Danıştay 8. Daire E.2021/6336 K.2024/2171

Dava konusu istem: Davacı şirket vekili tarafından, Çorum İli, Mecitözü İlçesi'nde bulunan davacı şirkete ait Sicil:... sayılı II (a) grubu kalker işletme ruhsat sahası ile ilgili olarak, ruhsat sahasına 04/07/2014 tarihinde işletme izni düzenlendiği, 2015, 2016 ve 2018 yıllarında beş yıl içinde üç yıllık sürede yapılan toplam üretim miktarının proje yıllık üretim beyanının %10'undan az olduğu tespit edildiğinden bahisle davacı şirket adına 3213 sayılı maden Kanunu'nun 24. maddesinin 12. fıkrası uyarınca 77.632,00-TL tutarında idari para cezası uygulanmasına ilişkin Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü'nün ... tarih ve ... sayılı işleminin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:...sayılı kararda.

Uyuşmazlıkta, işlem tarihinde yürürlükte bulunan kanun hükmüne göre, tespit tarihinden geriye doğru beş yıllık süre içerisinde üç yıl süre ile üretim yapılmaması veya üç yıllık süre içerindeki toplam üretim miktarının projede beyan edilen yıllık üretim miktarının %30'undan az olması halinde idari para cezasının uygulanacağı, maden sahasında yapılacak yıllık üretim miktarının 150.000 ton olarak beyan edildiğinin davacı ve davalı taraflar tarafından kabul edildiği, somut olayda, davacı şirkete ait maden sahasında davalı idare ekiplerince 01-04/02/2019 tarihleri arasında denetim yapıldığı,

denetimin yapıldığı 2019 yılından önceki beş yılın (2014, 2015, 2016, 2017 ve 2018 yılları dahil olmak üzere beş yıllık süre içerisindeki) üretim miktarlarına göre değerlendirme yapıldığı ve sonucunda idari para cezasının uygulandığı görülmüş olup, yukarıda anılan mevzuat hükmü uyarınca tespit tarihinden geriye doğru beş yıllık dönem olan 2018, 2017, 2016, 2015,

2014 yıllarındaki üretim miktarları değerlendirildiğinde herhangi bir üç yıllık dönemdeki üretim miktarlarının toplamının projede beyan edilen yıllık üretim miktarının %30'undan (45.000 tondan) az olduğu anlaşıldığından davacı şirket hakkında idari para cezası uygulanmasına ilişkin işlemde hukuka ve mevzuata aykırılık bulunmadığı, öte yandan, davacı şirket tarafından, 2017 yılı için verilen üretim beyanı değerlendirilseydi projede beyan edilen yıllık üretim miktarının %10'unun geçilmiş olacak olması, ancak değerlendirilmemesi nedeniyle işlemin hukuka aykırı olduğu iddia edilmiş ise de;

davacı şirketin 2017 yılına ilişkin üretim beyan dilekçesinin 28/04/2018 tarihinde Genel Müdürlük kayıtlarına girdiği, bu tarihte ve 2017 yılında %30 kuralının geçerli olduğu, 2017 yılı üretim beyanı değerlendirmeye alınmış olsaydı da tespit tarihinden geriye doğru beş yıllık dönemde herhangi bir üç yıllık dönemlerdeki üretim miktarlarının toplamın projede beyan edilen yıllık üretim miktarının %30'undan (45.000 tondan) az olacağı dikkate alındığında, davacı şirketin bu iddiasına itibar edilmediği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: 3213 sayılı Maden Kanunu'nun 2014 yılında yürürlükte olan şeklinde, projede beyan edilen yıllık üretim miktarının altında üretim yapılması fiilinin yaptırımının 'ruhsat iptali' olarak düzenlendiği ve bu tarihte Kanunda idari para cezası yaptırımı düzenlenmediği, 2015 ve 2016 yıllarında yürürlükte bulunan şeklinde ise beş yıllık dönem içinde üç yıllık üretim toplamının projedeki yıllık beyan edilen miktarın %10'undan az olması fiilinin karşılığı idari para cezası yaptırımı öngörüldüğü ancak bu düzenleme hangi üç yılın değerlendirmede dikkate alınacağına yönelik bir açıklık içermediği,

2017 ve 2018 yıllarında yürürlükte olan fıkrada ise bu defa %10'luk üretim miktarının %30'a çıkarıldığı, ayrıca değerlendirmeye alınacak yıllara ilişkin olarak da 'en az üretimin yapıldığı üç yıl' kuralı getirildiği, davacıya en az üretimin yapıldığı 2015, 2016 ve 2018 yıllarında yapılan toplam üretim miktarının projede beyan edilen yıllık üretim miktarının %10'undan az olması nedeniyle idari para cezası verildiği,

anılan düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde, 2015, 2016 yıllarında ve 2017 yılının 12. ayına kadar yürürlükte bulunan madde metninde üç yıllık sürenin tespitinde hangi yılların esas alınacağına ilişkin bir açıklık bulunmaması nedeniyle davacının lehine yorum yapılmak suretiyle üretimin en fazla olduğu yılların esas alınmasının gerektiği, 04.12.2017 tarihinde yürürlüğe giren 28.11.2017 günlü ve 7061 sayılı Kanun ile yapılan değişiklik ile bu boşluk doldurumuş ve en az üretimin yapıldığı üç yıllık sürenin esas alınacağı hükmü getirilmiş ise de,

bu düzenlemenin aleyhe hüküm içermesi nedeniyle geçmişe yürür şekilde uygulanmasına olanak bulunmadığı, bu durumda, 2015 yılında üretim yapılmadığı, 2016 yılı üretim miktarının 5878 ton olduğu, 2017 yılı üretim miktarının ise 16380 ton olduğu, davacı tarafından beyan edilen yıllık üretim miktarının %10'una isabet eden miktarın ise 15000 ton olduğu göz önüne alındığında.

2015, 2016 ve 2017 yılı (04.12.2017 tarihine kadar olan dönemdeki) üretim miktarı değerlendirilmek suretiyle davacı şirket tarafından yapılan üretim miktarının projede beyan edilen yıllık üretim miktarının %10'unun altına düşmesi halinde işlem tesis edilmesi gerekmekte iken en fazla üretimin yapıldığı 2017 yılı değerlendirme dışında tutulmak suretiyle davacı şirketin 3213 sayılı Maden Kanunu'nun 24/12.maddesi uyarınca idari para cezası ile cezalandırılmasına ilişkin dava konusu işlemde hukuka uygunluk,

davanın reddi yolundaki idare mahkemesi kararında hukuki isabet görülmediği gerekçesiyle İdare Mahkemesince verilen istinaf başvurusuna konu kararın kaldırılmasına ve dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından, geriye yönelik 5 yıllık dönemdeki herhangi 3 yıl içinde en az üretim yapılan 3 yılın esas alındığı, uygulamanın da bu şekilde yapıldığı, herhangi 3 yıl üretim yapılmaması halinde diğer iki yılda ne kadar çok üretim yapılmış olursa olsun idari para cezası uygulanacağı, ilgili mevzuat hükmünün amacının 3 yıl toplamının projede beyan edilen yıllık üretim miktarının %10 altına düşmemek olduğu, ruhsat sahiplerinin her yıl üretim yapmasının amaçlandığı, kanun değişikliği ile oranın %30 a çıkarıldığı, başkaca bir değişiklik yapılmadığı, işlemin hukuka uygun olduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davacı tarafından, idari para cezasının dayanağı fiil yönünden kendisine atfedilecek kusurun bulunmadığı, terk başvurusunda bulunulmasına karşın sonuçlandırılmadığı, ceza hukukunun temel ilkelerinin ihlal edildiği belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.