Danıştay 8. Daire E.2021/7525 K.2024/2363

Dava konusu istem: Davacı idare tarafından, Kocaeli - İzmit İlçesi, … Mahallesi sınırlarında Karayolları 1. Bölge Müdürlüğü uhdesinde ve terk talebinde bulunulmuş olan Sicil:… nolu ocak sahasından sevk fişi olmadan izinsiz ve kaçak olarak ariyet malzemesi çıkarılarak sevk edildiğinden bahisle 3213 sayılı Maden Kanunu'nun 12/5. maddesi uyarınca 92.100,00-TL idari para cezası ile cezalandırılmalarına ilişkin … tarih ve E… sayılı Kocaeli Valiliği Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığı işleminin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda; maden sahasından davacı belediyece ne kadar ariyet malzemesi aldığının tereddüte yer bırakmayacak şekilde tespit edilmediği, sahadaki alınan toplam ariyet miktarının kübaj hesabıyla (varsayımsal formülle) yapıldığı ve sahadan alınan tüm malzemenin davacı belediye tarafından alındığı konusunda tereddüte mahal vermeyecek tespite yer verilmediği, bu nedenle hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılarak dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından, idari para cezasına konu eylemin gerçekleştiğinin, video kaydı, fotoğraf ve tutanak ile sabit olduğu, eylemin cezasız kalmasına sebebiyet verecek şekilde karar alınması, hakkın kötüye kullanılmasına yol açtığını, dava konusu işlemin yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönleriyle hukuka uygun olduğunu ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davacı tarafından, istemin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'İN DÜŞÜNCESİ : Dava konusu maden sahasına ilişkin davalı idare tarafından yapılan 09/09/2020 tarihinde denetimde,"... izinsiz ve kaçak olarak sevk edilen malzeme miktarının yaklaşık olarak 2.000 m³ olduğu" tespitlerine yer verildiği, malzeme miktarının tam olarak yapılması gerektiği, dava konusu işlemin bu yönden idarenin işlemlerinin belirli, açık, kesin ve anlaşılır olması gerekliliği ilkesine aykırı olduğu, bu nedenle temyiz isteminin reddi ile Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Kocaeli ili, İzmit İlçesi, … Mahallesi sınırları dahilinde Karayolları 1. Bölge Müdürlüğü uhdesinde bulunan S:... numaralı maden sahasında davalı idare personelleri tarafından mahallinde denetim yapılmıştır.

Yapılan denetimde daha önce terk talebinde bulunulmuş olan maden sahasında 1 adet kepçe ve bir adet Tırın bulunduğunu, bu araçların resmi plakalı araçlar olduğunu, Tır şoförünün "İzmit Belediyesi adına malzeme aldıklarını" beyan ettiğini, sevk fişi olmadan izinsiz ve kaçak olarak ariyet malzemesi çıkarıldığını malzeme miktarının yaklaşık 2.000 m³ olduğu tespit edilerek 09/09/2020 tarihinde tutanak tutulmuş ve tespitlerin fotoğraflanmış ve video ile kayıt altına alınmıştır.

Kocaeli Valiliği Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığı'nın … tarih ve E… sayılı işlemi ile davacı belediye hakkında 3213 sayılı Maden Kanunu'nun 12/5. maddesi uyarınca 92.100,00-TL para cezası uygulanmıştır. Bunun üzerine bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

6592 sayılı Kanun'un 8. maddesiyle değişik 3213 sayılı Maden Kanunu'nun 12/5. maddesinde "Ruhsatı olmadan veya başkasına ait ruhsat alanı içerisinde üretim yapıldığının tespiti hâlinde faaliyetler durdurularak üretilen madene mülki idare tarafından el konulur. Bu fiili işleyenlere, ödenmesi gereken Devlet hakkına ilaveten bu fıkra kapsamında üretilmiş olup el konulan ve/veya el konulma imkânı ortadan kalkmış olan tüm madenin ocak başı satış bedelinin iki katı tutarında idari para cezası uygulanır." kuralı bulunmaktadır.

28 Şubat 2019 tarih ve 30700 Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 7164 sayılı Kanun'un 12. maddesiyle değişik 3213 sayılı Maden Kanunu'nun 12/5. maddesinde "Ruhsatı olmadan veya başkasına ait ruhsat alanı içerisinde üretim yapıldığının tespiti hâlinde faaliyetler durdurularak üretilen madene mülki idare tarafından el konulur. Bu fiili işleyenlere, ödenmesi gereken Devlet hakkına ilaveten bu fıkra kapsamında üretilmiş olup el konulan ve/veya el konulma imkânı ortadan kalkmış olan tüm madenin ocak başı satış bedelinin beş katı tutarında idari para cezası uygulanır." hükmü yer almaktadır.

21/09/2017 tarih ve 30187 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Maden Yönetmeliği'nin 54. maddesinde " Ruhsatı olmadan, başkasına ait ruhsat alanı içerisinde, ruhsata konu olmayan maden üretimi veya grubu dışında üretim yapıldığının Genel Müdürlükçe, il özel idaresince veya mülki amirlerin yetkilendirdiği kişiler tarafından tespit edilmesi halinde, durum bir tutanak ile tespit edilir.

Bu tutanakta üretimin yapıldığı yer, üretimi yapanın adı ve adresi, maden cinsi ve miktarı gibi bilgiler yer alır. Üretilen madene mülki idare amirliğince el konulur. Bu kişilere, bu fıkra kapsamında üretilmiş olup el konulan ve/veya el konulma imkânı ortadan kalkmış olan tüm madenin, ocak başı satış bedelinin iki katı tutarında idari para cezası uygulanır.

El konulan madenler, mülki idare amirliklerince satılarak bedeli büyükşehir olan illerde ilgili muhasebe birimi hesabına, diğer illerde il özel idaresi hesabına aktarılır." düzenlemesinin yer aldığı görülmüştür.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri uyarınca, ruhsatsız sahada üretimde bulunulması halinde faaliyetin durdurularak üretilen madene el konulacağı ve el konulan veya el konulma imkânı ortadan kalkmış olan tüm madenin ocak başı satış bedelinin beş katı tutarında idari para cezası uygulanacağı hüküm altına alınmıştır.

Uyuşmazlıkta; Karayolları 1. Bölge Müdürlüğü uhdesinde uhdesindeki maden sahasına ilişkin yapılan denetim sonrası 09/09/2020 tarihli tutanakla davacıya ait resmi plakalı araçlarla malzemenin alındığının fotoğraflandığı ve de idari personeli tarafından idari para cezasına konu ruhsat sahası dışında maden üretiminde bulunma fiilinin gerçekleştiğinin ikrar edildiği görülmüştür.

Bu durumda idari para cezasına konu fiilin davacının kendisi tarafından gerçekleştirildiğinin açık ve net olarak ortaya konulduğu görüldüğünden tesis edilen dava konusu işlemde hukuka aykırılık; İdare Mahkemesinin dava konusu işlemin iptali yönündeki kararına yönelik istinaf isteminin reddine ilişkin temyize konu Bölge Mahkemesi kararında ise hukuki isabet bulunmamaktadır.