Danıştay 8. Daire E.2021/6027 K.2025/5094

Dava konusu istem: ... ili, ... ilçesi sınırları içerisinde bulunan IV. grup (demir, krom, kurşun + çinko) ... sicil numaralı maden ruhsat sahibi davacı şirket tarafından, satışı/sevkiyatı yapılan ve beyan edilmeyen 20.983,05 ton cevher için oluşan devlet hakkının ödenmesi ve beyan edilmeyen 20.983,05 ton cevher için işletme faaliyet raporu düzenlenerek 2 ay içerisinde verilmesine ilişkin... tarih ve ... sayılı Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü işleminin iptali istenilmektedir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda.

Devlet hakkı yönünden, dosya içerisinde yer alan tüm bilgi ve belgeler ile mevzuat hükümleri dikkate alındığında, demir madeninin ocak başı satış fiyatını belirlerken, madenin toz ya da parça olduğunun belirtilerek Genel Müdürlük tarafından açıklanan tenör aralığı için her yıl belirlenen katsayının, cevherin tenörü ile çarpılarak çıkacak sonucuna göre hareket edilmesi gerekirken, davalı idare tarafından mevzuatta yer almayan yeniden değerleme oranı dikkate alınarak ocak başı satış fiyatının belirlendiği,

mevzuata aykırı olarak tespit edilen 2017 yılı ocak başı satış fiyatı üzerinden de Devlet hakkının hesaplandığı anlaşılmakla, 2017 yılı için Devlet hakkının 31.096,89-TL olarak hesaplanarak tahakkuk ettirilmesine ilişkin işlemde bu yönüyle hukuka uyarlık bulunmadığı;

faaliyet raporu yönünden, dosya içerisinde yer alan tüm bilgi ve belgeler ile mevzuat hükümleri dikkate alındığında, Maden Yönetmeliği'nin 66. maddesinin 2. fıkrasında yer alan "Hammadde üretim izin belgesi ile çalışılan sahalarda, üretim ve/veya sevkiyat yapılması durumunda, izin sahibi her yıl Nisan ayı sonuna kadar bir önceki yıl içinde gerçekleştirdiği işletme faaliyeti ile ilgili Ek-31’de yer alan işletme faaliyet raporunu ve imalat haritasını Genel Müdürlüğe vermekle yükümlü olduğu,

aksi takdirde yükümlülük yerine getirilinceye kadar üretim faaliyetinin durdurulacağı, 3. fıkrasında ise işletme faaliyet raporu ile imalat haritasındaki hata ve noksanlıkların izin sahibine, yapılan bildirimden itibaren iki ay içinde tamamlattırılacağı, verilen sürede tamamlanmaması halinde tamamlanıncaya kadar üretim faaliyetinin durdurulacağı düzenlemesi karşısında, mahalinde yapılan tetkik inceleme sonucunda tetkik raporuyla tespit edilen,

üretimi yapılan ancak beyan edilmeyen 20.983,05 ton demir madeni için faaliyet raporu tanzim ederek 2 ay içerisinde davalı idareye ibraz etmesi yönünde tesis edilen dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle, Devlet hakkı yönünden dava konusu işlemin iptaline, faaliyet raporu yönünden davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI

Davacı tarafından, idari para cezasına karşı açılan dava sonuçlanmadan kaçak üretim yapıldığı kabul edilmek suretiyle karar verildiği ileri sürülmektedir. Davalı idare tarafından, dava konusu hesaplama ve ocak başı satış fiyatının doğru olarak tespit edildiği, işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMALARI

Davacı ve davalı idare tarafından savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'NUN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının gerekçeli onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

... ili, ... ilçesi sınırları içerisinde bulunan ve davacı şirket uhdesinde yer alan ... sicil numaralı IV. grup (demir, krom, kurşun + çinko) işletme maden sahasının 29/08/2018 tarih ve 801779 sayılı Makam Oluruna istinaden Genel Müdürlük teknik elemanlarınca yapılan tetkikinde; makroskopik gözlemde kurşun ve çinko cevherlerinin kompleks olduğu, iki iznin tek bir izin olarak güncellenmesinin heyetçe uygun mütalaa edildiği, çalışma yapılan alanın orman ve hazine arazilerinden oluştuğu belirtilmesine rağmen hazine kaydına dair heyete evrak ibraz edilmediği,

yapılan imalat ölçümünde ocaktan toplam 343.362,965 m3 alan boşaltıldığının tespit edildiği, ... tarih ve ... sayılı temdit işletme projesi uyarınca demir yoğunluğunun 5,1 t/m3 olduğu, toprağın yoğunluğunun 1,8 t/m3 olduğu, işletme projesinde 1 ton maden üretmek için, 5 ton yan kayaç kazısı gerektiği beyanı üzerinden yapılan değerlendirmede cevher ve gang malzemenin yerinde yoğunluğunun.

2,35 t/m3 olduğunun hesap edildiği, ocak, pasa ve stok malzemede yapılan ölçümde 171.916,613 m3 pasa ve 70.802,974 m3 stok olduğunun görüldüğü, ocaktan yapılan kazı ile aradaki farkın 100.643,378 m3 olduğunun tespit edildiği ve işletme projesi beyanına göre 236.511,93 ton cevher ve gang karışık malzemenin sevk edildiği, İFR beyenlarına göre, toplam 110.613,63 ton tüvenan cevher satışının yapıldığının hesaplandığı, 125.898,3 ton tüvenan cevher fark olduğu tespit edildiği, işletme projesi beyanına göre 20.983,05 ton beyan edilmeyen üretimin olduğunun beyanlar ve imalat, stok, pasa ölçüm hesabı üzerinden tespit edildiği,

(2018 yılı beyan süresi henüz dolmadığı, daimi nezaretçi defterinden 2018 yılında tetkik tarihine kadar üretim yapılmadığının tespit edildiği), tenörü %34-38 beyan edildiği, 2017 yılı ocak başı satış fiyata üzerinden yeniden değerlendirme oranı 74,10-TL olarak ocak başı satış fiyatı hesaplandığı, toplam satış tutarı üzerinden 62.193,76-TL Devlet hakkı hesaplandığı, Kanun'un 12. maddesinin 4. fıkrası gereği 310.968,8-TL idari para cezası hesap edildiği, (Ocak kısmının hazine arazisi olduğu beyan edildiğinden, ek devlet hakkı hesaplanmadığı), pasa ve stok yığınlarının ölçüldüğü,

2017 yılı sonu stok ve pasa miktarları ile sahadaki mevcut durumun uyumsuz olduğu, İFR’nin sahadaki duruma göre revize edilmesinin gerektiği, 11. madde kapsamında Genel Müdürlükten alınan sevk fişleri ile 2014 yılında yaklaşık 9.700 ton demir cevheri sevk edildiği, işletme ruhsat bedelleri, işletme ruhsat harçları, ÇUT bedellerinin ödendiği beyanlar üzerinden oluşan Devlet haklarının ödenmediğinin tespit edilerek mahalinde tetkik raporu tanzim edildiği,

düzenlenen tetkik raporu dikkate alınarak davalı idare tarafından ... tarih ve E... sayılı yazı ile davacı şirkete 20.938,05 ton cevherin sahadan üretilip satıldığı ve Genel Müdürlüğe beyan edilmediğinin tespit edildiğinin bildirildiği, 20.938,05 ton cevher için Maden Kanunu'nun 12. maddesinin 4. fıkrası gereği 155.454,40-TL idari para cezasının uygulandığı, yine 20.938,05 ton cevher için Maden Kanunu'nun 10. maddesinin 7. fıkrası gereği 62.743,00-TL idari para cezası verildiği,

daha sonra davalı idare tarafından ... tarih ve E... sayılı dava konusu işlemle davacı şirket hakkında üretilen ancak beyan edilmeyen 20.938,05 ton cevher için 2017 yılına ilişkin olarak 31.096,89-TL (%2 oranında) devlet hakkı tahakkuk ettirildiği ve beyan edilmeyen 20.938,05 ton cevher için işletme faaliyet raporunun düzenlenerek 2 ay içerisinde davalı idareye verilmesine ilişkin işlemin tesis edildiği, tesis edilen bu işlemin davacı şirkete tebliği üzerine iptali istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Dairemizin temyize konusu E:... sayılı dosyası ile ... İdare Mahkemesinin E:... sayılı dosyasının birlikte incelenmesinden, dava konusu ruhsat sahası ile ilgili yukarıda ayrıntısı yer alan mahallinde yapılan denetim sonucunda davacı adına Devlet hakkı farkı ödenmesi ve revize işletme faaliyet raporu verilmesi için tesis edilen işlem karşı bakılan davanın açıldığı; Maden Kanunu'nun 12/4 ve 10/7 maddeleri uyarınca verilen idari para cezalarına karşı ... İdare Mahkemesinde dava açıldığı görülmektedir.

... İdare Mahkemesince görülen davada, keşif ve bilirkişi incelemesi yaptırılmak suretiyle, davacının üretip sattığı halde beyan etmediği, dolayısıyla haksız iktisaba sebebiyet verdiği madencilik faaliyetinde bulunduğu fiili sabit görülerek, teknik heyet tarafından yapılan, davacının beyanları, imalat, stok, pasa ölçüm hesabı üzerinden belirlenen 20.983,05 ton beyan edilmeyen demir madeni üretimi olduğuna ilişkin tespitin hukuka uygun olduğu, dolayısıyla dava konusu işlemin.

3213 sayılı Maden Kanunu'nun 10/7. maddesi uyarınca 20.983,05 ton cevherin üretilip satılarak haksız iktisaba neden olunması nedeniyle davacının 62.743,00 TL idari para cezası ile tecziye edilmesine ilişkin kısmında hukuka aykırılık bulunmadığı; dava konusu işlemde 3213 sayılı Maden Kanunu'nun 12/4. maddesi uyarınca 20.983,05 ton cevherin beyan edilmemesi nedeniyle 155.454,40 TL idari para cezası hesabı yapılırken 2017 yılı ocak başı satış fiyatı üzerinden yeniden değerleme oranı ile tespit edilen 74,10 TL ocak başı satış fiyatının hesaplamada esas alındığı,

ancak bilirkişi raporunda belirlenen Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğünün 2018 yılı IV. (c) Grubu Maden, Demir Cevheri Ocak Başı Satış Bedeli toz cevher için ve %50 tenörden az 1,65 x tenör (%34-38 beyanların ortalaması %36 alındığında)=1,65 x 36 =59,40 TL/ton olarak alınması gerektiği anlaşıldığından hesaplamanın 59,40 TL ocak başı satış fiyatı esas alınarak hesaplanması gerektiği, dava dışı ... Endüstriyel Hammaddeler San. ve Tic. Ltd.

Şti.'nin ocak aynasının, mücavirde bulunan davacı şirkete ait sicil:... sayılı IV. grup (demir, krom, kurşun+çinko) işletme ruhsatlı maden sahasına taştığı, bu alanda 12.060,05 ton kaçak demir üretimi yapıldığından dava dışı ... Madencilik Endüstriyel Hammaddeler San. ve Tic. Ltd.

Şti.'nin tecavüz ettiği tespit edilen 12.060,05 ton maden üretiminin mahsubu yapılarak 8.923 ton (20.983,05 ton-12.060,05 ton) maden üretimi esas alınarak idari para cezasının hesaplanması gerektiği hüküm altına alınmıştır.

Bu haliyle,... İdare Mahkemesinin... tarih ve E:... K:... sayılı kararıyla, davacı tarafından üretilen madenin toz demir cevheri olduğu, ocak başı satış fiyatı olarak 2017 yılının esas alınması gerektiği, söz konusu fiyatın da 59,40 TL olması gerektiği, davalı idareye bildirilmeksizin üretimi bildirilmeyen madenin ise 8.923 ton olduğu karara bağlanmış; bu karara karşı yapılan istinaf isteminin reddine karar verilmiş; Dairemizin 11/03/2025 tarih ve E:2025/539, K:2025/2246 sayılı kararıyla temyiz isteminin incelenmeksizin reddine karar verilmek suretiyle karar kesinleşmiştir.

Bu durumda, dava konusu Devlet hakkının yukarıda yer verildiği şekilde yeniden hesaplanması gerektiğinden, işletme faaliyet raporunun ise davacının fiili sabit olduğundan revize edilmesi gerekmekle birlikte, 8.923 ton olarak esas alınması gerektiğinden, temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında sonucu itibarıyla hukuka aykırılık bulunmamıştır.