Danıştay 8. Daire E.2021/6358 K.2024/4680

Dava konusu istem: Davacı şirket tarafından; satın alınan ... plakalı ... marka aracın, gümrükten yasa dışı yollarla getirildiği iddiasıyla Bakırköy Cumhuriyet Başsavcılığı'nın ... soruşturma dosyası kapsamında müsadere edildiğinden bahisle oluşan 1.965.185,00-TL'lik zararın, aracın müsadere edildiği tarihten itibaren işleyen yasal faizi ile birlikte tazmini istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; olayda ... plakalı ... marka aracın önce 29/03/2017 tarihinde ... adına tescil edildiği, 31/03/2017 tarihinde Batırköy 4. Noterliğince gerçekleştirilen satışa istinaden ayn plakada davacı ... Gayrimenkul A.Ş.'ye devredildiği, peşinden aynı gün ... Gayrimenkul A.Ş'den ... Dış Ticaret Ltd. Şti'ye devredildiği, 06/04/2017 tarihinde ..5.

Noterliği tarafından yapılan satışa istinaden aracın Erdal Temel'e devredildiği, 08/05/2017 tarihinde Bakırköy 32. Noterliğince gerçekleştirilen satışa istinaden Pınar Darcan adına tescil edildiği, son olarak 11/05/2017 tarihinde aracın ...

Gayrimenkul A.Ş'ye devrinin yapıldığı, şirket üzerine söz konusu aracın ikinci tesciline ilişkin herhangi bir ödemeye ilişkin belge sunulmadığı, şirketin greyy ithalat kapsamındaki aynı aracı 31/03/2017 ve 11/05/2017 tarihlerinde aldığı hususları birlikte değerlendirildiğinde basiretli bir tacir gibi davranmadığı ve iyiniyetli olmadığı sonuç ve kanaatine varıldığı,

bu durumda basiretli bir tacir gibi davranmayan, iyiniyetli olmadığı kanaatine varılan ve son devire ilişkin herhangi bir ödeme belgesi ibraz edemeyen davacı şirketin söz konusu araca el konulmasından kaynaklı talep ettiği maddi tazminatta hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu, ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacı tarafından, banka ve özel finans kuruluşları aracılığıyla ödeme yapma mecburiyeti olmadığı, devletin tuttuğu kayıtlara güvendiği, şirket yetkilileri hakkında savcılıkça KVYO kararı verildiği, iyi niyetlerine halel getirecek bir durum olmadığı, kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davalı idare tarafından, kararın hukuka uygun olduğu belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'İN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Dava; davacı şirket tarafından; ... Plakalı ... marka aracın usul ve yasaya uygun olarak ve idareye duyulan güven neticesinde satın alındığı, resmi makamlar tarafından düzenlenen evraklara duyulan güvenin korunması gerektiği iddialarıyla, söz konusu aracın gümrükten yasa dışı yollarla getirildiği iddiasıyla Bakırköy Cumhuriyet Başsavcılığı'nın ... soruşturma dosyası kapsamında müsadere edildiğinden bahisle oluşan 1.965.185,00 TL'lik zararın, aracın müsadere edildiği tarihten itibaren işleyen yasal faizi ile birlikte tazminine karar verilmesi istemiyle açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın 125. maddesinde idarelerin kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı karşılamakla yükümlü oldukları hüküm altına alınmıştır.

5607 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu'nun 19. maddesinin 1. fıkrasında; mülkî amirler, Gümrük Müsteşarlığı personeli ile Emniyet Genel Müdürlüğü, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığına bağlı personelin, bu Kanunla yaptırım altına alınan fiilleri önleme, izleme ve araştırmakla yükümlü olduğu kuralına yer verilmiştir.

Buna göre, eşyaların yurtdışından güvenli şekilde yurt içine sokulması Devletin görevi olup, bu görev Gümrük Müsteşarlığı, Emniyet Genel Müdürlüğü, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı tarafından yerine getirilir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

... plakalı ... marka aracın, davacı şirketin de aralarında bulunduğu, kısa sürede çok kez gerçekleşen devir silsilesinden sonra en son 11/05/2017 tarihinde davacı şirket tarafından aracın tekrar satın alındığı, söz konusu aracın yurt dışından kaçak yollarla getirildiğinden bahisle Bakırköy Cumhuriyet Başsavcılığı'nın ... soruşturma nolu dosyasında araca el konulduğu, dosyada aracın müsadere edildiğine dair bir karar olmadığı, olayla ilgili ... Ağır Ceza Mahkemesinin E:... sayılı dosyasında açılan davanın halen derdest olduğu, ... Ağır Ceza Mahkemesinin E:... sayılı dosyasının UYAP ortamında yapılan incelemesinde de söz konusu araca ilişkin alınmış bir müsadere kararının olmadığı anlaşılmaktadır.

İdare hukuku ilkelerine göre maddi zarar, idari işlem veya eylem nedeniyle kişinin malvarlığında meydana gelen azalma veya elde edilmesi kesin olan gelirden yoksun kalma sonucu uğranılan zarardır.

Uyuşmazlıkta, tazminat olarak aracın satın alma değerinin talep edildiği göz önüne alındığında; el konulan aracın ancak müsadere edilmesi veya mülkiyetinin kamuya geçirilmesi halinde aracın davacının mülkiyetinden çıkacağı ve davacının mal varlığında bir azalma olacağı açıktır. Davaya konu araç ile ilgili olarak ... Ağır Ceza Mahkemesinde açılan davanın ise halen derdest olduğu ve araca ilişkin bir müsadere kararının olmadığı görülmektedir.

Bu durumda, İdare Mahkemesince davacıya ait araç hakkında müsadere veya mülkiyetin kamuya geçirilmesi yönünde bir karar olup olmadığı araştırılarak ve davacının maddi zararının mevcut olup olmadığı tespit edilerek bir karar verilmesi gerekirken, zararın tam ve kesin olarak oluştuğu kabul edilerek verilen kararda hukuka uyarlık görülmemiştir.

Bu itibarla, davanın reddi yönündeki İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.

KARŞI OY

(X)-Bölge İdare Mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkün olup, temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, temyiz dilekçelerinde ileri sürülen temyiz nedenleri anılan kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte olmadığından, temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği oyumuz ile aksi yöndeki Dairemiz çoğunluk kararına katılmıyoruz.