Danıştay 8. Daire E.2021/5670 K.2024/7867

Dava konusu istem: Davacı tarafından; ... plaka sayılı araçla ilgili belediyeden izin alınmaksızın ticari amaçlı yolcu taşımacılığı yapıldığından bahisle davalı idarece, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun Ek 2/3-a maddesi uyarınca, anılan aracın 60 gün süreyle trafikten men edilmesine ilişkin ... tarihli ve ... seri numaralı işlemin ve araç sürücüsü olan davacıya 6.141,00 TL trafik para cezası verilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlemin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...

İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; uyuşmazlıkta, Mahkemelerince dava konusu işleme dayanak ve esas alınan ihlal tutanağının gönderilmesinin 19/03/2020 ve 30/04/2020 tarihli ara kararları ile davalı idareden istenildiği, verilen 04/06/2020 havale tarihli cevabi yazıda "trafik idari cezaları ile ilgili ayrıca bir olay tutanağının düzenlenmesi gerekmediğinden, trafik birimlerinde görevli personeller tarafından olay tutanağı tutulmadığının" bildirildiği, dava konusu işleme dayanak ve esas alınan ihlal tutanağının gönderilmediğinin anlaşıldığı, bu durumda.

Anayasanın 125. maddesinde bulunan "İdarenin her türlü eylem ve işlemlerine karşı yargı yolu açıktır." hükmü gereği idari işlemlerin denetlenebilir, gerekçeli ve bir sebebe dayalı olarak tesis edilmesi gerektiği Türk İdare Hukukunun temel kurallarından olduğundan, davalı idarece tespit tutanağının gönderilmemesi, dava konusu işlemlerin denetlenememesi ve sebep unsuru yönünden sakat olduğunun kabulünün gerektirmesi nedeniyle dava konusu işlemlerde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemlerin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... gün ve E:..., K:... sayılı kararında; davalı idarenin istinaf başvurusunun işin esasına dair kısmı yönünden reddine, vekalet ücreti yönünden kabulüne, ... İdare Mahkemesi'nin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının maktu vekalet ücretine hükmedilmesine dair kısmının kaldırılmasına, davacı lehine vekalet ücretine hükmedilmemesine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından, dava konusu işlemlerin hukuk ve usule uygun olarak tesis edildiği, temyize konu istinaf kararının esasına ilişkin kısmının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davacı tarafından, savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Davacıya ait olan aynı zamanda sürücülüğünü yaptığı ... plaka sayılı araçla ilgili belediyeden izin alınmaksızın ticari amaçlı yolcu taşımacılığı yapıldığından bahisle davalı idarece, tespit tutanağı düzenlenmeksizin, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun Ek 2/3-a maddesi uyarınca, anılan aracın 60 gün süreyle trafikten men edilmesine ilişkin ... tarihli ve ... seri numaralı işlemin ve araç sürücüsü olan davacıya 6.141,00 TL trafik para cezası verilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlemin tesis edildiği, bunun üzerine söz konusu işlemlerin iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 18/10/2018 tarih ve 7148 sayılı Kanun'un 26.maddesi ile değişik Ek 2. maddesinde; "Araçlarını motorlu araç tescil belgesinde gösterilen maksadın dışında kullananlar ile sürülmesine izin veren araç sahiplerine 1.002 Türk lirası idari para cezası uygulanır. (Mülga cümle:21/2/2019-7166/5 md.)(…)

(Ek fıkra:21/2/2019-7166/5 md.) Ayrıca, araç on beş gün süre ile trafikten menedilir.

10/7/2004 tarihli ve 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu ve 3/7/2005 tarihli ve 5393 sayılı Belediye Kanunu kapsamında ilgili belediyeden;

a) Çalışma izni/ruhsatı almadan,

b) Alınan izin/ruhsatta belirtilen faaliyet konusu dışında,

c) Alınan izin/ruhsatta belirtilen çalışma bölgesi/güzergâh dışında

belediye sınırları dâhilinde yolcu taşımak yasaktır. Bu fıkranın (a) bendine uymayanlara 5.010 Türk lirası, (b) bendine uymayanlara 2.018 Türk lirası, (c) bendine uymayanlara 1.002 Türk lirası idari para cezası verilir. Fiilin işlendiği tarihten itibaren geriye

doğru bir yıl içinde tekerrürü hâlinde, bu fıkrada yer alan idari para cezaları iki kat olarak uygulanır.

İşleteni veya sahibi, sürücüsünün kendisi olup olmadığına bakılmaksızın aracın bu maddenin üçüncü fıkrasına aykırı olarak kullanılmaması hususunda gerekli tedbirleri almak ve denetimini yapmakla yükümlüdür. Araç, bu maddenin üçüncü fıkrasının;

a) (a) bendinin ihlali hâlinde altmış gün,

b) (b) bendinin ihlali hâlinde otuz gün,

c) (c) bendinin ihlali hâlinde ise on beş gün süreyle trafikten menedilir.

İlgili belediye tarafından tahdit veya tahsis kapsamına alınmış ve bu kapsamda verilmiş çalışma izninin/ruhsatının süresi bittiği hâlde, belediye sınırları dâhilinde yolcu taşıyan kişiye 1.002 Türk lirası idari para cezası uygulanır ve eksikliği giderilinceye kadar araç trafikten menedilir.(...)" düzenlemesi yer almaktadır.

5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu'nun "Büyükşehir ve ilçe belediyelerinin görev ve sorumlulukları" başlığını taşıyan 7. maddesinin 1. fıkrasının (f) bendinde, "Büyükşehir ulaşım ana plânını yapmak veya yaptırmak ve uygulamak; ulaşım ve toplu taşıma hizmetlerini plânlamak ve koordinasyonu sağlamak; kara, deniz, su ve demiryolu üzerinde işletilen her türlü servis ve toplu taşıma araçları ile taksi sayılarını, bilet ücret ve tarifelerini, zaman ve güzergâhlarını belirlemek; durak yerleri ile karayolu, yol, cadde, sokak, meydan ve benzeri yerler üzerinde araç park yerlerini tespit etmek ve işletmek, işlettirmek veya kiraya vermek;

kanunların belediyelere verdiği trafik düzenlemesinin gerektirdiği bütün işleri yürütmek." büyükşehir belediyesinin görev ve sorumlulukları arasında sayılmıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Yukarıda belirtilen mevzuat hükümleri uyarınca, idarenin denetim yaptığı sırada; araç sahipleri / araç sürücülerinin kullandıkları araçlar için gerekli olan ve yetkili makamlardan aldıkları izin / ruhsat gibi belgeleri denetim görevlilerine ibraz etmelerinin gerektiği, başka bir ifadeyle söz konusu belgelerin denetim ve işlem tarihinde düzenlenmiş bulunması gerekmekte olup, daha sonra temin edilen izin / ruhsat gibi belgeler, tesis edilen işlemleri hukuka aykırı hale getirmeyecektir. Bu durumun tek istisnasının, araç sahipleri / araç sürücüleri tarafından işlem tarihinden önce izin / ruhsat için ilgili belediyeye başvuru yapılmış olmasıdır.

Uyuşmazlıkta, davalı idare tarafından davacıya ait olan aynı zamanda sürücülüğünü yaptığı ... plaka sayılı araçla ilgili belediyeden izin alınmaksızın belediye sınırlarında ticari amaçlı yolcu taşımacılığı yapıldığından bahisle, tespit tutanağı düzenlenmeden, 2918 sayılı Kanunu'nun Ek 2/3-a maddesi uyarınca, anılan aracın 60 gün süreyle trafikten men edilmesine ilişkin işlem ile araç sürücüsü olan davacıya 6.141,00 TL trafik para cezası verilmesine ilişkin işlemin tesis edildiği, dava dilekçesinde; işlemler tesis edilmeden önce ... plakalı aracıyla izin belgeli olarak servis taşımacılığı yapıldığı,

bu aracın 19.02.2020 tarihinde yanması sonrasında, yetki ve izin belgelerinin uyuşmazlığa konu ... plakalı araca devri için başvuruda bulunulduğu, başvuru sonuçlanmadan işlemler tesis edildiğinden güzergah izin belgesi temin edemeden işlemlerin yapıldığının belirtildiği, idari para cezası tutanağında da; ilgili belediyeden çalışma izni/ruhsatı alınmadan belediye sınırlarında yolcu taşımacılığı yapıldığı yönünde açıklama ve davacının imzasının yer aldığı, servis taşımacılığına dair belgelerin dosyaya sunulduğu görülmüştür.

Dosyadaki bilgi ve belgelerden, dava konusu işlemlere dayanak tespit tutanağının düzenlenmediği görülmekte ise de; dava dilekçesinde, uyuşmazlık konusu araç için henüz güzergah izin belgesi düzenlenmediğinin, bu belge bulunmaksızın yolcu taşımacılığının yapıldığının ikrar edildiği, bunun yanında idari para cezası karar tutanağında da, davacının ilgili belediyeden çalışma izni/ruhsatı almadan belediye sınırlarında yolcu taşımacılığı yaptığı yönünde açıklama ve davacının imzasının yer aldığı,

dosyaya sunulan servis taşımacılığına dair belgelerin ise taşımacılığa ilişkin belgeler olsa da bu belgelerin aracın izin verilen güzergahta çalıştırılıp çalıştırılmadığının tespitine imkan tanımadığı, buna göre, uyuşmazlık konusu ihlal karşılığında 2918 sayılı Kanunun Ek 2/3-a maddesi kapsamında uygulanan faaliyetten men ve idari para cezası verilmesi işlemlerinde hukuka aykırılık bulunmadığı anlaşılmıştır.

Bu durumda, yukarıda yer verilen 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu ve 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu'nun ilgili madde hükümleri uyarınca; davacının aracıyla belediye sınırları içerisinde güzergah izin belgesi bulunmaksızın yolcu taşımacılığı yaptığı açık olduğundan, dava konusu anılan aracın trafikten men edilmesine ve davacıya idari para cezası verilmesine ilişkin işlemlerde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varıldığından, dava konusu işlemlerin iptali yönündeki ... İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin esastan reddine ilişkin temyize konu Bölge Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.

KARŞI OY

(X)- ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... gün ve E:..., K:... sayılı kararının; usul ve hukuka uygun olduğu sonucuna varıldığından, onanması gerektiği görüşüyle çoğunluk kararına katılmıyorum.