Danıştay 8. Daire E.2021/7770 K.2022/6022

Dava konusu istem: Malatya ili, Battalgazi İlçe Jandarma Komutanlığı emrinde güvenlik korucusu olarak görev yapan davacı tarafından, 2018-2019 yılı içerisinde dört farklı tarihte almış olduğu aylıktan kesme disiplin cezaları nedeniyle Güvenlik Korucuları Yönetmeliği'nin 17/ç-14 maddesi uyarınca görevden çıkarılmasına ilişkin ... tarih ve ... sayılı Malatya Valiliği oluruyla tesis edilen işleminin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...

İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:... , K:... sayılı kararıyla; olayda, güvenlik korucusu olarak görev yapan davacının bir yıl içinde birden fazla aylıktan kesme cezası aldığından bahisle dava konusu işlemle görevden çıkarıldığı, ancak Mahkemenin 11/10/2019 tarihli ara kararına davalı tarafından verilen 25/10/2019 tarihli cevapta işlemin disiplin soruşturması açılmadan tesis edildiğinin belirtildiği ve davacının savunmasının alındığı ifade edilmekle birlikte buna ilişkin belgenin dosyaya sunulmadığı,

davacının hakkında Anayasa'nın ve Güvenlik Korucuları Yönetmeliği'nin ilgili hükümlerine aykırı olarak disiplin soruşturması açılmadan ve savunması alınmadan görevden çıkarılmasına ilişkin tesis edilen dava konusu işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; olayda, güvenlik korucusu olarak görev yapan davacının, son bir yıl içerisinde 05/03/2018 ve 15/03/2018 tarihlerinde yapılan önleyici kolluk devriyesi sırasında davacının görevlendirilmiş olduğu görev mahallinde bulunmadığının tespit edilmesi,

09/08/2018 tarihinde yapılan önleyici kolluk devriyesinde davacının yerinde bulunmadığının tespiti, 25/04/2019 tarihinde yapılan önleyici kolluk devriyesinde davacının görevlendirildiği yerde bulunmadığının tespiti ve son olarak 26/05/2019 tarihinde yapılan önleyici kolluk devriyesi sırasında davacının görev mahallinde bulunmaması nedeniyle dört defa aylıktan kesme cezası ile cezalandırıldığı ve anılan disiplin cezalarının kesinleşmiş olduğu,

bu durumda davacının güvenlik korucusu olarak görev yapmakta iken, bir yıl içerisinde birden fazla ücretten kesme cezası alması sebebi ile görevine son verilmesine ilişkin işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı, İlk derece mahkemesince davacının hakkında Anayasa'nın ve Güvenlik Korucuları Yönetmeliği'nin ilgili hükümlerine aykırı olarak disiplin soruşturması açılmadan ve savunması alınmadan görevden çıkarılmasına ilişkin tesis edilen dava konusu işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna ulaşılmış ise de, dava konusu göreve son verme cezasının,

bir yıl içerisinde birden fazla ücretten kesme cezası alınması durumunun oluşması ve ikinci cezanın akabinde zorunlu olarak tesis edilecek nitelikte bir işlem olduğu gözönünde bulundurulduğunda, göreve son verme disiplin cezası için ayrıca savunma alınmamış olmasının usuli/şekli bir eksiklik olarak değerlendirilmeyeceği gerekçesiyle davalının istinaf başvurusunun kabulüne, ...

İdare Mahkemesi'nce verilen "dava konusu işlemin iptaline" ilişkin kararın kaldırılmasına, davanın reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacı vekili tarafından, müvekkili hakkında 2018 yılı içinde almış olduğu aylıktan kesme cezalarına ilişkin 6 ay içinde soruşturma açılmadığından bu cezalara ilişkin olarak müvekkiline disiplin cezası verilemeyeceği, müvekkilinin 2019 yılı içinde aldığı cezalar nedeniyle görevine son verildiği, 2019 yılı içinde alınan cezalardan biri hakkında ... İdare Mahkemesinin E:... sayılı dosyasından iptal kararı verildiği, kararın da kesinleştiği, müvekkilinin dava konusu işleme ilişkin savunmasının alınmadığı ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davalı idare tarafından, davacı tarafın temyiz isteminin gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'UN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü ile Bölge Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin işin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Dava; geçici köy korucusu olan davacının, "bir yıl içinde birden fazla ücretten kesme cezası almak" hükmüne dayanılarak görevine son verilmesine ilişkin işlemin iptali istemiyle açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın 129. maddesinde; memurlar ve diğer kamu görevlileri ile kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları ve bunların üst kuruluşları mensuplarına savunma hakkı tanınmadıkça disiplin cezası verilemeyeceği hükme bağlanmıştır.

442 sayılı Köy Kanunu'nun Ek 18. maddesinde; geçici köy korucuları ile korucu başlarının; görevlendirme şekilleri, göreve alınmalarında aranacak şartlar, görevleri, uygulanacak disiplin cezaları ve görevlerine son verilmesini gerektiren haller, disiplin amirleri, yararlanacakları giyim eşyaları ile bunların şekli ve verilme zamanları, eğitim ve denetim usûl ve esasları, sicil ve izinleri, ilk müracaatlarında sahip olmaları gereken sağlık şartları, başka bir işte çalışma hakları ile bu Kanunda yer alan diğer hususlara ilişkin uygulamaların Milli Savunma Bakanlığı ve Maliye Bakanlığının görüşü üzerine İçişleri Bakanlığınca hazırlanacak ve bu maddenin yayımı tarihinden itibaren altı ay içinde Bakanlar Kurulunca çıkarılacak bir yönetmelikle düzenleneceği hükmü yer almaktadır.

Bu madde hükmü uyarınca 09/01/2008 tarih ve 2018/13105 sayılı Geçici Köy Korucuları Yönetmeliğinde yapılan değişikliklerin 11/10/2018 tarihli 182 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile yürürlüğe girdiği Güvenlik Korucuları Yönetmeliği'nin "Disiplin Cezaları" başlıklı 17. maddesinin ç 'görevden çıkarma' başlıklı 1. bendinde; '(1)Bir daha geçici köy korucusu olarak görevlendirilmemek üzere; tazminat ödenmeksizin, görevlendirilmelerindeki esas ve usullere uyularak görevle olan ilişiğin kesilmesidir.

Göreve" son verme cezasını gerektiren fiil ve haller şunlardır:" hükmü, aynı maddenin 14.bendinde; 'Bir yıl içerisinde birden fazla ücretten kesme cezası almak' hükmü, "Disiplin cezası vermeye yetkili amirler" başlıklı 18. maddesinin 2. fıkrasının son cümlesinde; 'Savunma hakkı verilmeden disiplin cezası uygulanamamaz.' hükmü yer almaktadır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Güvenlik Korucuları Yönetmeliği'nin ilgili maddelerinin incelenmesinden, görevden çıkarmanın, anılan Yönetmeliğin 17. maddesinde "Disiplin cezaları" başlığı altında sayılması nedeniyle disiplin yaptırımı niteliğinde bir işlem olduğu anlaşılmaktadır. Buna göre, bu işlemler, anayasal ve yasal düzenlemelerde disiplin yaptırımları için belirlenen ilkelere uyularak tesis edilmelidir. Bununla birlikte, Güvenlik Korucuları Yönetmeliği'nde disiplin yaptırımları ile ilgili olarak ayrıca bir usul belirlenmediği görüldüğünden, bu konuda genel hükümlerin dikkate alınması gerekmektedir.

Dava konusu işlemde, davacının 27/12/2017 tarihinde uyarı, 08/04/2018, 24/09/2018, 09/05/2019 ve 18/06/2019 tarihlerinde aylıktan kesme disiplin cezalarını aldığı, Yönetmeliğin 17. maddesi (ç) /14. bendi gereği aynı yıl içinde birden fazla ücretten kesme cezası aldığı gerekçesiyle görevden çıkarma işleminin uygulandığı, ücretten kesme cezaları için ayrı ayrı savunma alındığı görülse de, dava konusu görevden çıkarmanın da yukarıda izah edilen mevzuata göre, disiplin yaptırımı olması ve savunma hakkı verilmeden disiplin yaptırımı uygulanamayacağı düzenlemesi gereği, dava konusu işlem için de ayrıca savunma alınması gerekirken davacının savunmasının alınmadığı anlaşılmıştır.

Dairemiz yerleşik içtihadına göre; geçici köy korucularının görevlerine son verilmesine ilişkin disiplin yaptırımları ve buna bağlı işlemlerin tamamında savunma alınma zorunluluğu bulunmasına rağmen, her dosyada soruşturma yapılması gerekmemektedir. Dava konusu olayın niteliği, davacının iddiaları nedeniyle araştırılması gereken hususların varlığı halinde soruşturma yapılması gerektiği açıktır.

Dava konusu işlemin dayanağı fiillerle ilgili olarak soruşturma yapılmasının gerekli olduğu, soruşturmanın da ilgili Yönetmelikte disiplin yaptırımlarına ilişkin usulün belirlenmemesi nedeniyle genel hükümlere uygun olarak yapılması hukuki güvenlik ilkesinin bir gereğidir.

Buna göre, "Bir yıl içerisinde birden fazla ücretten kesme cezası almak" fiilinin, Güvenlik Korucuları Yönetmeliği'nde görevden çıkarmayı gerektiren bir disiplin cezası olarak açıkça düzenlenmesi, işlem tesis edilirken disiplin cezası verilmesine ilişkin usule uyulmasının zorunlu olmasına karşın; davacının, görevine son verilmesine ilişkin dava konusu işlem için usulüne uygun olarak soruşturma başlatılmadığı ve savunmasının alınmadığı anlaşıldığından, dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Ayrıca davacıya 2019 yılında uygulanan iki cezadan biri olan 18/06/2019 tarihli aylıktan kesme cezasının iptali istemiyle ... İdare Mahkemesine açılan davada, Mahkemenin ... tarih E:..., K:... kararıyla cezanın iptaline karar verildiği, kararın taraflarca temyiz edilmemesi nedeniyle kesinleştiği görülmüştür. Soruşturma aşamasında bu hususunda değerlendirilmesi gerektiği açıktır.

Bu itibarla, dava konusu işlemin iptali yolundaki İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun kabul, kaldırma, davanın reddi yolundaki Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuka uygunluk görülmemiştir.