Danıştay 8. Daire E.2021/6314 K.2024/3222

Dava konusu istem: Davacıya ait "..." isimli işyerinin, işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptal edilmesine yönelik olarak tesis edilen ... tarih ve ... sayılı işlemin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...

İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; davaya konu özel eğitim kurumunda ilkokul ve ortaokul öğrencilerine ev ödevi desteği/takibi, konu anlatımı, ve sınavlara hazırlık çalışmaları yapıldığının okulda görev yapan öğretmen ve okul idarecileri tarafından da ikrar edildiğinin görüldüğü ancak dava konusu işleme sebep olarak teşkil eden bu filllerin doğrudan bu kurumun amacı dışında faaliyet gösterdiğine ilişkin bir eylem olmadığı bilakis bu fillerin birer eğitim faaliyeti olduğu ancak yapılan bu faaliyetin izinsiz yapılması nedeniyle aynı kanunun 7/c. maddesinde belirtilen "Haftalık ders çizelgesi ve programları

Bakanlık izni olmadan kurumda uygulaması" maddesi kapsamında değerlendirilmesi gerekirken doğrudan özel eğitim kurumunun amacı dışında faaliyet gösterdiği iddiasıyla tesis edilen işlemde eylem ile öngörülen yaptırım arasında olması gereken tipiklik şartı sağlanmadığı gibi eylem ile uygulanan ceza arasında aranan orantılılık ilkesinin de gözardı edildiği sonucuna varıldığından dava konusu işyerine ait işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptal edilmesine ilişkin tesis edilen dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunma dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: "İdareden izin alınmaksızın program değişikliği" şeklinde gerçekleşen fiilin 5580 sayılı Kanun'un 7. maddesinin eğitim faaliyetinin icrasında kanuni düzenlemelere aykırılıklar için idari para cezası verilmesine ilişkin idari yaptırımları düzenleyen ikinci fıkrası kapsamında değerlendirilmesi suretiyle işlem tesisi gerekirken, kurum açma iznini amacı dışında kullanmak kapsamında değerlendirilmek suretiyle davacıya ait özel öğretim kursunun kurum açma izninin iptali yönünde tesis edilen dava konusu işlemde bu gerekçe ile hukuka uygunluk, dava konusu işlemin iptali yolundaki İdare Mahkemesi kararında ise sonucu itibariyle isabetsizlik istinaf başvurusunun belirtilen gerekçe ile reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Dava konusu işlemin hukuka uygun olduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Davacıya ait "..." isimli işyerinin, işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptal edilmesine yönelik olarak tesis edilen ... tarih ve ... sayılı işlemin iptali istenilmiştir.

İLGİLİ MEVZUAT

5580 sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanunu'nun 1. maddesinde; " Bu Kanunun amacı, Türkiye Cumhuriyeti uyruklu gerçek kişiler, özel hukuk tüzel kişileri veya özel hukuk hükümlerine göre yönetilen tüzel kişiler tarafından açılacak özel öğretim kurumlarına kurum açma izni verilmesi, kurumun nakli, devri, personel çalıştırılması, kurumlara yapılacak malî destek ve bu kurumların eğitim-öğretim, yönetim, denetim ve gözetimi ile yabancılar tarafından açılmış bulunan özel öğretim kurumlarının;

eğitim-öğretim, yönetim, denetim, gözetim ve personel çalıştırılmasına ilişkin usûl ve esasları düzenlemektir.Bu Kanun, Türkiye Cumhuriyeti uyruklu gerçek kişiler, özel hukuk tüzel kişileri veya özel hukuk hükümlerine göre yönetilen tüzel kişilerce açılan özel Öğretim kurumları ile yabancılar tarafından açılmış bulunan özel öğretim kurumlarını kapsar." hükmü yer almakta olup; ''Kurum açma izni'' başlıklı 3. maddesinde ise; bir kurumda öğretime başlayabilmek için kurum açma izni alınmasının zorunlu olduğu,

izin başvurularının ilgili millî eğitim müdürlüğüne yapılacağı, Valilikçe yapılan inceleme sonucunda açılması uygun görülen okullar dışındaki kurumlara kurum açma izni verileceği, Valilikçe açılması uygun görülen okullara ilişkin başvuruların ise kurum açma izni verilmek üzere Bakanlığa gönderileceği, kurum açma izni talebinin valilikçe reddedilmesi hâlinde, kurucu veya kurucu temsilcisi tarafından taleplerinin reddine ilişkin işlemin tebliğinden itibaren onbeş iş günü içinde Bakanlığa itirazda bulunulabileceği, itirazın, Bakanlıkça onbeş iş günü içinde karara bağlanacağı, kurum açma izni alınmadıkça,

kuruma öğrenci kaydı yapılamayacağı hükme bağlanmıştır.

Yine anılan Kanun'un "Tanımlar" başlıklı 2. maddesinde; "Bu Kanunda geçen; ... B) Kurum: Okul öncesi eğitim, ilköğretim, ortaöğretim, özel eğitim okulları ile çeşitli kursları, uzaktan öğretim yapan kuruluşları, (...) motorlu taşıt sürücüleri kursları, hizmet içi eğitim merkezleri, öğrenci etüt eğitim merkezleri, özel eğitim ve rehabilitasyon merkezleri ile benzeri özel öğretim kurumlarını, ...

G) (Değişik bent: 01/03/2014-6528 S.K./9. md) Çeşitli kurslar: Ortaöğretime veya yükseköğretime giriş sınavlarına hazırlık niteliğinde olmamak kaydıyla, kişilerin sosyal, sanatsal, sportif, kültürel ve mesleki alanlarda bilgi, beceri, dil, yetenek ve deneyimlerini geliştirmek, isteklerine göre serbest zamanlarını değerlendirmek amacıyla faaliyet gösteren özel öğretim kurumlarını. Ö) (Ek bend: 03.10.2016 - 676 S.KHK/Madde 77) (676 S.

KHK Kabul: 01.02.2018 - 7070 S.K/Madde 63) Özel öğretim kursu: Kişilerin, Bakanlıkça belirlenmiş bilim gruplarına uygun eğitim ortamlarında, öğrenim seviyelerine, ilgi ve isteklerine uygun öğretim programları doğrultusunda, bilgi, beceri, yetenek ve deneyimlerini geliştirdiği, serbest zamanlarını değerlendirdiği bir bilim grubunda eğitim veren kurumlarını, ifade eder.". "Kurum açma izninin iptali, kurumun kapatılması, devri ve nakli" başlıklı 7. maddesinde ise.

"Kurum açma izni verilen kurumlardan iki yıl içerisinde faaliyete başlamayan, faaliyete başladıktan sonra yönetmelikte belirtilen süreden daha fazla izinsiz ara veren veya söz konusu izni amacı dışında kullandığı tespit edilen kurumların kurum açma izni ve iş yeri açma ve çalışma ruhsatı iptal edilir.

Özel öğretim kurumunun;

a) Bakanlıkça onaylı yerleşim planında izinsiz değişiklik yapması,

b) Gerçeğe aykırı reklam ve ilan vermesi veya reklam ve ilanlarda öğrenci resim ve bilgilerini kullanması,

c) Haftalık ders çizelgesi ve programları Bakanlık izni olmadan kurumda uygulaması,

d) Bu Kanun ve bu Kanuna dayanılarak yürürlüğe konulan yönetmelik ve yönergelerde belirtilen hükümlere aykırı fiillerde bulunması,

e) Mevzuatta belirtilen sayıda personel çalıştırmaması veya mevzuata aykırı personel çalıştırması,

f) 14/6/1973 tarihli ve 1739 sayılı Millî Eğitim Temel Kanununun genel ve özel amaçları ile temel ilkelerine uymaması,

g) Kurum açma şartlarından herhangi birini kaybetmesi,

h) Mevzuata uygun olarak kapatılmaması,

hâllerinde; (a), (b), (c) ve (d) bentlerindeki fiiller için brüt asgari ücretin beş katı; (e) ve (f) bentlerindeki fiiller için brüt asgari ücretin on katı ve (g) bendindeki fiil için brüt asgari ücretin yirmi katı idari para cezası uygulanır.

Bu fıkranın (a), (b), (c), (d), (e), (f) ve (g) bentlerindeki fiillerin tekrarı hâlinde idari para cezası miktarı beş kat artırılarak uygulanır ve bu bentlerdeki fiillerin üçüncü kez tekrarlanması hâlinde ise kurum açma izni ile iş yeri açma ve çalışma ruhsatı iptal edilir, (h) bendindeki fiilin işlenmesi hâlinde brüt asgari ücretin yirmi katı idari para cezası verilir ve kurum açma izni ile iş yeri açma ve çalışma ruhsatı iptal edilir.

İdari para cezası, kurum açma iznini vermeye yetkili makam tarafından verilir. Bu fıkranın uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar yönetmelikle belirlenir. (...)" hükmüne yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Yukarıda yer alan hükümlerden anlaşıldığı üzere; 5580 sayılı Kanun'un "Tanımlar" başlıklı 2. maddesi ile Milli Eğitim Bakanlığı Özel Öğretim Kurumları Yönetmeliği'nin "Tanımlar" başlıklı 2. maddesinde; "kişisel gelişim kursu" ile "özel öğretim kursu" kavramı ayrı ayrı tanımlanmak suretiyle anılan kurumların açılış amaçları birbirinden farklılığı vurgulanmıştır. Bu çerçevede; anılan Kanun'a tabi olarak açılacak özel öğretim kurumlarına kurum açma izni valilikçe verilecektir. Yine bütün kurum türlerinin iş yeri açma çalışma ruhsatı Bakanlıkça verilecektir.

5580 sayılı Kanun'un "Kurum açma izninin iptali, kurumun kapatılması, devri ve nakli" başlıklı 7. maddesinde, kurumların denetimi neticesinde uygulanacak olan yaptırımlar bağlamında ikili bir ayrıma gidildiği; buna göre; eğer kurum açma izni verilen kurum, iki yıl içerisinde faaliyete başlamadıysa veya faaliyete başladıktan sonra Yönetmelikte belirtilen süreden daha fazla izinsiz ara verdiyse veyahut da kurum açma iznini amacı dışında kullanırsa, bu kurumların doğrudan kurum açma izni ile iş yeri açma çalışma ruhsatlarının iptal edileceği; ancak; özel öğretim kurumunun.

Bakanlıkça onaylı yerleşim planında izinsiz değişiklik yapması, gerçeğe aykırı reklam ve ilan vermesi veya reklam ve ilanlarda öğrenci resim ve bilgilerini kullanması, haftalık ders çizelgesi ve programları Bakanlık izni olmadan kurumda uygulaması, bu Kanun ve bu Kanuna dayanılarak yürürlüğe konulan yönetmelik ve yönergelerde belirtilen hükümlere aykırı fiillerde bulunması, mevzuatta belirtilen sayıda personel çalıştırmaması veya mevzuata aykırı personel çalıştırması, 14/6/1973 tarihli ve 1739 sayılı Millî Eğitim Temel Kanununun genel ve özel amaçları ile temel ilkelerine uymaması,

kurum açma şartlarından herhangi birini kaybetmesi ve mevzuata uygun olarak kapatılmamasının ilgili idarece tespiti halinde; anılan fiilin ilk kez gerçekleşmesi durumunda idari para cezası; tekrarı halinde katlı (artırılmış ) idari para cezası yaptırımı ile karşı karşıya kalacağı; üçüncü kez tekrarı halinde ise; kurumun kapatılacağı kurala bağlanmıştır.

Söz konusu düzenlemede amaçsal ve sistematik bir yorumla; Kanun koyucunun mevzuata aykırı işlemleri, aykırılığın ağırlık dercesine göre sınıflandırdığı ve yaptırıma bağladığı; aykırılığın sınıflandırılmasında ise; fiilin ağırlığı, eğitim öğretim hizmetinin niteliği, bu fiillerin eğitim öğretim hizmetinin işleyişine olan etkisi ile etki alanı gibi faktörler önem arz etmektedir.

Öte yandan; özel öğretim kurumlarının denetimi ve gözetimi için belirli bir standart belirlenmesi ve her kurum türü düzeyinde belirlenen standartlara uyulup uyulmadığının kontrolünün saptanabilmesi için; "kurum açma izninde onaylanan program onayları" kapsamında Talim Terbiye Kurulunca onaylanan müfredat dikkate alınarak denetiminin yapılacağı açık olup; kurum açma izninin amacı dışında kullanma yasağı da anılan denetimin sağlanması kapsamda öngörülen bir tedbirdir.

Mevzuatta ifade edilen kurum açma izninin amacı dışında kullanılması halinin; eğitim öğretim faaliyetinin dışına çıkılarak başka bir amaç için faaliyet gösterilmesi durumu ile sınırlanmasının; düzenlemenin lafzı ve ruhuna uygun olmadığının kabulü gerekmektedir.

Uyuşmazlıkta; davacıya ait kursa A Grubu KPSS Alan Bilgisi Hazırlık Kurs Programı, B Grubu KPSS Eğitim Bilimleri Hazırlık Kurs Programı, KPSS Genel Kültür- Genel Yetenek Hazırlık Kurs Programları ve İngilizce Dil Öğretim Kursu Programı, Hızlı Etkin Okuma Kurs Programı, Öğrenci Barınma Hizmetleri Kurs Programı ve Zeka Oyunları Kurs Programı için davalı idarenin 27/10/2017 tarihli işlemiyle kurum açma izni verildiği görülmekle birlikte;

davacıya ait kursta ilkokul ve ortaokul öğrencilerine ev ödevi desteği/takibi, konu anlatımı, ve sınavlara hazırlık çalışmaları yapıldığı iddiasıyla açılan soruşturma kapsamında kurum müdürünün 11/08/2020 tarihli ifadesinde; "..izinli olduğumuz drama, hızlı okuma, İngilizce ve zeka oyunları programları ilkokul ve ortaokul öğrencilerine hitap etmektedir. Bu öğrenci gruplarına hizmet verdik. KPSS kursu açma konusunda da iznimiz var. Ama bu programları açmadık.

Öğrencilerin talepleri doğrultusunda ödev desteği ve sınava hazırlık için de öğretmenlerimiz çalışma yapmışlardı. Bu sebeple yazışmalarımız bu içeriktedir. Çalışanlarla yapılan anlaşma karşılıklı bir anlaşmaydı.

Zorla yapılan hiçbir şey yoktur..", 17/07/2020 tarihli görev yapan Fen Bilgisi öğretmeni Ç.Ç'nin ifade tutanağında ise; "..ben 4.,5. ve 6. sınıflara Fen Bilgisi, 1., 2. ve 3. Sınıfların ödev takibi ve çalışmasını yaptırıyorum.." ifadelerine yer verildiği anlaşılmaktadır.

Ayrıca dava dosyasında yer alan velilerle yapılan mesaj görüşmelerine ilişkin çıktılarda da ödev takibi ve çalışmasına ilişkin yazışmaların yer aldığı görülmüş olup; kurum müdürünün ifade tutanağında bu yazışmalara yönelik " Öğrencilerin talepleri doğrultusunda ödev desteği ve sınava hazırlık için de öğretmenlerimiz çalışma yapmışlardı. Bu sebeple yazışmalarımız bu içeriktedir." şeklinde ifade verildiği görülmüştür.

Bu itibarla; dosyada yer alan bilgi ve belgelerin değerlendirilmesi neticesinde davacıya ait kursun kurum açma iznini amacı dışında kullandığı anlaşıldığından dava konusu işlemde hukuka aykırılık görülmemiş olup; dava konusu işlemin iptaline ilişkin Mahkeme kararına yönelik istinaf isteminin belirtilen gerekçe ile reddine ilişkin kararda hukuki isabet bulunmamaktadır.