Danıştay 8. Daire E.2021/7490 K.2024/6403

2) (DAVACI)...Üniversitesi VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU

... Bölge İdare Mahkemesi...İdari Dava Dairesi'nin... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının, taraflarca aleyhlerine ilişkin kısımların temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ

Dava konusu istem: Davacı üniversite tarafından, 22/02/2018 tarih ve 2018.3.138 sayılı Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı Genel Kurul Kararlarının 46. maddesinde yer alan "Vakıf Yükseköğretim Kurumları Yönetmeliği'nin 25/e-7 maddesi uyarınca faaliyet izninin kaldırılması" işleminin iptaline karar verilmesi istenilmektedir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin ...tarih ve E:..., K:... sayılı kararında; davacı üniversitenin söz konusu fakülte binaları, kampüs alanı ve otopark alanı için düzenlenen kira sözleşmesindeki kiralama bedellerinin kiralama tarihi itibarıyla piyasa rayiçlerinin üzerinde olduğunun bilirkişi raporuyla sabit olduğu ve üniversitenin zarara uğratıldığı, tesis edilen dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu, ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek, 2577 sayılı Kanun'un 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından, bilirkişi raporunun hatalı olduğu, tutarın doğru hesaplanmadığı, tesis edilen işlemin hukuka uygun olduğu, Mahkeme kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir. Davacı tarafından, bilirkişi raporunun hatalı olduğu, tesis edilen işlemin hukuka aykırı olduğu, Mahkeme kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davalı idare tarafından istemin reddi gerektiği savunulmakta olup, davacı tarafından savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : ...

DÜŞÜNCESİ

Temyize konu Kararın bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, 2577 sayılı Kanun'un 17. maddesi uyarınca davacının duruşma istemi yerinde görülmeyerek, dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin işin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

İLGİLİ MEVZUAT

2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun ek 11. maddesinin 2. fıkrasında; "Eğitim-öğretim faaliyetlerini yürütmekle birlikte kurucu vakfa veya üçüncü şahıslara doğrudan ya da dolaylı kaynak aktardığı Maliye Bakanlığının görüşü alınarak Yükseköğretim Kurulu tarafından belirlenen nesnel ve ölçülebilir kriterlere göre tespit edilen vakıf yükseköğretim kurumları hakkında, verilen süre içerisinde aktarılan kaynağın vakıf yükseköğretim kurumuna iade edilmemesi hâlinde, Yükseköğretim Kurulu gerektiğinde düzeltici, kısıtlayıcı veya faaliyet iznini kaldırma şeklinde tedbir niteliğinde kararlar alır." hükmü yer almıştır.

31/12/2005 tarih ve 26040 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Vakıf Yükseköğretim Kurumları Yönetmeliği'nin 'Vakıf yükseköğretim kurumlarının mevzuata aykırı işlem ve eylemleri hakkında uygulanacak önlemler' başlıklı 25. maddesinin (e) fıkrasının 7. bendinde.

"28 inci maddede sayılan yöntemlerden herhangi biri ile vakıf yükseköğretim kurumundan kaynak aktarımı yapıldığının tespiti üzerine verilen süre içerisinde aktarılan kaynağın iade edilmemesi" hali faaliyet izninin kaldırılmasını gerektiren durumlar arasında düzenlenmiş olup 'Kazanç amacı gütmeme ve kaynak aktarımı' başlıklı 28. maddesinde. "Vakıflar kendilerine kazanç sağlamak amacı ile yükseköğretim kurumu kuramazlar.

Kurmuş oldukları yükseköğretim kurumundan herhangi bir surette gelir, kazanç ve hak elde edemezler. Vakıf yükseköğretim kurumunun her çeşit gelirleri yükseköğretim kurumunda kalır ve geçici ya da dolaylı olarak dahi hiç bir surette vakıf mamelekine veya üçüncü şahıslara intikal ettirilemez. Vakıf yükseköğretim kurumları diğer gerçek ve tüzel kişilere faaliyetleri ile ilgisi olmayan konularda kefalet veremez ve yükümlülük altına sokulamaz.

Vakıf yükseköğretim kurumları kaynak aktarımı yapamaz. Kaynak aktarımı sayılan haller şunlardır:

a) Mütevelli heyeti ve üyeleri ile bunlar dışındaki üçüncü gerçek ya da tüzel kişilerden yapılan borçlanmanın Merkez Bankasının Bankalarca Açılan Kredilere Uygulanan Ağırlıklı Ortalama Faiz oranlarından, kiralamanın Gelir Vergisi Kanununda tanımlanan emsal kira bedelinden, mal ve hizmet alımlarının piyasa rayiçlerinden sebepleri izah edilemeyecek derecede yüksek bedeller ile yapılması, ..." düzenlemesine yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Dava dosyasının incelenmesinden. Yükseköğretim Kurulu Başkanlığınca gerçekleştirilen İstanbul Beykent Üniversitesi'nin 2016-2017 yılı olağan genel denetimi sonucunda hazırlanan raporda; 'üniversite tarafından kullanılan 8 adet mülkün mütevelli heyet başkanı A.Ç., A.Ç.nin sahibi bulunduğu Beykent Özel Eğitim ve A.Ç.

Avalon Projesindeki mülklerini kiralayan Danış Emlak ve söz konusu firmanın ortaklarından olan Y.S.nin başka bir şirketi olan İntaş İnşaat tarafından üniversiteye kiralandığı; söz konusu mülklerden Danış Emlak ve İntaş'a ödenen kira bedellerinin yıllık bazda emsal kira bedellerinden (asgari emlak vergisi değerinin %5'i) 13.875.323,17-TL'den fazla olduğu' tespitinden bahisle Vakıf Yükseköğretim Kurumları Yönetmeliğinin 28. maddesinde sayılan yöntemlerden herhangi biri ile vakıf yükseköğretim kurumundan kaynak aktarımı yapıldığı,

söz konusu kaynağın üniversiteye iadesi için uygun bir süre verilmesi ve iade edilmemesi halinde Vakıf Yükseköğretim Kurumları Yönetmeliğinin 25/e-7 madde hükmü uyarınca "Faaliyet İzninin Kaldırılması" önleminin uygulanmasına karar verilmesi üzerine, bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

Uyuşmazlıkta. "2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun ek 11. maddesinin 2. fıkrası uyarınca konuya ilişkin olarak Hazine ve Maliye Bakanlığı'ndan görüş alınıp alınılmadığı, konuyla ilgili rapor, bilgi ve belgelerin onaylı örnekleri, görüş alınılmadıysa sebeplerinin bildirilmesi" hususlarına ilişkin Dairemizin 17/09/2024 tarihli Ara Kararı üzerine davalı idare tarafından gönderilen ve 03/10/2024 tarihinde kayda alınan cevabi yazıda;

"...mevzuat kapsamında Hazine ve Maliye Bakanlığı görüşü alınarak Vakıf Yükseköğretim Kurumları Yönetmeliğinde gerekli düzenlemeler yapılmış olup 19/11/2015 tarih ve 29537 sayılı Resmi Gazetede Vakıf Yükseköğretim Kurumları Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik yayımlanmıştır..." şeklinde uyuşmazlıkla ilgili olmayan bir açıklama yapıldığı görüldüğünden, Dairemizin 18/10/2024 tarihli Ara Kararı ile yeniden aynı hususlar davalı idareden sorulmuş.

28/11/2024 tarihinde kayda alınan cevabi yazıda, davalı idarece "Ara karara ilişkin olarak, kurulumuz Vakıf Yükseköğretim Kurumları Dairesi Başkanlığı'nca hazırlanan ... tarih ve ... sayılı yazı ve ekleri, 03/10/2024 tarihinde sayın Mahkemenize sunulmuştur." hususlarına yer verilmiştir.

Yukarıda yer verilen mevzuat düzenlemesi uyarınca davalı idare tarafından, davacı üniversitenin kurucu vakfa veya üçüncü şahıslara doğrudan ya da dolaylı kaynak aktardığı konusuna yönelik Hazine ve Maliye Bakanlığı'ndan görüş alınmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Bu durumda, tesis edilen dava konusu işlemde şekil unsuru yönünden hukuka uygunluk, temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmadığı sonucuna ulaşılmaktadır.

GEREKÇEDE KARŞI OY

(X-) Dava, davacı üniversite tarafından, 22/02/2018 tarih ve 2018.3.138 sayılı Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı Genel Kurul Kararlarının 46. maddesinde yer alan "Vakıf Yükseköğretim Kurumları Yönetmeliği'nin 25/e-7 maddesi uyarınca faaliyet izninin kaldırılması" işleminin iptali istemiyle açılmıştır. Uyuşmazlıkta, idari işlemin şekil unsuru bakımından hukuka uygun olup olmadığının tespiti öncelikli sorun haline gelmiş olup bu sorunun temelini ise 2547 sayılı Kanunun'un Ek 11. maddesinin 2. fıkrası hükmünün yorumlanması oluşturmaktadır. Anılan hüküm; "Maliye Bakanlığı'nın görüşü alınarak, Yükseköğretim Kurulu tarafından belirlenen nesnel ve ölçülebilir kriterlere göre tespit edilen Vakıf Yükseköğretim kurumları" ifadesini içermektedir.

Dairemiz çoğunluk kararında, Maliye Bakanlığı'ndan her kaynak aktarımı iddiasında ve her vakıf yükseköğretim kurumu bakımından ayrı ayrı görüş alınması gerektiği kanaatiyle her somut olayda bu görüşün alınıp alınmadığı sorulmakta, görüş alındığı yönünde bir belge sunulmadığı hallerde de şekil unsuru yönünden işlem sakat bulunmaktadır.

Oysa benim kanaatime göre, Maliye Bakanlığı'ndan alınacak görüş, nesnel nitelikli, ölçülebilir, soyut ve bütün kaynak aktarım iddialarında kullanılabilecek ölçütlerin belirlenmesine yönelik olmalıdır. Aksi düşünce soyut, nesnel ve ölçülebilir (bu sıfat kıyaslanabilir olmayı içerir) kriterler yerine olaya ve kuruma göre subjektif, ölçülme niteliğini kaybetmiş ve esasen "krıter" kavramıyla ifade edilemeyecek "bireysel belirlemeler" ile işlem tesisine yol açar.

Çoğunluk kararı ile belirtilen yorum farkı dışında Dairemizce yapılan Ara Kararlara verilen cevaplardan, Maliye Bakanlığınca ister soyut, ister somut, nesnel veya subjektif, ölçülebilir veya ölçülemez kriter belirlemeye yönelik görüş alınmadığı sonucuna ulaşıldığından, dava konusu işlemin şekil unsuru yönünden sakatlığı yönündeki Dairemiz kararına sonucu itibarıyla katılmakla birlikte gerekçesine katılmamaktayım.

Diğer bir ifadeyle Dairemizin 17/09/2024 tarih ve 18/10/2024 tarihli Ara Kararları üzerine gönderilen cevabi yazılardan; konuya ilişkin olarak Hazine ve Maliye Bakanlığı'ndan görüş alınmadığı açık olmakla birlikte, davalı idare tarafından; düzeltici, kısıtlayıcı veya faaliyet iznini kaldırma şeklinde tedbir niteliğinde kararların alınmasını teminen Hazine ve Maliye Bakanlığı ile vakıf yükseköğretim kurumlarının kurucu vakfa veya üçüncü şahıslara doğrudan ya da dolaylı kaynak aktarması hallerine ilişkin önceden belirlenmiş, nesnel, ölçülebilir kriterler konusunda ortak bir düzenleme yapılması gerektiği gerekçesiyle bozma kararına gerekçe yönünden katılmıyorum.