uygulama, uygulatma ve ilgili mevzuattaki usulüne göre gereken tesisleri kurma, kurdurma ve işletme hak ve yetkilerine haizdir.

Bu amaçla; a) Büyükşehir belediyesinin sınırları içinde, mevzuatla yetkili kılındığı durumlarda mahalli ihtiyaç ve şartlara göre trafik düzeni ve güvenliğini sağlamak amacıyla gerekli tedbirleri almakla, … ç) Kara, deniz, göl, nehir, kanal ve demiryolu üzerinde işletilen her türlü servis ve toplu taşıma araçları ile taksi sayılarını, bilet ücret ve tarifelerini, zaman ve güzergâhlarını belirlemek;

otobüs, taksi, dolmuş ve servis durak yerleri ile karayolu, yol, cadde, sokak, meydan ve benzeri yerler üzerinde araç park yerlerini tespit etmekle…d) Karayolu taşımacılığına ait mevzuat hükümleri saklı kalmak üzere, trafik düzeni ve güvenliği yönünden belediye sınırları içinde ticari amaçla çalıştırılacak yolcu ve yük taşıtları ile motorsuz taşıtların çalışma şekil ve şartları ile bu taşıtların teknik özelliklerini tespit etmek, çalıştırılabileceği yerler ile güzergâhlarını tespit etmek ve sayılarını belirlemek, bunlara izin ve çalışma ruhsatı vermekle, e) Büyükşehir belediyesinin sınırları içinde, ulaşım, toplu taşıma ve trafik mevzuatının

büyükşehir belediyesine verdiği yetki doğrultusunda uygulamaya yönelik yönlendirici karar almak ve görüş oluşturmakla,...” görevli ve yetkilidir kuralı, “Ulaşım Koordinasyon Birimi” kenar başlıklı 21. maddesinde, “(1) UKOME'nin sekreterya hizmetleri, büyükşehir belediye başkanlığı bünyesinde bu amaçla oluşturulacak ulaşım koordinasyon birimi tarafından yürütülür.”.

“Görevleri" kenar başlıklı 22. maddesinde ise, “(1) Ulaşım koordinasyon birimi; a) Başkanın emir ve talimatları doğrultusunda gündemi hazırlar ve üyelere duyurur. b) Görüşme tutanaklarını düzenler. c) Alınan kararları yazar, üyelerin imzalarını tamamlatır ve ilgili mercilere gönderir. ç) UKOME toplantılarına üye gönderen kurum ve kuruluşlarla irtibatı sağlar. d) Büyükşehir belediye ve mücavir alan sınırları içinde nazım plana uygun arazi kullanım ve ulaşım planlama çalışmaları doğrultusunda büyükşehir ulaşım planının yapılması için gereken ön çalışmaları yaparak kurula sunar.” hükümlerine yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Yukarıda anılan mevzuat hükümlerinin birlikte değerlendirilmesinden, toplu taşıma araçları ile servis ve taksi sayılarının, bu araçların güzergahları ile bunların çalışma şekil ve şartlarının belirlenmesi, toplu taşıma araçlarının kullanım izin belgelerinin ile çalışma ruhsatlarının verilmesi konusunda karar verme yetkisinin Ulaşım Koordinasyon Merkezine ait olduğu anlaşılmakta olup, büyükşehir belediye başkanlığı bünyesinde oluşturulan ulaşım koordinasyon biriminin ya da daire başkanlığının bu konuda işlem tesis etme yetkisinin bulunmadığı açıktır.

Bu durumda, davacıya ait ... belge numaralı Toplu Taşıma Aracı Kullanım Belgesinin, davalı belediye Toplu Ulaşım Hizmetleri sistemi üzerinden 19/02/2020 tarihinde süresiz iptal edilmesine dair işlemin, davalı belediye Ulaşım Koordinasyon Merkezi Kurulu tarafından yazılı bir karar alarak tesis edilmesi gerekirken, bu konuda yetkisi bulunmayan davalı belediye Toplu Ulaşım Hizmetleri Müdürlüğünce sistem üzerinden belge iptali niteliğindeki işlemin tesis edilmesinde, yetki yönünden hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna ulaşıldığından, dava konusu işlemde hukuka uygunluk görülmemiştir.

Bu itibarla, davanın reddi yönündeki ... İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.