Danıştay 8. Daire E.2021/7014 K.2024/2919

Dava konusu istem: ... İli, ... İlçesi, ... ve ... paftalarda bulunan .../... ocağı ve ... Eleme Tesisi hakkında düzenlenen maden ruhsatı ile ilgili 2017 yılına ilişkin ödenmesi gereken bedelin ödenmediğinden bahisle 3213 sayılı ... 13. maddesi uyarınca uygulanan idari para cezasının tahsili amacıyla düzenlenen ... tarih ve ... dosya numaralı 21.925,00-TL bedelli ödeme emrinin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; ... İli, ...

İlçesi sınırları dahilinde sicil: ... sayılı ruhsatı bulunan davacıya ait işletmenin, ruhsat sahasında faaliyette bulunduğuna ilişkin herhangi bir veriye ulaşılamadığını, söz konusu taşınmazın IV. grup turba-torf ocağı tesisi kurulması amacına yönelik olarak, 4342 sayılı Mera Kanununun 14. maddesi uyarınca tahsis amacının değiştirilmesi amacıyla yapılan başvurunun reddine ilişkin ... Valiliği'nin ... tarih ve E... sayılı kararının iptali istemiyle ...

İdare Mahkemesinde açılan davada, Mahkeme'nin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararı ile davanın reddine ilişkin kararlardan, davacının dava konusu alanı kullanmadığı kanaati oluştuğunu, davacının maden işletme faaliyeti yapamamasının kendi isteği ve arzusu dışında dava konusu maden sahasının çayır niteliğinde olması sebebiyle olduğu,

davacının faaliyette bulunamayacağı bir alana ilişkin olarak 3213 sayılı Kanun'dan doğan sorumlulukların yerine getirmesinin istendiği anlaşıldığından 3213 sayılı Kanun'un 13. maddesi uyarınca uygulanan idari para cezasının tahsili amacıyla düzenlenen dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılarak dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti:İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından, tahsil dairesi konumunda bulunan idarelerince düzenlenen ödeme emrinde hukuka aykırılık bulunmadığı, davacı iddialarının idari para cezası verilmesine neden olan hususlara yönelik olduğu, 6183 sayılı Yasanın 58. maddesinde ödeme emrine itiraz sebeplerinin hüküm altına alındığını, bu sebeplerin "böyle bir borcun bulunmadığı, kısmen ödediği yahut zaman aşımına uğradığına" ilişkin olabileceğini ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'İN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

... İli, ... İlçesi sınırları dahilinde ve davacı uhdesinde bulanan ... sayılı maden ruhsatı ile ilgili 2017 yılına ilişkin ödenmesi gereken bedelin ödenmediği Maden İşleri Genel Müdürlüğünce tespit edilmiştir. Bu nedenle davacı hakkında Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı Maden İşleri Genel Müdürülüğü'nün ... tarih ve ... sayılı işlemi ile 3213 sayılı Yasa'nın 13. maddesi uyarınca 21.925,00 TL para cezası uygulanmış ve ilgilisine 04/10/2017 tarihinde tebliğ edilmiştir.

Söz konusu idari para cezasının süresinde ödememesi üzerine ... tarihinde ... Vergi Dairesi Başkanlığı'na idari para cezasının tahsil işlemlerinin yapılması hususu bildirilmiş ve tahsili amacıyla davalı idare tarafından tanzim ve tebliğ edilen ... tarih, ... dosya numaralı ve 21.925,00-TL bedelli ödeme emri düzenlenmiştir. Bunun üzerine bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

3213 sayılı Maden Kanununun 13. maddesinin 1. fıkrasının dava konusu işlem tarihinde yürürlükte olan halinde, "Yürürlükteki ruhsatlar için her yıl ocak ayının sonuna kadar ruhsat bedelinin tamamının yatırılması zorunludur.... Ruhsat bedelinin yatırılmaması veya eksik yatırılması hâlinde 20.000 TL idari para cezası verilir ve ruhsat bedelinin üç ay içinde tamamlanması istenir. Bu süre içinde ruhsat bedelinin yatırılmaması durumunda ruhsat iptal edilir. Verilen sürede yatırılmayan ruhsat bedelinin %70’ine tekabül eden tutar 6183 sayılı Kanun hükümlerine göre takip ve tahsil edilmek üzere ilgili tahsil dairesine bildirilir. ..." hükmüne yer verilmiştir.

3213 sayılı Maden Kanununun dava konusu işlemin tesis edildiği tarihte yürürlükte olan haliyle 13. maddesinin 3. fıkrasında, "Bakanlık, mülki idare amirlikleri ve il özel idareleri tarafından bu Kanuna göre verilen idarî para cezaları 30/3/2005 tarihli ve 5326 sayılı Kabahatler Kanununa göre tahsil edilir.

Tahakkuk eden ve ödenmeyen Devlet hakları ile ruhsat harçları 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümlerine göre takip ve tahsil edilmek üzere ilgili tahsil dairesine bildirilir." hükmüne yer verilmiş, 14/02/2019 tarih ve 7164 sayılı Kanun ile maddede yapılan değişiklik ile "Bu Kanuna göre verilen idari para cezaları tebliğinden itibaren bir ay içinde Genel Müdürlüğün muhasebe birimi hesabına ödenir.

İdari para cezalarına karşı otuz gün içinde idare mahkemelerinde dava açılabilir. Verilen idari para cezalarına karşı yargı yoluna başvurulması takip ve tahsilatı durdurmaz. Genel Müdürlük genel bütçeye gelir kaydedilmek üzere ilgili bedeli en geç on beş iş günü içerisinde Hazine hesabına aktarır. Tahakkuk eden ve ödenmeyen Devlet hakları 6183 sayılı Kanun hükümlerine göre takip ve tahsil edilmek üzere ilgili tahsil dairesine bildirilir.

İlgili tahsil dairesi idari para cezası tamamen tahsil edildikten itibaren en geç bir ay içerisinde durumu Genel Müdürlüğe bildirir." düzenlemesine yer verilmiştir.

6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanunun “Ödeme Emri” başlıklı 55. maddesinin; "Amme alacağını vadesinde ödemiyenlere, 15 gün içinde borçlarını ödemeleri veya mal bildiriminde bulunmaları lüzumu bir "ödeme emri" ile tebliğ olunur." hükmüne yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Dava konusu işlem tarihinde yürürlükteki ruhsatlar için her yıl ocak ayının sonuna kadar ruhsat bedelinin tamamının yatırılması zorunlu olduğu ve ruhsat bedelinin yatırılmaması veya eksik yatırılması hâlinde 20.000 TL idari para cezası verileceği ve ruhsat bedelinin üç ay içinde tamamlanması isteneceğinin hüküm altına alınmıştır.

... İli, .... İlçesi sınırları dahilinde ve davacı uhdesinde bulanan ... sayılı maden ruhsatı ile ilgili 2017 yılına ilişkin ödenmesi gereken bedelin ödenmediği Maden İşleri Genel Müdürlüğünce tespit edilmiş ve hakkında 21.925,00 TL para cezası uygulanmış ve ilgilisine ... tarihinde tebliğ edilmiştir.

Kamu alacağını ödemekle yükümlü olan borçlunun, bu alacak ile ilgili ödeme emri çıkartılması aşamasına gelmeden alacağın esasına ilişkin yargı mercilerine başvurma hakkı bulunmaktadır. Kamu alacağı esasının dava konusu edilmemesi veya dava konusu edilmesine rağmen alacakta hukuki sakatlık bulunmadığına karar verilmesi durumunda alacak kesinleşmiş olacak ve tahsili için ödeme emri düzenlenecektir.

6183 sayılı Kanun'un 58. maddesinin birinci fıkrasına göre bu aşamada ödeme emrine itiraz hâlinde mahkeme davayı sırf tahsile ilişkin olarak, böyle bir borcun olmadığı, borcun kısmen ödendiği ve borcun zamanaşımına uğradığı nedenleriyle sınırlı olarak inceleyebileceği de açıktır. Bu nedenle kamu alacağının tahsili amacıyla davalı idare tarafından tanzim ve tebliğ edilen ... tarih, ... dosya numaralı ve 21.925,00-TL bedelli ödeme emrinde hukuka aykırılık görülmemiştir.

Bu itibarla, dava konusu işlemin iptali yönündeki ... İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin reddine ilişkin temyize konu Bölge Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.