Danıştay 8. Daire E.2021/6224 K.2025/6421

Dava konusu istem: Davacı şirket tarafından, ruhsat sahibi olduğu Adana ili, Ceyhan ilçesi, ... Köyü, ... ruhsat sahası içerisindeki Y:... ve Y:... X:... koordinatlarında yasal bir dayanağı olmaksızın bulunan ... A.Ş.'ye ait yapıların kaldırılması ve sahanın boş olarak teslimi talebinin zımnen reddine ilişkin işlemin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; uyuşmazlıkta 30/11/2004 tarihli intibak projesi ... tarih ve ... sayılı Olur ile uygun bulunarak S... II-A grup işletme ruhsatına hak sahibi olan ... Dış Ticaret Ltd. Şti. tarafından rödovans sözleşmesi ile ruhsat alanının işletilmesinin ... A.Ş.'ye, ... Yapı İnşaat Mad. San. ve Tic.

A.Ş.'ye ve son olarak da davacı şirkete verildiği, ruhsat sahası içerisinde yer alan ... A.Ş.'ye ait yapı ve tesislerin rödovans sözleşmesine (kullanma iznine) dayanılarak elde edilen işletme hakkı kapsamında tesis edildiği, tüm bu süreçlerde ruhsatının, hak sahibi ... Madencilik Dış Ticaret Ltd.

Şti. üzerinde bulunduğunun anlaşıldığı, dava konusu olayın Maden Kanunu'nda hükme bağlanan bir terk niteliğinde olmadığı, rödovansçılar arasındaki oluşan anlaşmazlığın giderilmesi için davalı idareye mevzuat ile verilmiş bir yetkinin bulunmadığı, Adana ili, Ceyhan ilçesi, ... Köyü ... ruhsat sahası içerisindeki ...

A.Ş.'ye ait yapıların kaldırılmasına ve sahanın boş olarak teslimine ilişkin davacı şirketin başvurusunun zımnen reddine ilişkin dava konusu işlemde; idarenin yetkisinin bulunmaması nedeniyle hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacı tarafından, madenlerin içinde bulundukları arzın mülkiyetine tabi olmadığı, Devletin hüküm ve tasarrufunda olduğu, Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki yerlerin tahliyesinin Hazine Taşınmazlarının İdaresi Hakkında Yönetmelik hükümlerine tabi olduğu, dava konusu olay ile ilgili tahliye işleminin davalının talep ve tazyiki ile yapılacağı, idarenin yapması gerekenin idarenin bütünlüğü içindeki diğer kuruluşları harekete geçirmek olduğu, idare kavramının sadece merkezi idareyi ve onun taşradaki uzantılarını değil yerel yönetimleri ve kamu tüzel kişiliğine sahip çeşitli kamu kurumlarını ve bütün bu teşkılatın personelini de kapsadığı,

davalının idarenin bütünlüğü ilkesi uyarınca ilgili devlet kuruluşlarına Maden Kanunu'nun 38. maddesi uyarınca maden sicilini tutma yetkisine sahip olması nedeniyle bilgi vererek tahliyesini sağlamak olduğu ileri sürülerek idarenin yetkisi olmadığı gerekçesiyle verilen kararın hukuka aykırı olduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'NUN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının açıklama ile onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Adana ili, Ceyhan ilçesi, ... Köyü, II-A grubu ... ruhsatın 26/34 taş ocağı ruhsatı iken 30/11/2004 tarihli intibak projesi ... tarih ve ... sayılı Olur ile uygun bulunarak 02/02/2005 tarihinden geçerli olmak üzere ... Madencilik Dış Ticaret Ltd. Şti. uhdesinde S... grup işletme ruhsatı düzenlenmiştir. ... Madencilik Dış Ticaret Ltd. Şti. tarafından anılan ruhsat alanının işletme hakkı 02/02/2013 tarihli rödovans sözleşmesi ile davacı şirkete verilmiştir. ...

Madencilik Dış Ticaret Ltd. Şti. tarafından verilen 29/03/2012 tarihli muvafakatname ile ruhsat alanını 31/12/2014 tarihine kadar kullanma izni alan ...

A.Ş. tarafından yapılmış olunan yapıların ve tesisler bulunduğu, ruhsatın 12/08/2016 tarihinde kendilerine devrinin yapıldığı belirtilerek, bu yapı ve tesislerin kaldırılması istemiyle davacı tarafından davalı idareye yapılan 08/08/2018 tarihli başvurunun zımnen reddedilmesi üzerine, anılan zımni ret işleminin iptali istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Davacı tarafından uhdesinde bulunan S... sayılı işletme ruhsat ve izinli sahada bulunan dava dışı üçüncü şirkete ait yapıların kaldırılarak işgal edilen alanın, tarafına boş olarak teslimi istenilmiştir.

Davacının 29/05/2017 tarihli şikayet dilekçesi üzerine davalı idarece ruhsat sahası yerinde tetkik edilmiştir. Mahallinde tetkik sonucu düzenlenen ... tarihli raporda, Y:... X:... koordinatlarında sahanın işletme izni içinde ... Yapı A.Ş. 'nin idari bina, depo koğuş ve yemekhanesinin, Y:... X:... koordinatlarında yine davacının işletme izni içinde ... A.Ş.'nin kantar platformu ve binasının bulunduğu tespit edilmiştir. Şikayete istinaden heyete katılan ...

A.Ş.'nin yetkilisince, bu alanların 1993 yılından beri Milli Emlaktan kiralanarak kullanıldığı, en son 2014 yılında ecrimisil bedeli ödendiği ve bu belgeleri ibraz edeceğinin beyan edildiği, heyet raporuna kadar heyete bu belgelerin ibraz edilmediği, sadece mahallinde tetkik sırasında sahanın eski sahibi ... ile 29/03/2012 tarihinde yapılmış olan muvafakatnamenin (31/12/2014 tarihinde sona ereceği belirtilen) rapor ekinde heyete elden verildiği, davacı tarafından idarenin tetkik heyetine, Milli Emlak Müdürlüğünden alınan 12/04/2017 tarihli ... sayılı belge verildiği,

ilgili belgede, Milli Emlağın madencilik faaliyetinin yapıldığı alanlarda Maden Kanunu'nun 46. maddesi uyarınca ecrimisil ve kiralama yapamayacağı, idarelerinin bu konuda yetkisinin bulunmadığının belirtildiği, ayrıca ... A.Ş.'ye gönderilen ihtarnamelerde heyete elden verildiği ifade edilerek, mahallinde tetkik neticesinde Maden Kanunu uyarınca bahse konu alanın işletme izni olması ve kalker oluşumunun bulunması nedeniyle ...

A.Ş.'ye ait yapıların kaldırılarak uygun başka bir yere alınması gerektiğinin heyet görüşü olduğu belirtilmiştir.

Taşınmaz Mal Zilyetliğine Yapılan Tecavüzlerin Önlenmesi Hakkında Kanun'un Uygulama Şekli ve Esaslarına Dair Yönetmeliğinin "Kanunun uygulama alanı" başlıklı 3. maddesinde " 3091 sayılı Kanun gerçek ve tüzelkişilerin zilyed bulunduğu taşınmaz mallarla, kamu idareleri, kamu kurumları ve kuruluşları veya bunlar tarafından idare olunan veya Devlete ait veya Devletin hüküm ve tasarrufu altında bulunan sahipsiz yerlere veya menfaati umuma ait olan taşınmaz mallara yapılan tecavüz veya müdahalelerin, idari makamlar tarafından önlenmesi suretiyle tasarrufa dair güvenliği ve kamu düzenini sağlar.

"Özel Kanunlar" başlıklı 5. maddesinde "3091 sayılı Kanuna göre özel kanun durumunda olan 8/9/1983 tarihli ve 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu, 3/5/1985 tarihli ve 3194 sayılı İmar Kanunu, 31/8/1956 tarihli ve 6831 sayılı Orman Kanunu, 4/6/1985 tarihli ve 3213 sayılı Maden Kanunu ile diğer özel kanunlar kapsamına giren taşınmazlara tecavüz veya müdahalelerin olması halinde, ilgililerin başvurması ya da vali veya kaymakamın tecavüz veya müdahaleyi öğrenmeleri halinde 3091 sayılı Kanuna göre soruşturma yaptırarak tecavüz veya müdahale önlenmekle birlikte,

ayrıca ilgili kanunlarına göre de gereği yapılmak üzere ait olduğu kamu kuruluşlarına bildirir." düzenlemesine, aynı Yönetmeliğin "Kanunun kapsamı dışında kalan başvurular" başlıklı 21. maddesinde ise "Anlaşmazlık konusunun 3091 sayılı Kanunla çözümlenmesi mümkün olmayan hukuki mahiyette bulunması, başvurunun süresi içinde yapılmaması, başvuruda bulunanın yetkili olmaması veya başvurunun yetkili makama yapılmamış olması gibi bu Kanun kapsamı dışında kaldığı dilekçeden açıkça ve kesinlikle anlaşılan hallerde, başvurulur mahallinde soruşturma yapılmadan yazılı olarak reddedilebilir." düzenlemesine yer verilmiştir.

Davalı idarenin, Maden Kanunu ile tabii servet ve kaynaklar kapsamında bulunan madenlerin aranması, işletilmesi, üzerinde hak sahibi olunması ve terk edilmesi ile ilgili olarak Devletçe yapılacak gözetim ve denetimden sorumlu olduğu açıktır. Bu kapsamda, davacı tarafından, yukarıda ayrıntısına yer verilen Taşınmaz Mal Zilyetliğine Yapılan Tecavüzlerin Önlenmesi Hakkında Kanun ile anılan Kanun'un Uygulama Şekli ve Esaslarına Dair Yönetmeliğin ilgili hükümleri uyarınca Valilik veya Kaymakamlığa başvuruda bulunabileceği de açıktır.