Danıştay 8. Daire E.2021/6414 K.2024/3194

Dava konusu istem: Ankara ili, Kızılcahamam ilçesi sınırları dahilinde ve davacı şirket uhdesinde bulunan S:201200379 sayılı IV-a grubu (bentonit) maden işletme ruhsat sahasında yapılan denetim sonucunda, mali denetime mesnet teşkil eden A-65 serisinden ...-... numaralı sevk fişlerinin ibraz edilememesi nedeniyle 3213 sayılı Maden Kanunu'nun 6592 sayılı Kanunla değişik 11inci maddesinin 3üncü fıkrası uyarınca 31.054,00-TL idari para cezası verilmesine ilişkin Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğünün ... tarih ve ... sayılı işleminin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; uyuşmazlıkta, maden sahasına yönelik mahallinde yapılan tetkikler sonucunda davacının ibraz etmesi gereken sevk fişlerini ibraz etmediği, bu hususun gerek tetkik raporuyla gerekse dosyada yer alan diğer bilgi ve belgelerin incelenmesi sonucunda sabit olduğu,

her ne kadar davacı şirket tarafından ilgili sevk fişlerin maden sahasında kaybolduğu ve bu durumla ilgili olarak jandarma tutanağı tutulduğu belirtilmiş ise de, ilgili tetkik raporu incelendiğinde, maden sahasına yönelik olarak yapılan denetimlerde bir önceki heyete (...-...) ibrazı yapılmayan sevk fişleriyle ilgili olarak bu tarihten sonra 30/11/2018 tarihinde tutanak tutulduğu ve dolayısıyla tutulan tutanağın heyet tarihinden sonra tutulduğunun da sabit olduğu anlaşıldığından, davacının bu iddiasına itibar edilemeyeceği, dolayısıyla dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılarak davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacı tarafından, tutanak tarihinin mahallinde denetim tarihinden sonra olmasının taraflarını ait iddiaların dinlenemeyeceği anlamına gelmemesi gerektiğini, denetimden sonra yaklaşık 1 ay kadar zaman geçtikten sonra sevk fişinin istendiğini, bunun üzerine taraflarınca kayıptan haberdar olduklarını ve jandarmaya başvurduklarını ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davalı idare tarafından, istemin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'İN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Ankara ili, Kızılcahamam ilçesi, ... köyü dahilinde davacı şirket adına IV. (bentonit) işletme ruhsatı 12.02.2013 tarihinde düzenlenmiştir.

Maden sahasında 21.02.2019 tarihinde yapılan denetimler sonucunda hazırlanan denetim raporunda, " bir önceki heyete (10.10.2018 ) ibrazı yapılmayan A-53 serisinden ... ve ... numaralı sevk fişlerinin heyet tarihinden sonra 30.11.2018 tarihinde jandarma tutanağı tutulduğuna" ilişkin hususa yer verilmesi üzerine söz konusu denetim raporu dayanak alınarak, davacı şirkete, belirtilen sevk fişlerinin tetkik heyetine ibraz edilmediğinden bahisle ... tarih ve ... sayılı işlemle 3213 sayılı Maden Kanun'un 11/3. maddesi uyarınca 31.054,00-TL idari para cezası verilmiştir.

Bunun üzerine bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

3213 sayılı Maden Kanunu'nun ''Beyan usulü'' başlıklı 10uncu maddesinin dördüncü fıkrasında; ''Beyanlardaki hata ve noksanlıklar, idarenin tespiti ve sorumluların uyarılmasından itibaren iki ay içerisinde düzeltilir. Bu sürede gerekli düzeltmenin yapılmaması halinde 20.000 TL idari para cezası uygulanır ve beyanlardaki hata ve noksanlıklar düzeltilinceye kadar maden üretim faaliyetleri durdurulur'' "Faaliyetlerin denetimi" başlıklı 11inci maddesinde.

"Genel Müdürlük, maden hakları ile ilgili bütün faaliyetlerin yürütülmesini ve vecibelerin yerine getirilmesini kontrol ve denetimini yapmak ve yönlendirmek için teknik ve mali konuları yerinde incelemek maksadıyla ihtisaslaşmış diğer Devlet kuruluşlarından ve üniversitelerden de yararlanarak inceleme raporu hazırlatır. Birinci fıkraya göre yapılan inceleme sonunda gerçek dışı ve/veya yanıltıcı beyanda bulundukları tespit edilenler hakkında 10 uncu madde hükümleri uygulanır.

(Ek fıkra: 4/2/2015-6592/7 md.) (Değişik fıkra:14/2/2019-7164/11 md.) Ruhsat sahibi veya vekilinin mahallinde yapılan tetkik ve incelemelere katılmaması veya ruhsat sahibince ya da vekilince herhangi bir nedenle tetkik ve incelemelerin engellenmesi hâlinde 31.054 TL, bu fiillerden herhangi birinin tekrarı hâlinde ise iki katı tutarında idari para cezası uygulanır, mahallinde tetkik ve inceleme gerçekleştirilinceye kadar üretim faaliyetleri durdurulur.

İnceleme yapacakların nitelikleri, incelemenin nasıl yapılacağı ve raporların tanzimi ile diğer hususlar yönetmelikte belirtilir" hükmüne yer verilmiştir.

21.09.2017 tarih ve 30187 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Maden Yönetmeliği'nin ''Sevk fişlerinin muhafazası'' başlıklı 58inci maddesinde; ''Kullanılmış sevk fişlerinin kullanılan tarihten itibaren beş yıl süre ile muhafazası gerekir. Genel Müdürlükten alınan sevk fişlerinin inceleme ve denetimler esnasında istenilmesi halinde ruhsat sahibince ibraz edilmesi zorunludur. Aksi takdirde, Kanunun 10uncu maddesinin dördüncü fıkrası kapsamında işlem tesis edilir.'' hükmüne.

"İnceleme ve denetim" başlıklı 76ıncı maddesinin 4. fıkrasında ise. "İnceleme ve denetimlerde ruhsat sahibi Genel Müdürlüğe verdiği teknik ve mali belgelerin hazırlanmasına esas olan bütün belgelerin asıllarını, yapılmış hesapları talep halinde heyet üyelerine göstermek zorundadır." kuralına, aynı maddenin 5inci fıkrasında ise, "Ruhsat sahibi veya vekilinin mahallinde yapılan tetkik ve incelemelere katılması zorunludur.

Ruhsat sahibi veya vekilinin herhangi bir nedenle inceleme ve denetime katılmaması veya inceleme ve denetimi engellemesi hâlinde Kanunun 11inci maddesinin üçüncü fıkrası gereğince işlem yapılır." düzenlemesine yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Davacı şirket hakkında yapılan denetimin mevzuata uygun olarak oluşturulan dört kişiden oluşan heyet tarafından gerçekleştirildiği, anılan denetim raporu dikkate alındığında, denetim esnasında A-53 serisinden ... ve ... arası sevk fişlerinin heyete ibraz edilmediği, davacı tarafından da bu hususun kabul edildiği davacının eyleminin sabit olduğu anlaşılmıştır.

Maden Yönetmeliği'nin yukarı anılan hükümleri gereği sevk fişlerinin beş yıl süre ile muhafaza edilmesi gerektiği, inceleme ve denetim esnasında idare personellerine sunulmasının zorunlu olduğu hüküm altına alınmakla beraber bu yükümlülüğün yerine getirilmemesi halinde Kanunun 10 uncu maddesinin dördüncü fıkrası gereği idarenin tespiti ve sorumluların uyarılmasından itibaren iki ay içerisinde düzeltmesi gerektiği, bu sürede gerekli düzeltmenin yapılmaması halinde 20.000 TL idari para cezası uygulanarak beyanlardaki hata ve noksanlıklar düzeltilinceye kadar maden üretim faaliyetleri durdurulacağı düzenlenmiştir.

Somut olayda; davacı tarafından idarece yapılan denetim esnasında belirtilen sevk fişlerinin ibraz edilmediği ve davacı tarafından bu durum kabul edilmekle beraber, davacının eylemi nedeniyle tesis edilen dava konusu işleme dayanak alınan Maden Kanunun 11inci maddesinin 3üncü fıkrasında ''Ruhsat sahibi veya vekilinin mahallinde yapılan tetkik ve incelemelere katılmaması veya ruhsat sahibince ya da vekilince herhangi bir nedenle tetkik ve incelemelerin engellenmesi hâlinde 31.054 TL, bu fiillerden herhangi birinin tekrarı hâlinde ise iki katı tutarında idari para cezası uygulanır, mahallinde tetkik ve inceleme gerçekleştirilinceye kadar üretim faaliyetleri durdurulur.'' düzenlenmesine yer verilmiştir.

Ceza hukukunun temel prensiplerinden biri olan tipiklik ilkesinin dava konusu edilen işlem ile ihlal edildiği, başka bir anlatımla; davacının fiili, anılan Kanunun 11inci maddesinin 3üncü fıkrasında yer alan yaptırım tanımına uymamakta olup, söz konusu fiil nedeniyle Maden Yönetmeliği'nin 58inci maddesi gereği idarece gerekli uyarının yapılarak iki ay içinde düzeltilmesi için süre tanınması gerektiği ve bu süre içinde gerekli düzeltmenin yapılmaması halinde Maden Kanunun 10uncu maddesinin dördüncü fıkrasında yer alan idari para cezasının uygulanması gerektiği sonuç ve kanaatine varılmıştır.

Bu durumda; davacının eylemine uygun olan Kanun maddesi gereği işlem tesis edilmesi gerekirken, tipiklik ilkesine aykırı olarak farklı bir yaptırım öngören kanun maddesi dayanak alınarak tesis edilen idari para cezası işleminde hukuka uyarlık bulunmadığından, davanın reddine dair karara yönelik istinaf kanun yolu başvurusunun reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.