Danıştay 8. Daire E.2021/7547 K.2022/6188

Dava konusu istem: Şırnak İli, Uludere İlçe Jandarma Karakol Komutanlığı emrinde güvenlik korucusu olarak görev yapan davacı tarafından, Geçici Köy Korucuları Yönetmeliğinin 17. maddesinin (ç) fıkrasının 7. bendi "göreve alınmada aranılacak şartları kaybetmek" hükmü uyarınca görevine son verilmesine ilişkin Şırnak Valiliği'nce tesis edilen 07/09/2018 Olur tarihli işlemin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti:. İdare Mahkemesinin … tarih ve E:… , K:… sayılı kararıyla; olayda. Geçici Köy Korucuları Yönetmeliği'nin ''Göreve Alınmada Aranacak Şartlar'' başlıklı 6'ncı maddesinin 1'inci fıkrasının (f) alt bendinde affa uğramış olsa bile kaçakçılık suçlarından dolayı hükümlü bulunmamak şartının göreve alınmada aranacak şartlar arasında sayıldığı, bu durumda;.

Asliye Ceza Mahkemesi'nin … tarih ve E:… , K:… sayılı kararı ile geçici köy korucusu olarak görev yapan davacının 4733 sayılı Kanuna muhalefet suçundan 2 yıl 6 ay hapis cezası ile cezalandırıımasına karar verildiği, mezkur kararın 17/02/2015 tarihinde kesinleştiği, davacının göreve alınmada aranılan şartları kaybettiğinden hareketle görevine son verilmesine ilişkin olarak tesis edilen dava konusu işlemde hukuka ve mevzuata aykırılık bulunmadığı,

öte yandan, her ne kadar davacı tarafından, fiilin disiplin soruşturma/ceza zaman aşımına uğradığı ileri sürülmüş ise de, dava konusu işlemin disiplin hukuku prensiplerinden ayrı ve farklı olarak göreve alınma koşulları tahtında bağlı yetki kapsamında tesis edildiği anlaşılmakla, davacının anılan bu iddiasına itibar edilmediği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu İdare kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve davacı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacı vekili tarafından, müvekkilinin dava konusu işlem kapsamında savunmasının alınmadığı, dava konusu işleme yönelik disiplin soruşturması için öngörülen zamanaşımı süresinin Devlet Memurları Kanunundaki düzenlemelere göre geçtiği, Bölge İdare Mahkemesi kararının gerekçesiz olduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davalı idare tarafından, davacı tarafın temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ … 'UN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Şırnak İli, Uludere İlçe Jandarma Karakol Komutanlığı emrinde güvenlik korucusu olarak görev yapan davacı tarafından, Geçici Köy Korucuları Yönetmeliğinin 17. maddesinin (ç) fıkrasının 7. bendi "göreve alınmada aranılacak şartları kaybetmek" hükmü gereği görevine son verilmesine ilişkin Şırnak Valiliği'nce tesis edilen 07/09/2018 Olur tarihli işlemin iptali istemi ile bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın 129. maddesinde; memurlar ve diğer kamu görevlileri ile kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları ve bunların üst kuruluşları mensuplarına savunma hakkı tanınmadıkça disiplin cezası verilemeyeceği hükme bağlanmıştır.

442 sayılı Köy Kanunu'nun Ek 18. maddesinde; geçici köy korucuları ile korucu başlarının; görevlendirme şekilleri, göreve alınmalarında aranacak şartlar, görevleri, uygulanacak disiplin cezaları ve görevlerine son verilmesini gerektiren haller, disiplin amirleri, yararlanacakları giyim eşyaları ile bunların şekli ve verilme zamanları, eğitim ve denetim usûl ve esasları, sicil ve izinleri, ilk müracaatlarında sahip olmaları gereken sağlık şartları, başka bir işte çalışma hakları ile bu Kanunda yer alan diğer hususlara ilişkin uygulamaların Milli Savunma Bakanlığı ve Maliye Bakanlığının görüşü üzerine İçişleri Bakanlığınca hazırlanacak ve bu maddenin yayımı tarihinden itibaren altı ay içinde Bakanlar Kurulunca çıkarılacak bir yönetmelikle düzenleneceği hükme bağlanmıştır.

Bu madde hükmü uyarınca 09/01/2008 tarih ve 2018/13105 sayılı Bakanlar Kurulu kararı ile yürürlüğe giren Geçici Köy Korucuları Yönetmeliği'nin "Disiplin Cezaları" başlıklı 17. maddesinin ç 'görevden çıkarma' başlıklı 1. bendinde; '(1)Bir daha geçici köy korucusu olarak görevlendirilmemek üzere; tazminat ödenmeksizin, görevlendirilmelerindeki esas ve usullere uyularak görevle olan ilişiğin kesilmesidir. "Göreve son verme cezasını gerektiren fiil ve haller şunlardır:" hükmü, aynı maddenin 7. bendinde; 'Göreve alınmada aranılacak şartları kaybetmek,' hükmü, "Disiplin cezası vermeye yetkili amirler" başlıklı 18. maddesinin 2. fıkrasının son cümlesinde; 'Savunma hakkı verilmeden disiplin cezası uygulanamamaz.' hükmü yer almaktadır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Yukarıda belirtilen Geçici Köy Korucuları Yönetmeliğinde, disiplin cezasına ilişkin usul ve esaslara yer verilmemesine karşın, disiplin cezası verilebilmesi için, disiplin suçu teşkil eden fiillerle ilgili olarak savunma hakkı tanınmasının zorunlu olduğu hükme bağlanmıştır.

Bu itibarla; davacının göreve alınmada aranılacak şartları kaybetmesi nedeniyle disiplin hükümleri uygulanarak görevine son verildiği, ancak hakkında yürütülen disiplin işleminin nedeni ve uygulanması öngörülen idari yaptırım da belirtilerek davacının savunmasının alınmadığı anlaşılmakta olup; davacının işlemden önce Anayasa ile teminat altına alınan savunma hakkının kısıtlanması suretiyle tesis edilen işlemde hukuka uyarlık; davanın reddine ilişkin Mahkeme kararının istinaf isteminin reddine dair Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet görülmemiştir.

Öte yandan, dava konusu işlemde olduğu üzere savunma hakkı gibi usulü bir eksiklik sebebiyle işlemlerin idari yargı mercilerince iptal edilmesi durumunda, bu iptalin davacının doğrudan göreve başlatılması sonucunu doğurmayacağı, hukuka aykırılığı saptanan işlemin iptalinin, idarece yeni bir işlem tesis edilmesine engel olmadığı; usulüne uygun olarak savunması alındıktan sonra davacı hakkında yeni işlem tesis edilebileceği açıktır.