Danıştay 8. Daire E.2021/7483 K.2025/992

Dava konusu istem: İzmir ili, Çeşme ilçesi, ... Mahallesi, ... Mevkii hudutları dahilinde davacı uhdesinde bulunan ... sicil numaralı II (a) grubu ruhsat sahasında yürütülen madencilik faaliyetine ilişkin Kültür ve Turizm Koruma Bölgesi ile ilgili olarak Kuruma tevdi edilen herhangi bir uygunluk görüş yazısının bulunmadığından bahisle ilgili kurumdan izin alınmasının gerektiğine, aksi halde 3213 sayılı Maden Kanunu ve ilgili mevzuatları kapsamında işlem tesis edileceğine ilişkin davalı idarenin ...tarih ve ...sayılı işleminin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti:... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:...

K:...sayılı kararda; uyuşmazlıkta, davacının faaliyetini sürdürdüğü maden alanına ilişkin ilk olarak 14/11/2005 tarihinde işletme ruhsatı verildiği, davacı tarafından yapılan ruhsat genişletme talebinin uygun görülmesiyle birlikte söz konusu alanda 18/04/2023 tarihine kadar davacının faaliyette bulunmasına izin verildiği, diğer taraftan son olarak 12/09/2019 tarih ve 1532 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararı ile ruhsat alanı ile çakışmalı olarak alanın ER:... sayılı "Kültür ve Turizm Koruma Bölgesi" olarak ilan edildiği,

buna göre davacının söz konusu ilan kararından önce alanda ruhsat sahibi olduğu görüldüğünden, Maden Kanunu'nun 7. maddesinin 7. fıkrası uyarınca davacının ruhsat sahibi olduğu alanın sonradan "Kültür ve Turizm Koruma Bölgesi" olarak ilan edildiğinden, ilgili kurumdan izin alınmasının gerekmediği ancak ilgili kanunların öngördüğü yükümlülüklerin yerine getirilmesi suretiyle alandaki kazanılmış haklarının korunması gerektiği sonucuna varıldığından, dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Uyuşmazlıkta, davacının faaliyetini sürdürdüğü maden alanına ilişkin ilk olarak 14/11/2005 tarihinde işletme ruhsatı verildiği, davacı tarafından yapılan ruhsat genişletme talebinin uygun görülmesiyle birlikte söz konusu alanda 18/04/2023 tarihine kadar davacının faaliyette bulunmasına izin verildiği, diğer taraftan son olarak 12/09/2019 tarih ve 1532 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararı ile ruhsat alanı ile çakışmalı olarak alanın ER:... sayılı "Kültür ve Turizm Koruma Bölgesi" olarak ilan edildiği,

Maden Kanunu'nun 7. maddesinin 7. fıkrası uyarınca davacının ruhsat sahibi olduğu alanın sonradan "Kültür ve Turizm Koruma Bölgesi" olarak ilan edildiğinden, ilgili kurumdan izin alınması gerektiğinden dava konusu işlemde hukuka aykırılık görülmediği gerekçesiyle istinaf başvurusunun kabulü ile... İdare Mahkemesi'nin ... gün ve E:..., K:... sayılı kararının kaldırılmasına, davanın reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacı tarafından, işletme ruhsatı ve izni bulunan alanın sonradan kültür turizm koruma bölgesi ilan edildiği, Maden Kanunu'nda, ilgili kanunların öngördüğü yükümlülüklerin yerine getirilmesi suretiyle kazanılmış hakkın korunarak faaliyette bulunulabileceğinin düzenlendiği, yeniden izin alınması zorunluluğunun olmadığı, işletme iznini aldığı 24/08/2006 tarihinden dava konusu işlem ile faaliyetinin durdurulduğu 14/04/2020 tarihine kadar bölgede çalışmaya devam ettiği, 12/09/2019 tarihli Cumhurbaşkanlığı kararı ile kültür ve turizm koruma bölgesi ilan edilen ilave alanın ruhsat alanı ile doğrudan ilgisinin bulunmadığı,

ilgili kurum olan Kültür ve Turizm Bakanlığının tekrar izni gerekmediği ve öngörülen yükümlülüklerin neler olduğuna ilişkin 28/11/2011 tarihli yazısının bulunduğu, ruhsat alanının 06/02/2010 tarihinde turizm merkezi ilan edilen yerde kaldığı, İzmir Valiliği Kültür ve Turizm Müdürlüğünce, ruhsat tarihi, ruhsat alanın turizm merkezi haline getirilmesinden önce tarihli olduğundan, faaliyetin çevre kirliliği ve görsel kirlilik yaratmayacak şekilde önlem alınarak yürütülmesi, faaliyet tamamlandığında alanın düzenlenerek terk edilmesi gerektiğinin belirtildiği, tekrar izin alması halinde kazanılmış hakkının korunmamış olacağı ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davalı idare tarafından, ruhsat sahibince alanın kültür ve turizm koruma bölgesi ilan edilmeden önce izin alındığından hareketle gerekli önlemlerin alınmadığı, ilgili kanunların öngördüğü yükümlülükler yerine getirilmeden faaliyetlerin sürdürüldüğünün anlaşıldığı, ruhsat sahibinden kazanılmış hakkı ihlal edilmeden ilgili yükümlülükleri yerine getirmesinin istenildiği, tesis edilen işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı belirtilerek, istemin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'NUN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının açıklama ile onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 17. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca davacının duruşma istemi yerinde görülmeyerek ve dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin işin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

İzmir ili, Çeşme ilçesi, ... Mahallesi, ... Mevkii hudutları dahilinde davacı uhdesinde bulunan ... sicil numaralı II (a) grubu ruhsat sahasına 14/11/2005 tarihinde işletme ruhsatı düzenlenmiştir. Maden Kanunu'nun 7. maddesindeki izinlerin alınması üzerine 24/08/2006 tarihinden geçerli olmak üzere işletme izni düzenlenmiştir. Ruhsatın bulunduğu alan, Bakanlar Kurulu'nun 06/02/2010 tarihli kararıyla Çeşme Alaçatı Yumru Köyü turizm merkezi olarak ilan edilmiştir.

Davacının ruhsat alanının bir kısmı 12/09/2019 tarih ve 1532 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararı ile "Kültür ve Turizm Koruma Bölgesi" olarak ilan edilmiştir. Ruhsat sahası ile çakışmalı durumda olan ER:... sayılı "Kültür ve Turizm Koruma Bölgesi" alanı özel izin sahası olarak Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü sistemine işlenmiştir. Dava konu işlem ile söz konusu izin alanı ile ilgili olarak idarelerine tevdi edilen herhangi bir uygunluk görüş yazısının bulunmadığından bahisle ilgili kurumdan izin alınmasının gerektiği, aksi halde 3213 sayılı Maden Kanunu ve ilgili mevzuatları kapsamında işlem tesis edileceğinin bildirilmesi üzerine davalı idarenin... tarih ve ... sayılı işleminin iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.

Davacı tarafından 21/04/2020 tarihli dilekçe ile kazanılmış hakkının olduğu, turizm alanı ilanının ruhsat alınma tarihinden sonra olması nedeniyle uygun görüş verildiği, sistem kayıtlarına işlenen kültür ve turizm koruma ve gelişim bölgesi ilanının, mevcut 06/02/2010 tarihli turizm merkezi sınırlarının yeniden belirlenmesine yönelik olduğu belirtilerek faaliyetin durdurulması kararının iptal edilmesi istenilmiştir.

İLGİLİ MEVZUAT

3213 sayılı Maden Kanunu'nun 24/06/2010 tarih ve 27621 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 5995 sayılı Kanunla değişik 7. maddesinin 1. fıkrasında.

"Madencilik faaliyetlerinin yapılması ve ruhsatlandırma işlemlerinin yürütülmesi ile ilgili olarak yeni verilecek ruhsat alanlarına maden işletme yöntemi, faaliyetin yapıldığı bölge, madenin cinsi, yapılacak yatırımın çevresel etkileri, şehirleşme ve benzeri hususlar dikkate alınarak, temdit talepleri dahil ruhsat verilen alanlarda kazanılmış haklar korunmak kaydıyla, ilgili kurumların görüşleri alınarak Bakanlık tarafından kısıtlama getirilebilir.

İlk müracaat veya ihale yolu ile yapılacak ruhsatlandırmalarda müracaatın yapılacağı alanlar diğer kanunlar ile getirilen kısıtlamalar gözönüne alınarak Bakanlıkça ruhsat müracaatına kapatılabilir. Kısıtlama gerekçesi ortadan kalkan alanlar ihale yoluyla aramalara açılır. Bu Kanun dışında madencilik faaliyetleri ile ilgili olarak yapılacak her türlü kısıtlama ancak kanun ile düzenlenir." hükmüne, aynı maddenin 7. fıkrasında.

"Madencilik faaliyeti yapılan alanların, izne tabi alan olmaları halinde, ilgili olduğu kanun hükümlerine göre gerekli izinlerin alınması zorunludur. Ancak, Genel Müdürlükçe işletme ruhsatı verildikten sonra, işletme ruhsat alanının diğer kanunlara göre izne tabi alan haline gelmesi durumunda ilgili kanunların öngördüğü yükümlülüklerin yerine getirilmesi suretiyle kazanılmış haklar korunarak faaliyetler sürdürülür.

Diğer kanunlara göre izne tabi alanlar, Genel Müdürlüğün görüşü alınarak belirlenir." hükmüne yer verilmiştir.

21.09.2017 tarihli ve 30187 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Maden Yönetmeliği'nin 109. maddesinin 4. fıkrasında ise, "İşletme ruhsatı yürürlük tarihinin, Kanunun 7 nci maddesinin ikinci fıkrasında belirtilen izne tabi alanın Genel Müdürlüğe bildirildiği tarihten önce olması durumunda, ilgili kanunların öngördüğü yükümlülüklerin yerine getirilmesi suretiyle kazanılmış haklar korunarak faaliyetler sürdürülür. Aksi halde üretim faaliyetleri durdurulur." düzenlemesine yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında, davacının ruhsat alanı ile çakışmalı ER:... sayılı Kültür ve Turizm Koruma Bölgesinde çalışmaya devam edebilmesi için Maden Kanunu'nun 7. maddesinin 7. fıkrası uyarınca ilgili kurumdan izin alınması gerektiği gerekçesine yer verilmiştir.

Maden Kanunu'nun 7. maddesinin 7. fıkrası gereği, işletme ruhsatının, izne tabi alanın Genel Müdürlüğe bildirildiği tarihten önce alınması halinde "izin" yerine "ilgili kanunların öngördüğü yükümlülüklerin yerine getirilmesi" suretiyle kazanılmış hakların korunarak faaliyetlerin sürdürülmesinin mümkün olduğu anlaşılmıştır.

Davaya konu ruhsat alanı ile çakışmalı olan kültür ve turizm koruma bölgesi için ilgili kurumdan alınmış bir uygunluk görüş yazısı olmadığı tespit edildiğinden, Maden Kanunu'nun 7. maddesinin 7. fıkrası gereği dava konusu işlem tesis edilmiştir.

Davaya konu işletme ruhsatı, alanın kültür ve turizm koruma bölgesi şeklinde özel izin sahası ilan edilmesinden önce alındığından, yukarıda aktarılan mevzuat gereği, davacının ilgili kanunların öngördüğü yükümlülükleri yerine getirmek suretiyle çalışmalarına devam etmesi gerekmektedir. Bu kapsamda davacı tarafından, ilgili kurumdan uygun görüş yazısı alınmadan, özel izinli sahadaki çalışmalarına devam edilemeyeceği açık olduğundan, kararın belirtilen açıklama ile onanması gerektiği sonucuna varılmıştır.

KARŞI OY

(X)- Dava, İzmir ili, Çeşme ilçesi, ... Mahallesi, ... Mevkii hudutları dahilinde davacı uhdesinde bulunan ... sicil numaralı II (a) grubu ruhsat sahasında yürütülen madencilik faaliyetine ilişkin Kültür ve Turizm Koruma Bölgesi ile ilgili olarak Kuruma tevdi edilen herhangi bir uygunluk görüş yazısının bulunmadığından bahisle ilgili kurumdan izin alınmasının gerektiğine, aksi halde 3213 sayılı Maden Kanunu ve ilgili mevzuatları kapsamında işlem tesis edileceğine ilişkin davalı idarenin ... tarih ve ... sayılı işleminin iptali istemiyle açılmıştır.

Dosyanın incelenmesinden, davalı idarece davacı tarafından ruhsat sahası ile çakışmalı halde olan Kültür ve Turizm Koruma Bölgesi ile ilgili herhangi bir uygun görüş yazısı alınıp Kurumlarına verilmediğinden bölgede üretim faaliyetinde bulunmaması gerektiği aksi halde mevzuat kapsamında işlem tesis edileceği belirtilmiştir.

Olayda 12/09/2019 tarihli Cumhurbaşkanlığı kararı ile özel izinli saha haline getirilen alanda davacı tarafından işletme izninin alındığı 24/08/2006 tarihinden dava konusu işlem tesis edildiği tarihe kadar madencilik faaliyetinde bulunmuştur. Davalı idare ile davacının uygun görüş alması gereken idare tarafından, davacının uyması gereken kurallar ile bölgede çalışmaya devam etmesinin sakıncaları ortaya konulmadan, genel nitelikli bir işlem ile kazanılmış hakkı göz ardı edilerek üretim faaliyetinin durdurulması şeklinde tesis edilen işlemde bu yönü ile hukuka uygunluk bulunmamıştır.

Bu nedenle dava konusu işlemin belirtilen nedenlerle iptal edilmesi gerekirken aksi yönde verilen karara katılmıyoruz.