Danıştay 8. Daire E.2021/7576 K.2025/5322

Dava konusu istem: Erzincan ili, iliç ilçesi hudutları dahilinde bulunan Sicil:... sayılı IV (c) grubu maden (krom) işletme ruhsatının, davacının temdit talebi kabul edilmeyerek 30/06/2016 tarihinden itibaren iptal edilmesine ilişkin Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğünün ... tarih ve ... sayılı işleminin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; süre uzatım talebinde bulunan davacının, temdit projesindeki eksiklikleri, davalı idarenin ...tarih ve ... sayılı ile ... tarih ve ... sayılı yazılarıyla üçer aylık süreler verilerek anılan eksikliklerin giderilmesinin istenildiği, davacı şirketin hem idareyle yazışmalarda gösterdiği, hem de şirket kaşesinde yer verdiği adresine ve sonradan aktive edilen KEP adresine bildirim yapılmasına rağmen eksikliklerin verilen süreler içerisinde giderilmediği gerekçesiyle davacıya ait ruhsatın iptaline ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığından davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Mahkemece haricen yapılan araştırmalardan ve davacı tarafından dosyaya ibraz edilen belgelerden M.N. isimli şahsın şirket yetkilisi olmadığının anlaşıldığından işyeri yetkilisi sıfatıyla davalı idarece yapılan tebligatların usulüne uygun olmadığı, buna dayanılarak tesis edilen işlemde de hukuka uygunluk bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından, yasal süreler verilmek suretiyle eksikliklerin tamamlanmasının istenilmesine rağmen davacı tarafından temdit eksikliklerinin tamamlanmaması nedeniyle davacı şirket hakkında Maden Kanunu'nun 24/2. maddesi uyarınca işlem tesis edildiği, dava konusu işlemden önce tesis edilen iki bildirim işleminin davacı şirketin sistemde kayıtlı adresine, dava konusu işlemin ise davacı tarafından bildirilen KEP adresine tebliğ edildiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davacı tarafından dava konusu işleme ilişkin tebligatların şirket ile ilgisi olmayan bir şahsa yapıldığı belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Erzincan ili, İliç ilçesi hudutları dahilinde davacı şirket uhdesinde bulunan Sicil:... sayılı IV. grup maden (krom) işletme ruhsatlı saha ile ilgili olarak; davacı tarafından ... tarihli ve ... evrak kayıt sayılı dilekçe ekinde temdit işletme projesi verilerek süre uzatımı talebinde (temdit) bulunulmuştur.

Davacı şirkete gönderilen ... tarihli ve ... sayılı yazı ile; temdit işletme projesinin Ek Form-14'e göre hazırlanmadığından uygun olmadığı, ayrıca proje ekinde yer alan haritalarda yer bulduru haritası, vaziyet planı, hâlihazır harita, imalat haritası ve son durum imalat haritasının olmadığı, 2018 yılı işletme ruhsat bedelinin yatırılmadığı.

Maden Kanunu'nun 24. maddesinin ikinci fıkrası gereği, belirtilen eksikliklerin, 6183 sayılı Kanun'un 22/A maddesi kapsamında vadesi geçmiş borcun bulunmadığına ilişkin belgenin ve 2018-2019 yılı işletme ruhsat bedelinin 3 ay içerisinde tevdii edilmemesi halinde 31.054,00 TL idari para cezası uygulanarak eksikliklerin tamamlanması için 3 ay daha süre verileceği, ikinci üç aylık sürede de eksikliklerin tamamlanmaması halinde temdit taleplerinin reddedileceği davacıya bildirilmiştir.

Davacı şirkete gönderilen ... tarihli ve ... sayılı yazıda ise; belirtilen eksikliklerin tamamlanmadığının tespit edildiği, Maden Kanunu'nun 24. maddesinin ikinci fıkrası gereği, davacı şirkete 31.054,00 TL idari para cezası uygulanmasının uygun bulunduğu, yazının tebliğinden itibaren 3 ay içerisinde, 6183 sayılı Kanun'un 22/A maddesi kapsamında vadesi geçmiş borcun bulunmadığına ilişkin belgenin, YTK tarafından hazırlanan Ek Form-14'e uygun revize temdit işletme projesinin ve proje ekinde verilmesi gereken haritaların davalı idareye verilmesi, 2018 yılı ve 2019 yılı işletme ruhsat bedellerinin yatırılması gerektiği, aksi takdirde temdit talebi reddedilerek ruhsatın iptal edileceği hususlarına yer verildiği anlaşılmaktadır.

Davalı idarece; yasal süreler verilmek suretiyle eksikliklerin tamamlanması istenilmiş olmasına rağmen, davacı tarafından temdit eksikliklerinin tamamlanmaması nedeniyle Maden Kanunu'nun 24. maddesinin ikinci fıkrası gereğince davacı şirket uhdesinde bulunan işletme ruhsatının iptal edilmesi üzerine bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

3213 sayılı Maden Kanunu'nun 24. maddesinde. "İşletme ruhsatı taleplerinde, I. Grup (b) bendi ve II. Grup (a) ve (c) bendi madenler için ihale bedelinin yatırılmasından itibaren iki ay içinde, diğer maden grupları için arama ruhsat süresi sonuna kadar, 6183 sayılı Kanunun 22/A maddesi kapsamında vadesi geçmiş borcunun bulunmaması şartıyla Genel Müdürlüğün bütçesine gelir kaydedilmek üzere işletme ruhsat taban bedeli ve işletme ruhsat bedeli yatırılarak,

yetkilendirilmiş tüzel kişilerce maden mühendisinin sorumluluğunda hazırlanmış işletme projesi ve bu projenin uygulanabilmesi için gerekli olan mali yeterliliğine ilişkin belgelerin ve aktif edilmiş tebligata esas kayıtlı elektronik posta adresinin (KEP) veya kurumsal elektronik tebligat sistemi (e-Tebligat) adresinin ruhsat sahibi tarafından Genel Müdürlüğe verilmesi zorunludur.

Aksi hâlde talep reddedilir ve ilgili saha ihalelik saha konumuna getirilerek ihale yolu ile ruhsatlandırılır. Projedeki teknik eksiklikler iki ay içerisinde Genel Müdürlük tarafından ruhsat sahibine bildirilir, eksiklikler yapılan bildirimden itibaren üç ay içinde tamamlanır. Eksikliklerini verilen sürede tamamlamayanlara 31.054-TL idari para cezası uygulanarak süre üç ay daha uzatılır.

Bu süre sonunda projedeki teknik eksiklikleri tamamlamayanların talepleri kabul edilmez ve ilgili saha ihalelik saha konumuna getirilerek ihale yolu ile ruhsatlandırılır. Talebin kabul edilmemesi hâlinde yatırılan işletme ruhsatı taban bedeli iade edilmez, işletme ruhsat bedeli ise iade edilir. Taleplerin uygun görülmesi hâlinde bir ay içinde işletme ruhsatı düzenlenir..." hükmüne yer verilmiştir.

7201 sayılı Tebligat Kanunu'nun 10. maddesinde, "Tebligat, tebliğ yapılacak şahsa bilinen en son adresinde yapılır." düzenlemesi; 12. maddesinin 1. fıkrasında, "Hükmi şahıslara tebliğ, salahiyetli mümessillerine, bunlar birden ziyade ise, yalnız birine yapılır."

düzenlemesi; 13. maddesinde ise, "Hükmi şahıslar namına kendilerine tebliğ yapılacak kimseler her hangi bir sebeple mütat iş saatlerinde iş yerinde bulunmadıkları veya o sırada evrakı bizzat alamıyacak bir halde oldukları takdirde tebliğ, orada hazır bulunan memur veya müstahdemlerinden birine yapılır." düzenlemesi yer almaktadır.

Aynı Kanun'un "Tebliğ evrakının muhatabına verilmemesi ve tebligatı kabulden kaçınma" başlıklı 54. maddesinde, "(Değişik birinci fıkra: 23/1/2008-5728/253 md.) Muhatap namına kendilerine tebligat yapılan kimseler tebliğ evrakını muhataplarına en kısa zamanda vermedikleri ve bundan gecikme veya zarar vukua geldiği takdirde bir yıla kadar hapis cezasıyla cezalandırılır. Kendisine yapılması gereken tebligatı almayan muhatap ile muhatap adına tebligatı kabule mecbur olup da tebligatı kabul etmeyenler hakkında da yukarıda belirtilen cezalar uygulanır." düzenlemesine; "Yalan beyan" başlıklı 55. maddesinde ise, (Değişik birinci fıkra : 23/1/2008-5728/254 md.) Daha ağır bir cezayı gerektirmediği takdirde;

a) Kendisi hakkında tebliğ memuruna yalan beyanda bulunan muhatap,

b) Muhatap namına kendisine tebligat yapılabilecek olup da, bu Kanunun tatbiki dolayısıyla tebliğ memuruna muhatap hakkında yalan beyanda bulunan kişi,

c) Muhatap olmadığı veya muhatap namına tebellüğ etmeye yetkisi bulunmadığı halde tebliğ memuruna hüviyet ve sıfatı hakkında yalan beyanda bulunarak tebliğ evrakını alan kimse,

her bir bentte tanımlanan fiil dolayısıyla bir yıla kadar hapis cezasıyla cezalandırılır..." düzenlemesine yer verilmiştir.

Tebligat Kanununun Uygulanmasına Dair Yönetmeliğin 21. maddesinde, "(1) Tüzel kişiler adına tebligatı almaya yetkili kişiler, herhangi bir sebeple mutat iş saatlerinde işyerinde bulunmamaları veya o sırada evrakı bizzat alamayacak bir halde olmaları durumunda tebliğ, tüzel kişinin o yerdeki sürekli çalışan memur veya müstahdemlerinden birine yapılır.

(2) Ancak, kendisine tebliğ yapılacak memur veya müstahdemin, tüzel kişinin o yerdeki teşkilatı veya personeli içinde görev itibariyle tebligatın muhatabı olan tüzel kişinin temsilcisinden sonra gelen bir kimse veya evrak müdürü gibi esasen bu tür işlerle görevlendirilmiş bir kişi olması gereklidir. (3) Bu kişilerin de bulunmaması halinde, bu husus tebliğ mazbatasında belirtilir ve tebliğ, o yerdeki diğer bir memur veya müstahdeme yapılır." kuralına.

"Kimlik araştırması" başlıklı 36. maddesinde de "(1) Tebliğ memuru, tebligat yaparken muhatabın veya bu Yönetmelik hükümlerine göre onun adına tebliğ yapılacak kişilerin kimlikleri ile bu Yönetmelikte belirtilen şartları taşıyıp taşımadıklarını incelemeye yetkilidir." kuralına yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Yukarıda yer verilen mevzuatın değerlendirilmesinden; tüzel kişilere ve ticari işletmelere yapılacak tebliğin yetkili temsilcilere yapılacağı, tebligatı almaya yetkili kişilerin, herhangi bir sebeple mutat iş saatlerinde iş yerinde bulunmamaları veya o sırada evrakı bizzat alamayacak bir halde olmaları durumunda tebliğin, tüzel kişinin o yerdeki sürekli çalışan memur veya müstahdemlerinden birine yapılacağı anlaşılmaktadır.

Uyuşmazlıkta; temdit talebinde bulunan davacı şirkete Maden Kanunu'nun 24. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca gönderilen ... tarihli ve ... sayılı yazının "..." adresinde M.N. isimli kişiye tebliğ edildiği, anılan yazıda hem temdit başvurusuna ilişkin eksikliklere yer verildiği hem de 31/08/2018 tarihine kadar davalı idareye KEP adresi bildirilmediğinden bahisle davacıya idari para cezası uygulandığı hususuna yer verildiği, ... tarih ve ... sayılı yazının temdit başvurusuna ilişkin eksikliklerin tamamlanmasına yönelik ikinci bildirim yazısı niteliğinde olduğu ve anılan yazının yine "..." adresinde M.N. isimli kişiye tebliğ edildiği,

belirtilen eksikliklerin tamamlanmadığından bahisle temdit talebi kabul edilmeyerek davacının maden işletme ruhsatının iptal edilmesine ilişkin dava konusu işlemin ise 13/12/2019 tarihinde davacının KEP adresine tebliğ edildiği anlaşılmaktadır.

7201 sayılı Kanun'un bilinen adrese tebligatı düzenleyen 10. maddesinin birinci fıkrasına göre; tebligat, muhatabın bilinen en son adresine yapılır. Tebligat Kanunu'nun Uygulanmasına Dair Yönetmelik'in 16. maddesinin birinci fıkrasına göre bilinen en son adresin tespitinde tebliğ isteyenin beyanı, muhatabın veya diğer ilgililerin bildirimleri ya da mevcut belgeler esas alınmaktadır.

Bu bağlamda; dava dosyasında yer alan davacının anılan işletme ruhsat sahasına ilişkin davalı idareye sunduğu muhtelif tarihli dilekçelerde (2016 yılı satış bilgi formu, 2017 yılı daimi nezaretçi atama belgesi, 2017 tarihli açık işletme daimi nezaretçilik hizmet sözleşmesi) şirket adresinin "..." olarak gösterildiği ve davacı tarafından da şirketin tebligata esas adresi yönünden aksi bir durumun ortaya konulmadığı anlaşılmaktadır.

Diğer yandan; M.N. isimli şahsın davacı şirkette çalıştığına ilişkin SGK kaydı bulunmasa da şirkette çalışmayan bir kişinin tebligat esnasında şirket adresinde bulunması ve tebligatı almasının hayatın olağan akışına aykırı olduğu gibi şirket çalışanı olması için de sigortalı olarak görev yapması gerekmediği açık olduğundan temdit başvurusuna ilişkin eksikliklerin bildirildiği, aksi takdirde temdit talebi kabul edilmeyerek ruhsatın iptal edileceğine ilişkin yazının davacı şirkete usulüne uygun tebliğ edildiği sonucuna varılmaktadır.

Ayrıca; re'sen araştırma ilkesi gereğince Dairemizce UYAP ekranından yapılan sorgulama neticesinde; davacı şirkete ait başka bir dava dosyasında da (... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin E:...) uyuşmazlığa esas teşkil eden tebligatların M.N. isimli kişiye yapıldığı görülmüş olup; farklı tarihlerde yapılan tebligatların birden fazla kez M.N isimli kişiye yapılmasının hayatın olağan akışına uygun olmadığı, tebligatın muhatabı olan davacı şirketin gösterdiği adreste yapılması halinde yapılan tebligatın hüküm ve sonuçlarından davacı şirketin sorumlu olacağı, bu kapsamda davacı şirket tarafından hak kayıplarını veya meydana gelecek olumsuz durumları bertaraf edecek önlemlerin alınarak faaliyette bulunulması gerektiği anlaşılmaktadır.

Bu itibarla, dava konusu işleme esas teşkil eden tebligatların usule uygun olduğu anlaşıldığından Mahkemece işin esasına girilmek suretiyle bir karar verilmesi gerektiğinden davanın reddi yönündeki Erzincan İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin kabulü ile dava konusu işlemin iptaline ilişkin temyize konu Bölge Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.